Abdullah Senussi มือขวาผู้ทรงอิทธิพลและอดีตหัวหน้าข่าวกรองของมูอัมมาร์ กัดดาฟี
ในหน้าประวัติศาสตร์การเมืองของลิเบีย ชื่อของ Abdullah Senussi (อับดุลลาห์ เซนุสซี) ถูกจดจำในฐานะบุคคลผู้กุมอำนาจสูงสุดด้านความมั่นคงและเป็นหนึ่งในคนที่ใกล้ชิดกับ มูอัมมาร์ กัดดาฟี (Muammar Gaddafi) อดีตผู้นำเผด็จการมากที่สุด ไม่เพียงแต่ในฐานะหัวหน้าหน่วยข่าวกรองทหาร แต่เขายังมีความสัมพันธ์ทางครอบครัวโดยการแต่งงานกับน้องสาวของภรรยากัดดาฟี ซึ่งทำให้เขาก้าวเข้าสู่จุดสูงสุดของอำนาจในวงในของผู้นำลิเบีย
เส้นทางสู่อำนาจและการควบคุมความมั่นคง
เซนุสซีเริ่มมีบทบาทสำคัญในการวางรากฐานกองทัพลิเบียตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 1970 โดยในช่วงปี 1980 เขาได้รับมอบหมายให้ดูแล ความมั่นคงภายใน (Internal Security) ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่มีการกำจัดศัตรูทางการเมืองของกัดดาฟีอย่างกว้างขวาง ต่อมาเขาได้ดำรงตำแหน่งสำคัญหลายตำแหน่ง รวมถึงรองหัวหน้าองค์กรความมั่นคงภายนอก และหัวหน้าหน่วยข่าวกรองทหาร
สายลับและเอกสารจากสถานทูตสหรัฐฯ ระบุว่า เซนุสซีเป็นที่ไว้วางใจของกัดดาฟีอย่างมาก ถึงขั้นดูแลเรื่องการจัดการด้านการแพทย์ส่วนตัวให้กับผู้นำ และขึ้นชื่อว่าเป็นคนที่พร้อมจะทำทุกอย่างเพื่อให้ได้รับการยอมรับจากกัดดาฟี แม้ว่าสิ่งนั้นจะขัดต่อศีลธรรมหรือความเชื่อส่วนตัวของเขาก็ตาม
บทบาทในเหตุการณ์ความรุนแรงและคดีระดับโลก
ตลอดระยะเวลาการทำงาน เซนุสซีถูกเชื่อมโยงกับเหตุการณ์รุนแรงหลายครั้ง ทั้งในและต่างประเทศ ดังนี้:
- การสังหารหมู่ที่เรือนจำ Abu Salim: เขามีส่วนเกี่ยวข้องกับเหตุการณ์นองเลือดในเดือนมิถุนายน 1996
- การก่อการร้ายสากล: ในปี 1999 ศาลฝรั่งเศสตัดสินจำคุกตลอดชีวิต (โดยที่เจ้าตัวไม่ได้อยู่ในศาล) จากกรณีวางระเบิดเที่ยวบิน UTA 772 เมื่อปี 1989 และเขายังถูกตั้งข้อสงสัยเกี่ยวกับเหตุระเบิดที่ล็อกเกอร์บี (Lockerbie bombing)
- แผนลอบสังหาร: มีรายงานว่าเขาอยู่เบื้องหลังแผนการลอบสังหารมกุฎราชกุมารอับดุลลาห์แห่งซาอุดีอาระเบียในปี 2003
จุดพลิกผันในช่วงสงครามกลางเมืองลิเบีย 2011
เมื่อเกิดสงครามกลางเมืองลิเบียในปี 2011 เซนุสซีถูกกล่าวหาว่าเป็นผู้บงการการสังหารผู้คนในเมืองเบนกาซี แม้จะมีรายงานว่าเขาถูกกัดดาฟีปลดจากตำแหน่งในเดือนมีนาคม แต่ในเวลาต่อมาเขากลับได้รับตำแหน่งใหม่คือ ผู้บัญชาการสูงสุดด้านบริการข่าวกรอง พร้อมยศพลตรี
สถานการณ์เริ่มเลวร้ายลงเมื่ออัยการของ ศาลอาญาระหว่างประเทศ (ICC) ซึ่งเป็นศาลที่พิจารณาคดีอาชญากรรมร้ายแรงระดับโลก ได้ขอออกหมายจับเขาในข้อหาอาชญากรรมต่อมนุษยชาติ หลังจากนั้นเกิดความสับสนเกี่ยวกับชะตากรรมของเขา โดยมีรายงานทั้งว่าเขาเสียชีวิตในการปะทะที่เมืองตาร์ฮูนาพร้อมกับลูกชาย (Mohammed Abdullah al-Senussi) และลูกชายของกัดดาฟี (Khamis) แต่ในที่สุดพบว่าเขายังมีชีวิตอยู่และหลบหนีไปยังประเทศไนเจอร์
