Afarin Neyssari กับโศกนาฏกรรมในเรือนจำ Evin และการต่อสู้เพื่อสิทธิมนุษยชนในอิหร่าน
เรื่องราวของ Afarin Neyssari สถาปนิกชาวอิหร่าน-อเมริกัน และผู้ก่อตั้ง Aun Gallery ไม่ใช่เพียงแค่เรื่องราวของศิลปินที่ถูกจองจำ แต่เป็นภาพสะท้อนของความขัดแย้งทางการเมืองและศาสนาในประเทศอิหร่าน เธอและสามี Karan Vafadari ต้องเผชิญกับฝันร้ายจากการถูกคุมขังในเรือนจำ Evin เป็นเวลากว่าสองปี โดยปราศจากการพิจารณาคดีหรือการได้รับประกันตัว ก่อนจะได้รับอิสรภาพในวันที่ 21 กรกฎาคม 2018
จุดเริ่มต้นของการถูกจองจำและการสูญเสีย
เหตุการณ์เริ่มต้นขึ้นเมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม 2016 ณ สนามบินนานาชาติอิหม่ามโคมัยนี ในกรุงเตหะราน ขณะที่ Neyssari กำลังจะเดินทางไปยังประเทศอิตาลีเพื่อเตรียมงานนิทรรศการเดี่ยวของ Bizhan Bassiri ในเทศกาล Venice Biennale ซึ่งเป็นงานที่ได้รับความเห็นชอบจากรัฐมนตรีกระทรวงวัฒนธรรมและพิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัยแห่งเตหะรานอย่างถูกต้อง แต่เธอกลับถูกเจ้าหน้าที่จาก IRGC (กองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลาม) เข้าจับกุมตัวทันที
ความรุนแรงไม่ได้หยุดอยู่แค่การจับกุม เพราะเจ้าหน้าที่ IRGC ได้บุกเข้าไปในบ้านของเธอเพื่อยึดผลงานศิลปะจำนวนมาก โดยมีรายงานว่างานศิลปะหลายชิ้นถูกนำออกมาทำลายทิ้งอย่างโหดร้าย
ข้อกล่าวหาที่คลุมเครือและการปฏิบัติที่ไร้มนุษยธรรม
แม้จะถูกคุมขัง แต่ทาง IRGC กลับไม่เคยเปิดเผยข้อหาที่ชัดเจนต่อสาธารณะ มีเพียงการคาดการณ์ว่าการเดินทางไปต่างประเทศบ่อยครั้งเพื่อสะสมงานศิลปะอาจเป็นสาเหตุ หรืออาจเป็นเพราะความเชื่อทางศาสนา เนื่องจากทั้งคู่เป็นชาว โซโรอัสเตอร์ (Zoroastrian) ซึ่งเป็นศาสนาเอกเทวนิยมดั้งเดิมก่อนยุคอิสลามที่มักถูกกดขี่อย่างหนักหลังการปฏิวัติอิหร่านปี 1979
นอกจากนี้ อัยการ Abbas Jafari Dolatabadi ยังได้ระบุถึงพลเมืองสองสัญชาติสองราย (ซึ่งเชื่อว่าเป็นคู่สามีภรรยานี้) ว่าถูกจับกุมในข้อหาจัดปาร์ตี้รวมกลุ่มชายหญิงสำหรับนักการทูตต่างชาติและผู้เกี่ยวข้อง รวมถึงมีการเสิร์ฟเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในที่พัก และยังมีรายงานว่าพวกเขาถูกดำเนินคดีในข้อหาจารกรรมอีกด้วย
ในด้านการปฏิบัติ Neyssari ถูกกักขังเดี่ยวในเรือนจำ Evin นานถึงหนึ่งเดือนโดยไม่มีทนายความ และถูกบังคับให้เป็นสายลับคอยสอดแนมเพื่อนและสามีของตนเอง เมื่อเธอปฏิเสธจึงถูกส่งกลับไปกักขังเดี่ยวต่ออีกห้าเดือน จนกระทั่งปลายปี 2016 เธอจึงได้พบกับทนายความที่ศาลแต่งตั้งให้ ซึ่งแทบไม่มีโอกาสได้ต่อสู้คดีอย่างเต็มที่ ภายใต้การพิจารณาของ ผู้พิพากษา Abolghasem Salavati แห่งศาลปฏิวัติอิสลามสาขาที่ 15
อุปสรรคทางกฎหมายและผลกระทบทางการเมือง
การขอประกันตัวของ Neyssari เป็นไปอย่างยากลำบาก เนื่องจากผู้พิพากษากำหนดวงเงินประกันไว้สูงลิ่วจนแทบเป็นไปไม่ได้ ในขณะเดียวกัน สถานะพลเมืองสหรัฐฯ ของเธอกลับกลายเป็นจุดอ่อน เมื่อประธานาธิบดีทรัมป์ตัดสินใจถอนตัวจากข้อตกลงนิวเคลียร์อิหร่าน ส่งผลให้การเจรจาระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านหยุดชะงัก ซึ่งปกติแล้วการประชุมระดับทวิภาคีจะเป็นช่องทางหลักในการเจรจาปล่อยตัวนักโทษชาวอเมริกัน
