Aminatou Haidar สัญลักษณ์แห่งการต่อสู้เพื่อสิทธิมนุษยชนในเวสเทิร์นสะฮารา
ในโลกของการเคลื่อนไหวเพื่อสิทธิมนุษยชน ชื่อของ Aminatou Haidar (อามินาตู ไฮดาร์) เป็นที่รู้จักในฐานะนักต่อสู้ผู้เด็ดเดี่ยวชาวสะฮาราวี (Sahrawi) ผู้ทุ่มเทชีวิตเพื่อเรียกร้องเอกราชให้กับ เวสเทิร์นสะฮารา (Western Sahara) ด้วยวิธีการประท้วงโดยสันติ จนเธอได้รับฉายาว่า "คานธีแห่งสะฮาราวี" หรือ "ปาซิโอนาเรียแห่งสะฮาราวี" เพื่อสะท้อนถึงความกล้าหาญและการยึดมั่นในหลักอหิงสา
ปัจจุบันเธอดำรงตำแหน่งประธานของ CODESA หรือ Collective of Sahrawi Human Rights Defenders ซึ่งเป็นองค์กรที่รวบรวมเหล่านักปกป้องสิทธิมนุษยชนชาวสะฮาราวีเพื่อต่อสู้กับการกดขี่และเรียกร้องความยุติธรรมในดินแดนบ้านเกิด
เส้นทางการต่อสู้และการเผชิญหน้ากับอำนาจรัฐ
ชีวิตของ Aminatou Haidar เต็มไปด้วยการถูกจองจำและการถูกคุกคาม เธอเคยถูกจำคุกในช่วงปี 1987–1991 และอีกครั้งในช่วงปี 2005–2006 โดยถูกตั้งข้อหาที่เกี่ยวข้องกับการสนับสนุนการแยกตัวเป็นเอกราช
เหตุการณ์สำคัญเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 17 มิถุนายน 2005 ขณะที่เธอกำลังเดินทางไปร่วมการชุมนุม Intifada (การลุกฮือเพื่อต่อต้านการกดขี่) ในเมือง El Aaiún เธอถูกตำรวจโมร็อกโกทำร้ายจนได้รับบาดเจ็บที่ศีรษะและต้องเย็บถึง 12 เข็ม ก่อนจะถูกจับกุมในข้อหาเข้าร่วมกิจกรรมประท้วงที่รุนแรงและเป็นสมาชิกของสมาคมที่ไม่ได้รับอนุญาต
ในระหว่างการถูกคุมขังที่ "คุกดำ" (Black Prison) แห่งเมือง El Aaiún เธอได้ใช้การ อดอาหารประท้วง (Hunger Strike) ระหว่างวันที่ 8 สิงหาคม ถึง 29 กันยายน เพื่อเรียกร้องให้มีการสอบสวนกรณีการซ้อมทรมานผู้ต้องขังชาวสะฮาราวีรายอื่น และขอให้มีการปรับปรุงสภาพความเป็นอยู่ในเรือนจำให้ดีขึ้น
การกดดันจากนานาชาติและเหตุการณ์ขับไล่ปี 2009
ความขัดแย้งระหว่าง Haidar และรัฐบาลโมร็อกโกทวีความรุนแรงขึ้นในปี 2009 เมื่อเธอถูกปฏิเสธไม่ให้เดินทางกลับเข้าสู่เวสเทิร์นสะฮาราที่สนามบิน El-Aaiún หลังจากเดินทางไปรับรางวัลที่เกาะ Lanzarote ประเทศสเปน สาเหตุเกิดจากการที่เธอปฏิเสธที่จะระบุสัญชาติของตนเองว่าเป็น "ชาวโมร็อกโก" ซึ่งทางการมองว่าเป็นการกระทำที่ทรยศต่อชาติ
เหตุการณ์นี้ทำให้เธอต้องอดอาหารประท้วงอีกครั้งที่สนามบิน Lanzarote เพื่อเรียกร้องสิทธิในการกลับบ้าน ซึ่งสร้างแรงสั่นสะเทือนไปทั่วโลกและทำให้องค์กรสิทธิมนุษยชนสากล รวมถึงรัฐสภายุโรป ออกมาเรียกร้องให้ปล่อยตัวนักโทษการเมืองและคืนสิทธิให้กับเธอ
การคุกคามที่ขยายผลสู่ครอบครัว
