Arayik Harutyunyan เส้นทางชีวิตและการเมืองของอดีตประธานาธิบดีสาธารณรัฐอาร์ตซัค
Arayik Harutyunyan เป็นนักการเมืองชาวอาร์เมเนียผู้มีบทบาทสำคัญในฐานะประธานาธิบดีคนที่ 4 ของสาธารณรัฐอาร์ตซัค (Republic of Artsakh) โดยดำรงตำแหน่งระหว่างเดือนพฤษภาคม 2020 ถึงกันยายน 2023 ช่วงเวลาการบริหารของเขาเต็มไปด้วยความท้าทาย โดยเฉพาะการนำพาประเทศผ่านพ้นสงครามนากอร์โน-คาราบัคปี 2020 ซึ่งส่งผลให้ดินแดนส่วนใหญ่ที่เคยควบคุมไว้ต้องสูญเสียไปให้กับอาเซอร์ไบจาน
จุดเริ่มต้นและเส้นทางสู่การเมือง
Harutyunyan เกิดเมื่อวันที่ 14 ธันวาคม 1973 ที่เมืองสเตปานาเกิร์ต (Stepanakert) ในช่วงที่พื้นที่นี้ยังเป็นส่วนหนึ่งของสหภาพโซเวียต เขาเริ่มเข้าศึกษาที่สถาบันเศรษฐกิจแห่งรัฐเยเรวานในปี 1990 แต่เส้นทางชีวิตเปลี่ยนไปเมื่อเขาตัดสินใจเข้าร่วมกองกำลังป้องกันตนเองของสาธารณรัฐนากอร์โน-คาราบัคในปี 1992 เพื่อร่วมรบในสงครามนากอร์โน-คาราบัคครั้งแรก ซึ่งในเหตุการณ์ครั้งนั้นเขาต้องสูญเสีย Samvel พี่ชายของเขาไปในสมรภูมิ
หลังสิ้นสุดสงคราม เขาได้ย้ายมาศึกษาต่อด้านเศรษฐศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยแห่งรัฐอาร์ตซัคจนจบปริญญาตรีในปี 1995 และสำเร็จการศึกษาระดับบัณฑิตศึกษาในปี 1998 จากนั้นจึงเริ่มต้นอาชีพการทำงานที่กระทรวงการคลังและเศรษฐกิจของอาร์ตซัค ก่อนจะก้าวเข้าสู่ภาคเอกชนที่ธนาคาร Armagrobank ในช่วงปี 1997 ถึง 2004
การก้าวขึ้นสู่อำนาจและการบริหารประเทศ
ในปี 2005 Harutyunyan ได้ร่วมก่อตั้งพรรค Free Motherland และนำพรรคคว้าที่นั่งในสภาแห่งชาติได้ 10 ที่นั่ง จากนั้นในปี 2007 เขาได้รับแต่งตั้งให้เป็นนายกรัฐมนตรีคนที่ 6 โดยมีนโยบายหลักในการฟื้นฟูเศรษฐกิจ ส่งเสริมประชาธิปไตย และต่อต้านการทุจริตคอร์รัปชัน รวมถึงระบบเครือญาติในวงราชการ
ต่อมาเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงระบบการปกครองเป็นระบบประธานาธิบดีในปี 2017 ตำแหน่งนายกรัฐมนตรีจึงถูกยกเลิก และเขาได้ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีแห่งรัฐ (State Minister) แทน จนกระทั่งลาออกในปี 2018 หลังเกิดเหตุประท้วงในเมืองสเตปานาเกิร์ต
การดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีและวิกฤตสงคราม
Harutyunyan กลับมามีบทบาทสูงสุดอีกครั้งหลังชนะการเลือกตั้งทั่วไปในปี 2020 และเข้าพิธีสาบานตนเมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม โดยเขาได้ประกาศให้การศึกษาระดับอุดมศึกษาในอาร์ตซัคทั้งหมดเป็นแบบเรียนฟรี และพยายามย้ายที่ตั้งของสภาแห่งชาติไปยังเมืองชูชา (Shusha) เพื่อแสดงสัญลักษณ์ทางประวัติศาสตร์
อย่างไรก็ตาม ในช่วงสงครามนากอร์โน-คาราบัคปี 2020 เขาต้องเผชิญกับแรงกดดันมหาศาล และในที่สุดได้ยินยอมให้ Nikol Pashinyan นายกรัฐมนตรีอาร์เมเนีย ลงนามในข้อตกลงหยุดยิงระหว่างอาร์เมเนีย อาเซอร์ไบจาน และรัสเซีย โดยเขาให้เหตุผลว่าหากไม่หยุดยิงในขณะนั้น อาร์ตซัคอาจสูญเสียดินแดนทั้งหมด
ช่วงปลายของการดำรงตำแหน่งและการถูกคุมขัง
