Brian Reffin Smith ศิลปินผู้บุกเบิกศิลปะคอมพิวเตอร์และแนวคิด 'Pataphysics
Brian Reffin Smith คือศิลปิน นักเขียน และนักวิชาการผู้มีบทบาทสำคัญในการผสานโลกของเทคโนโลยีเข้ากับศิลปะ เขาเกิดในปี 1946 ที่เมือง Sudbury ประเทศอังกฤษ และสร้างชื่อเสียงในระดับสากลด้วยการเป็นผู้คว้ารางวัล Golden Nica จากเวที Prix Ars Electronica ครั้งแรกในปี 1987 ณ เมืองลินซ์ ประเทศออสเตรีย ปัจจุบันเขาพำนักและสร้างสรรค์ผลงานอยู่ที่กรุงเบอร์ลิน ประเทศเยอรมนี
เส้นทางสายวิชาการและการหลอมรวมศาสตร์
พื้นฐานการศึกษาของ Smith มีความหลากหลายและน่าสนใจอย่างยิ่ง เขาเริ่มต้นจากการศึกษาด้านโลหะวิทยาและฟิสิกส์ของโลหะที่มหาวิทยาลัย Brunel ซึ่งความเชี่ยวชาญในโครงสร้างผลึกภายในของโลหะนี้เองที่ถูกนำมาใช้ในงานประติมากรรมจนได้รับความสนใจจากรายการ Tomorrow's World ของ BBC
ต่อมาเขาได้ศึกษาต่อระดับปริญญาโทในสาขาการวิจัยการออกแบบ (Department of Design Research - DDR) ที่ Royal College of Art (RCA) และได้รับแต่งตั้งเป็นนักวิจัยในปี 1979 ก่อนจะก้าวขึ้นเป็นอาจารย์สอนด้านศิลปะและการออกแบบที่ใช้คอมพิวเตอร์ในช่วงปี 1980-1984 นอกจากนี้เขายังถ่ายทอดความรู้ในสถาบันศิลปะชั้นนำทั้งในอังกฤษและฝรั่งเศส รวมถึงมหาวิทยาลัย Sorbonne และ Arts et Métiers ParisTech โดยดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ด้านศิลปะและคอมพิวเตอร์ที่ École nationale supérieure d'art ในเมือง Bourges ตั้งแต่ปี 1986 ถึง 2011
นวัตกรรมศิลปะดิจิทัลและการต่อต้านกระแสเทคโนโลยี
Smith เริ่มทำงานกับคอมพิวเตอร์ตั้งแต่ปลายทศวรรษ 1960 โดยเขามุ่งเน้นการสร้าง ศิลปะแนวคิด (Conceptual Art) ที่ใช้คอมพิวเตอร์เป็นเครื่องมือ เป้าหมายหลักของเขาคือการต่อต้าน Technological Determinism หรือแนวคิดที่ว่าเทคโนโลยีเป็นตัวกำหนดทิศทางของสังคมและศิลปะเพียงอย่างเดียว เขาเชื่อว่าศิลปะไม่ควรเป็นเพียงผลผลิตของเทคโนโลยีที่ทันสมัยที่สุด (State of the art) แต่ควรมีคุณค่าในเชิงความคิด
ผลงานที่โดดเด่นชิ้นหนึ่งคือโปรแกรม 'Jackson' ซึ่งเป็นหนึ่งในโปรแกรมวาดภาพดิจิทัลยุคแรกๆ ที่เขียนขึ้นในปี 1979 สำหรับเครื่องคอมพิวเตอร์ Research Machines 380Z โดยกระทรวงศึกษาธิการของอังกฤษได้นำซอฟต์แวร์นี้ไปเผยแพร่ในโรงเรียนต่างๆ นอกจากนี้เขายังเป็นที่ปรึกษาและปรากฏตัวในรายการ The Computer Programme ของ BBC ในปี 1982 อีกด้วย
โลกของ 'Pataphysics และปรัชญาซอมบี้
นอกเหนือจากงานด้านดิจิทัล Smith ยังมีความหลงใหลใน 'Pataphysics (ปาทาฟิสิกส์ - ศาสตร์แห่งข้อยกเว้นหรือจินตนาการที่เหนือกว่าฟิสิกส์ปกติ) เขาเป็นสมาชิกกลุ่มศิลปิน OuPeinPo ในปารีส และดำรงตำแหน่งผู้ดูแลวิทยาลัย 'Pataphysics โดยดูแลสาขาเคมีของแมว (Catachemistry) และโลหะวิทยาเชิงเก็งกำไร
ในด้านการแสดงสด เขามักนำแนวคิดเรื่อง "ซอมบี้" มาใช้ โดยการนำผ้าพันแผลหรือกระดาษชำระมาพันศีรษะผู้ชมเพื่อสร้างสภาวะซอมบี้ นอกจากนี้เขายังอ้างว่าตนเองได้กลายเป็น Philosophical Zombie (ซอมบี้ทางปรัชญา - สภาวะที่ภายนอกดูเหมือนมนุษย์ปกติแต่ไม่มีประสบการณ์ภายในหรือจิตสำนึก) หลังจากผ่านการผ่าตัดหัวใจที่ผิดพลาดในปารีส ซึ่งมีการใช้ปลาปักเป้า (Fugu) แทนบอลลูนลาเท็กซ์ในการขยายหลอดเลือด