การต่อสู้ของ Haidar ไม่เพียงแต่ส่งผลกระทบต่อตัวเธอ แต่ยังลามไปถึงครอบครัว โดยในปี 2011 บุตรชายของเธอถูกตำรวจโมร็อกโกข่มขู่ว่าจะใช้ความรุนแรงทางเพศและทำร้ายร่างกายจนพิการ และในปี 2012 ลูกๆ ของเธอยังถูกทำร้ายร่างกายโดยผู้โดยสารชาวโมร็อกโกขณะเดินทางโดยรถบัสจาก Agadir ไปยัง El Aaiún
นอกจากนี้ ในปี 2012 เธอถูกทำร้ายโดยตำรวจโมร็อกโกในระหว่างการประท้วงโดยสันติ ซึ่งเหตุการณ์เหล่านี้ถูกประณามอย่างรุนแรงจากองค์กรระดับโลก เช่น Robert F. Kennedy Center และ Front Line Defenders
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- บทบาทหลัก: ประธานองค์กร CODESA และนักเคลื่อนไหวเพื่อเอกราชของเวสเทิร์นสะฮารา
- วิธีการต่อสู้: เน้นการประท้วงโดยสันติและการอดอาหารประท้วง
- ประวัติการถูกคุมขัง: ถูกจำคุก 2 ช่วงเวลาหลัก คือปี 1987-1991 และ 2005-2006
- จุดยืนทางการเมือง: ปฏิเสธการยอมรับสัญชาติโมร็อกโกเพื่อยืนยันอัตลักษณ์ชาวสะฮาราวี
- ผลกระทบทางสุขภาพ: ประสบปัญหาโรคโลหิตจางและแผลในกระเพาะอาหารจากการถูกจำคุกและการอดอาหาร
| ปีที่ได้รับ | ชื่อรางวัล | ความสำคัญ |
|---|---|---|
| 2007 | Solidar Silver Rose Award | เชิดชูการปกป้องสิทธิมนุษยชน |
| 2008 | Robert F. Kennedy Human Rights Award | รางวัลด้านสิทธิมนุษยชนระดับโลก |
| 2009 | Civil Courage Prize | ความกล้าหาญทางพลเรือน |
| 2019 | Right Livelihood Award | รางวัลทางเลือกของโนเบลเพื่อชีวิตที่ยั่งยืน |
คำถามที่พบบ่อย
Aminatou Haidar คือใคร?
เธอคือนักเคลื่อนไหวเพื่อสิทธิมนุษยชนชาวสะฮาราวี และประธานองค์กร CODESA ผู้ต่อสู้เพื่อเอกราชของเวสเทิร์นสะฮาราโดยใช้วิธีการสันติวิธี
ทำไมเธอถึงถูกเรียกว่า "คานธีแห่งสะฮาราวี"?
เนื่องจากเธอใช้การประท้วงโดยไม่ใช้ความรุนแรง และการอดอาหารประท้วงเพื่อเรียกร้องความยุติธรรม ซึ่งคล้ายคลึงกับแนวทางของมหาตมะ คานธี
เหตุใดเธอจึงถูกปฏิเสธไม่ให้เข้าประเทศในปี 2009?
เพราะเธอปฏิเสธที่จะระบุว่าตนเองมีสัญชาติโมร็อกโก ซึ่งทางการโมร็อกโกถือว่าเป็นการกระทำที่ทรยศและไม่ยอมรับอำนาจการปกครองเหนือดินแดนเวสเทิร์นสะฮารา
เธอได้รับรางวัลอะไรบ้างที่โดดเด่น?
รางวัลที่สำคัญ ได้แก่ Robert F. Kennedy Human Rights Award (2008), Civil Courage Prize (2009) และ Right Livelihood Award (2019)
องค์กร CODESA คืออะไร?
คือ Collective of Sahrawi Human Rights Defenders ซึ่งเป็นกลุ่มที่รวบรวมนักปกป้องสิทธิมนุษยชนชาวสะฮาราวีเพื่อเฝ้าระวังและรายงานการละเมิดสิทธิในพื้นที่