หลังสงครามปี 2020 สถานการณ์ในอาร์ตซัคยังคงตึงเครียด Harutyunyan ได้แต่งตั้ง Ruben Vardanyan มหาเศรษฐีชาวรัสเซีย-อาร์เมเนีย ให้ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีแห่งรัฐในปี 2022 แต่ต่อมาได้สั่งปลดออกในปี 2023 ท่ามกลางความขัดแย้งภายในและการกดดันจากอาเซอร์ไบจานที่เริ่มปิดล้อมเส้นทางลาชิน (Lachin corridor) ซึ่งเป็นเส้นทางหลักเพียงสายเดียวที่เชื่อมต่อกับโลกภายนอก
ด้วยสถานการณ์ด้านมนุษยธรรมที่ย่ำแย่และการขาดความเชื่อมั่นจากประชาชน Harutyunyan จึงประกาศลาออกจากตำแหน่งประธานาธิบดีเมื่อวันที่ 1 กันยายน 2023 เพื่อเปิดทางให้การเจรจาระหว่างอาร์ตซัคและอาเซอร์ไบจานดำเนินต่อไปได้
ในวันที่ 3 ตุลาคม 2023 เขาถูกหน่วยความมั่นคงของอาเซอร์ไบจานควบคุมตัวและนำตัวไปยังกรุงบากู โดยถูกตั้งข้อหาเกี่ยวข้องกับการสั่งโจมตีด้วยขีปนาวุธในเมืองกานจา (Ganja) เมื่อปี 2020 และในวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2026 เขาถูกตัดสินจำคุกตลอดชีวิตในข้อหาก่อการร้ายและอาชญากรรมต่อมนุษยชาติ
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- ตำแหน่งสูงสุด: ประธานาธิบดีคนที่ 4 ของสาธารณรัฐอาร์ตซัค (2020–2023)
- บทบาททางการเมือง: ผู้ร่วมก่อตั้งพรรค Free Motherland และอดีตนายกรัฐมนตรี
- เหตุการณ์สำคัญ: นำประเทศผ่านสงครามนากอร์โน-คาราบัคปี 2020 และลงนามหยุดยิง
- จุดจบทางการเมือง: ลาออกในปี 2023 และถูกตัดสินจำคุกตลอดชีวิตโดยศาลอาเซอร์ไบจานในปี 2026
| ช่วงปี (ค.ศ.) | ตำแหน่ง | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| 2007 – 2017 | นายกรัฐมนตรีคนที่ 6 | ตำแหน่งถูกยกเลิกหลังการทำประชามติรัฐธรรมนูญ |
| 2017 – 2018 | รัฐมนตรีแห่งรัฐคนแรก | ลาออกหลังเกิดเหตุประท้วงในสเตปานาเกิร์ต |
| 2020 – 2023 | ประธานาธิบดีคนที่ 4 | ลาออกท่ามกลางการปิดล้อมของอาเซอร์ไบจาน |
คำถามที่พบบ่อย
Arayik Harutyunyan คือใคร?
เขาคือนักการเมืองชาวอาร์เมเนียที่เคยดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีคนที่ 4 ของสาธารณรัฐอาร์ตซัค และเคยเป็นนายกรัฐมนตรีของดินแดนดังกล่าวมาก่อน
ทำไมเขาถึงลาออกจากตำแหน่งประธานาธิบดีในปี 2023?
เขาลาออกเนื่องจากสถานการณ์ความเชื่อมั่นของประชาชนลดลงหลังความพ่ายแพ้ในสงครามปี 2020 และต้องการให้การเจรจาระหว่างอาร์ตซัคกับอาเซอร์ไบจานดำเนินไปได้โดยไม่มีเขาเป็นอุปสรรค
บทบาทของเขาในสงครามนากอร์โน-คาราบัคปี 2020 เป็นอย่างไร?
เขาเป็นผู้นำสูงสุดของอาร์ตซัคในช่วงสงคราม และเป็นผู้ยินยอมให้มีการลงนามในข้อตกลงหยุดยิงเพื่อป้องกันไม่ให้ดินแดนทั้งหมดของอาร์ตซัคถูกยึดครอง
ปัจจุบัน Arayik Harutyunyan อยู่ที่ไหน?
เขาถูกควบคุมตัวโดยรัฐบาลอาเซอร์ไบจานในกรุงบากู และถูกตัดสินจำคุกตลอดชีวิตเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2026
เขามีความสัมพันธ์อย่างไรกับพรรค Free Motherland?
เขาเป็นผู้ร่วมก่อตั้งและเคยดำรงตำแหน่งประธานพรรค ซึ่งเป็นพรรคการเมืองหลักที่ส่งสมาชิกเข้าสู่สภาแห่งชาติของอาร์ตซัค