นอกจากนี้ Karan Vafadari สามีของเธอยังระบุว่าเขาเป็นชาวอิหร่านคนแรกที่ถูกตัดสินโทษภายใต้ มาตรา 989 ของประมวลกฎหมายแพ่งอิหร่าน ซึ่งระบุว่าชาวอิหร่านที่ได้รับสัญชาติอื่นโดยไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย จะยังคงถูกถือว่าเป็นพลเมืองอิหร่านและต้องอยู่ภายใต้กฎหมายของอิหร่าน ส่งผลให้ทรัพย์สิน เช่น รถยนต์ คอมพิวเตอร์ และเอกสารสำคัญของทั้งคู่ถูกรัฐบาลอิหร่านยึดไปทั้งหมด
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- ผู้ถูกคุมขัง: Afarin Neyssari และ Karan Vafadari (สถาปนิกและเจ้าของแกลเลอรี)
- สถานที่คุมขัง: เรือนจำ Evin ประเทศอิหร่าน
- ระยะเวลา: ถูกคุมขัง 2 ปี (กรกฎาคม 2016 – กรกฎาคม 2018)
- หน่วยงานที่จับกุม: กองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลาม (IRGC)
- ประเด็นทางศาสนา: ทั้งคู่เป็นชาวโซโรอัสเตอร์ ซึ่งเป็นกลุ่มที่ถูกกดขี่ในอิหร่าน
- ข้อกฎหมาย: ถูกบังคับใช้มาตรา 989 เพื่อคงสถานะพลเมืองอิหร่านแม้จะมีสัญชาติอเมริกัน
| ช่วงเวลา | เหตุการณ์ | รายละเอียดสำคัญ |
|---|---|---|
| 20 กรกฎาคม 2016 | ถูกจับกุม | ถูก IRGC จับกุมที่สนามบินขณะจะเดินทางไปอิตาลี |
| ปลายปี 2016 | การเข้าถึงทนาย | ได้พบทนายความที่ศาลแต่งตั้งครั้งแรกในวันที่ 31 ธันวาคม |
| มกราคม 2018 | ความพยายามประกันตัว | ไม่สำเร็จเนื่องจากวงเงินประกันสูงเกินจริง |
| 21 กรกฎาคม 2018 | ได้รับอิสรภาพ | ถูกปล่อยตัวหลังจากถูกคุมขังมานาน 2 ปี |
คำถามที่พบบ่อย
Afarin Neyssari ถูกจับกุมด้วยข้อหาอะไร?
ทาง IRGC ไม่เคยเปิดเผยข้อหาอย่างเป็นทางการต่อสาธารณะ แต่มีการคาดการณ์ว่าอาจเกี่ยวข้องกับการเดินทางไปต่างประเทศบ่อยครั้ง ความเชื่อทางศาสนาโซโรอัสเตอร์ หรือข้อกล่าวหาเรื่องการจัดปาร์ตี้รวมกลุ่มชายหญิงและเสิร์ฟแอลกอฮอล์ รวมถึงข้อหาจารกรรม
ทำไมสถานะพลเมืองสหรัฐฯ ถึงไม่ช่วยให้เธอได้รับการปล่อยตัวเร็วขึ้น?
เนื่องจากความตึงเครียดทางการเมืองระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่าน โดยเฉพาะการที่ประธานาธิบดีทรัมป์ยกเลิกข้อตกลงนิวเคลียร์ ทำให้การเจรจาระดับรัฐบาลที่มักใช้ในการแลกเปลี่ยนหรือขอปล่อยตัวนักโทษชาวอเมริกันต้องหยุดชะงักลง
มาตรา 989 ของกฎหมายอิหร่านส่งผลอย่างไรต่อกรณีนี้?
กฎหมายนี้ระบุว่าชาวอิหร่านที่ถือสัญชาติอื่นโดยไม่ถูกต้องตามระเบียบของรัฐ จะยังคงถูกนับว่าเป็นพลเมืองอิหร่าน ทำให้รัฐบาลอิหร่านสามารถดำเนินคดีและยึดทรัพย์สินของพวกเขาได้ แม้ว่าพวกเขาจะถือสัญชาติอเมริกันแล้วก็ตาม
การปฏิบัติภายในเรือนจำ Evin เป็นอย่างไร?
Neyssari ต้องเผชิญกับการกักขังเดี่ยวนานหลายเดือน ถูกจำกัดการเข้าถึงทนายความ และถูกกดดันให้เป็นสายลับเพื่อสอดแนมคนใกล้ชิด ซึ่งเป็นการละเมิดสิทธิขั้นพื้นฐานอย่างรุนแรง