การถูกจับกุมและการต่อสู้ทางกฎหมาย
เซนุสซีถูกจับกุมได้ที่สนามบินในประเทศมอริเตเนียเมื่อวันที่ 16 มีนาคม 2012 และถูกส่งตัวกลับมาดำเนินคดีที่ลิเบียในเดือนกันยายนปีเดียวกัน ซึ่งทำให้ ICC ยุติการดำเนินคดีของตนเพื่อให้ศาลลิเบียจัดการแทน
ในปี 2015 ศาลลิเบียตัดสินให้เขา ประหารชีวิต ซึ่งนำไปสู่การประท้วงอย่างรุนแรงจากเผ่า Magarha ของเขา โดยมีการขู่ว่าจะตัดการส่งน้ำจากโครงการ Great Man-Made River (โครงการส่งน้ำยักษ์ของลิเบีย) ไปยังกรุงตริโปลีเพื่อกดดันให้ยกเลิกคำสั่งประหาร
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|---|
| ตำแหน่งสูงสุด | หัวหน้าหน่วยข่าวกรองทหารลิเบีย |
| ความสัมพันธ์ | น้องเขยของมูอัมมาร์ กัดดาฟี |
| คดีสำคัญ | การสังหารหมู่ Abu Salim, วางระเบิด UTA 772, อาชญากรรมต่อมนุษยชาติ |
| สถานะทางกฎหมาย | ถูกตัดสินประหารชีวิตโดยศาลลิเบีย (อยู่ระหว่างการอุทธรณ์/คุมขัง) |
| สังกัดทางทหาร | กองทัพลิเบีย (ยศพลตรี) |
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- เป็นบุคคลใกล้ชิดที่สุดคนหนึ่งของกัดดาฟี ทั้งในด้านการเมือง ความมั่นคง และส่วนตัว
- มีบทบาทนำในการปราบปรามผู้เห็นต่างทางการเมืองในช่วงทศวรรษ 1980
- ถูกตัดสินจำคุกตลอดชีวิตโดยศาลฝรั่งเศสในคดีก่อการร้ายสากล
- เผ่า Magarha ของเขามีอิทธิพลสูงถึงขั้นใช้ทรัพยากรน้ำเป็นเครื่องมือต่อรองทางการเมือง
- จนถึงต้นปี 2025 รัฐบาลลิเบียยังคงปฏิเสธข่าวลือเรื่องการปล่อยตัวเขาด้วยเหตุผลด้านสุขภาพ
คำถามที่พบบ่อย
Abdullah Senussi มีความสัมพันธ์อย่างไรกับมูอัมมาร์ กัดดาฟี?
เขาเป็นทั้งมือขวาด้านความมั่นคงและเป็นน้องเขยของกัดดาฟี เนื่องจากแต่งงานกับน้องสาวของภรรยากัดดาฟี ทำให้เขามีสถานะเป็นคนในครอบครัวและได้รับความไว้วางใจสูงสุด
ทำไมเขาถึงถูกศาลอาญาระหว่างประเทศ (ICC) หมายหัว?
เขาถูกตั้งข้อหาอาชญากรรมต่อมนุษยชาติ จากการบงการความรุนแรงและการสังหารประชาชนในช่วงสงครามกลางเมืองลิเบียปี 2011 โดยเฉพาะในเมืองเบนกาซี
เกิดอะไรขึ้นหลังจากเขาถูกตัดสินประหารชีวิต?
เกิดการประท้วงครั้งใหญ่จากสมาชิกเผ่า Magarha ซึ่งเป็นเผ่าของเขา โดยมีการขู่ว่าจะตัดการส่งน้ำประปาเข้าสู่เมืองหลวงตริโปลี เพื่อบีบให้รัฐบาลยกเลิกโทษประหาร
ปัจจุบัน Abdullah Senussi อยู่ที่ไหน?
ข้อมูลล่าสุดระบุว่าเขาถูกคุมขังโดยกองกำลังปราบปรามพิเศษ RADA และแม้จะมีข่าวลือเรื่องการปล่อยตัวเนื่องจากปัญหาสุขภาพ แต่กระทรวงยุติธรรมลิเบียได้ปฏิเสธข่าวนี้เมื่อเดือนมกราคม 2025
เขามีส่วนเกี่ยวข้องกับคดีในต่างประเทศอย่างไรบ้าง?
เขาถูกศาลฝรั่งเศสตัดสินจำคุกตลอดชีวิตในคดีวางระเบิดเครื่องบิน UTA Flight 772 และเคยถูกตำรวจสกอตแลนด์พยายามขอสอบปากคำเกี่ยวกับเหตุระเบิดที่ล็อกเกอร์บี