การวิพากษ์ศิลปะและวิสัยทัศน์แห่งอนาคต
Smith สนับสนุนให้มีการใส่การวิพากษ์หรือการสะท้อนคิดลงไปในตัวผลงานศิลปะโดยตรง ตัวอย่างเช่นผลงาน "Artist/Critic" ในปี 1988 ที่ใช้คอมพิวเตอร์ Amiga สองเครื่องจำลองบทบาทเป็นศิลปินและนักวิจารณ์ โดยให้ผู้ชมเป็นตัวกลางในการส่งข้อความโต้ตอบกัน ซึ่งความจริงแล้วโปรแกรมจำลองของทั้งสองเครื่องนั้นเหมือนกันทุกประการ
เขายังเป็นผู้มีวิสัยทัศน์กว้างไกล โดยในงานเขียนช่วงต้นทศวรรษ 1980 เขาได้ทำนายถึงการเกิดขึ้นของอุปกรณ์อัจฉริยะอย่าง iPad และแนวคิดการเก็บข้อมูลบน Cloud หรือ World Wide Web ก่อนที่จะกลายเป็นความจริงในเวลาต่อมา
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|---|
| รางวัลเกียรติยศ | Golden Nica (Prix Ars Electronica 1987) |
| ความเชี่ยวชาญ | โลหะวิทยา, ศิลปะคอมพิวเตอร์, 'Pataphysics |
| ผลงานเด่น | โปรแกรมวาดภาพ 'Jackson', ผลงาน Artist/Critic |
| บทบาททางวิชาการ | อาจารย์ที่ RCA และ École nationale supérieure d'art |
| แนวคิดหลัก | การต่อต้าน Technological Determinism และการใช้ Détournement (การดัดแปลงระบบ) |
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- ผู้บุกเบิก: เป็นหนึ่งในศิลปินกลุ่มแรกๆ ที่ใช้คอมพิวเตอร์สร้างงานศิลปะแนวคิดตั้งแต่ปลายปี 1960
- นักพยากรณ์เทคโนโลยี: ทำนายการมาถึงของ Cloud Computing และแท็บเล็ตไว้ตั้งแต่ยุค 80
- พหุศิลปิน: เป็นทั้งนักดนตรี (เคยเล่นคลาริเน็ตในวง Portsmouth Sinfonia) และนักเขียนจดหมายถึงหนังสือพิมพ์ The Guardian
- ปรัชญาเฉพาะตัว: เชื่อในแนวคิด "Zombies all the way down" เพื่อทำความเข้าใจเรื่อง AI และการดำรงอยู่
คำถามที่พบบ่อย
Brian Reffin Smith มีความสำคัญอย่างไรต่อวงการศิลปะคอมพิวเตอร์?
เขาเป็นผู้บุกเบิกที่นำคอมพิวเตอร์มาใช้ในเชิงแนวคิด (Conceptual Art) มากกว่าแค่การใช้เครื่องมือสร้างภาพ และเป็นผู้สร้างซอฟต์แวร์วาดภาพยุคแรกที่ถูกนำไปใช้ในระบบการศึกษาของอังกฤษ
'Pataphysics ที่ Smith สนใจคืออะไร?
'Pataphysics คือศาสตร์ที่ศึกษาเกี่ยวกับข้อยกเว้นและจินตนาการที่อยู่เหนือกฎเกณฑ์ทางฟิสิกส์ปกติ ซึ่ง Smith นำมาประยุกต์ใช้ทั้งในงานศิลปะ การแสดง และการดำรงชีวิต
แนวคิด Philosophical Zombie ของเขาหมายถึงอะไร?
เป็นแนวคิดทางปรัชญาที่พูดถึงสิ่งมีชีวิตที่แสดงออกเหมือนมนุษย์ทุกประการแต่ไม่มีจิตสำนึกภายใน ซึ่ง Smith นำมาเชื่อมโยงกับประสบการณ์ส่วนตัวและการวิเคราะห์เรื่องปัญญาประดิษฐ์ (AI)
ผลงาน "Artist/Critic" ต้องการสื่อสารอะไร?
ต้องการแสดงให้เห็นถึงการโต้ตอบระหว่างผู้สร้างและผู้ประเมิน โดยใช้มนุษย์เป็นตัวกลางในการสื่อสาร และชี้ให้เห็นว่าในบางครั้ง มุมมองของศิลปินและนักวิจารณ์อาจเป็นสิ่งเดียวกัน
เขามีส่วนเกี่ยวข้องกับวงการดนตรีอย่างไร?
เขาเคยเป็นสมาชิกของวง Portsmouth Sinfonia ซึ่งเป็นวงออร์เคสตราที่รวมตัวผู้เล่นที่แทบจะเล่นเครื่องดนตรีไม่ได้ โดยเขาได้รับหน้าที่เล่นคลาริเน็ตตัวที่หกในบางโอกาส