Chris Ofili ศิลปินผู้ท้าทายขนบด้วยวัสดุสุดแปลกและศิลปะแนวพังก์
ในโลกของศิลปะร่วมสมัย ชื่อของ Chris Ofili (คริส โอฟิลี) เป็นที่รู้จักในฐานะจิตรกรชาวอังกฤษผู้กล้าหาญในการทดลอง เขาไม่ได้ใช้เพียงสีน้ำมันหรือพู่กันในการสร้างสรรค์ผลงาน แต่ยังนำวัสดุที่คาดไม่ถึง เช่น เรซิน (สารโพลิเมอร์เหลวที่แข็งตัวได้), ลูกปัด, กากเพชร, ภาพตัดจากนิตยสารสำหรับผู้ใหญ่ และที่สร้างความฮือฮาที่สุดคือ มูลช้าง มาผสมผสานจนเกิดเป็นเอกลักษณ์ที่ถูกจัดให้อยู่ในกลุ่ม Punk Art หรือศิลปะแนวพังก์ที่เน้นการขบถและท้าทายบรรทัดฐานสังคม
เส้นทางชีวิตและการหล่อหลอมทางศิลปะ
โอฟิลีเกิดเมื่อวันที่ 10 ตุลาคม ค.ศ. 1968 ณ เมืองแมนเชสเตอร์ ประเทศอังกฤษ โดยมีเชื้อสายไนจีเรีย ชีวิตในวัยเด็กของเขาต้องเผชิญกับจุดเปลี่ยนสำคัญเมื่อบิดาย้ายกลับไปยังไนจีเรียขณะที่เขามีอายุได้ 11 ปี ซึ่งประสบการณ์เหล่านี้ส่งผลต่อมุมมองและการสร้างสรรค์งานในเวลาต่อมา
ด้านการศึกษา โอฟิลีผ่านการบ่มเพาะจากสถาบันศิลปะชั้นนำหลายแห่ง เริ่มจาก Tameside College ก่อนจะเข้าศึกษาที่ Chelsea School of Art (ค.ศ. 1988–1991) และ Royal College of Art (ค.ศ. 1991–1993) นอกจากนี้เขายังได้รับทุนแลกเปลี่ยนไปศึกษาที่ Universität der Künste Berlin ในเยอรมนีอีกหนึ่งปี ซึ่งช่วยขยายขอบเขตทางความคิดของเขาให้กว้างขึ้น
แรงบันดาลใจและอิทธิพลทางความคิด
ผลงานในยุคแรกของเขาได้รับอิทธิพลอย่างมากจากศิลปินชื่อดังอย่าง Jean-Michel Basquiat และ Georg Baselitz นอกจากนี้ การได้เดินทางไปศึกษาภาพเขียนในถ้ำที่ประเทศซิมบับเวผ่านทุนการศึกษาในปี 1992 ยังส่งผลให้เขานำเทคนิคการสร้างเลเยอร์หรือการซ้อนทับของวัสดุมาใช้ในงานคอลลาจ (Collage) ของเขาอย่างโดดเด่น
ความสำเร็จและผลงานที่สร้างแรงสั่นสะเทือน
โอฟิลีกลายเป็นหนึ่งในศิลปินเชื้อสายแอฟริกัน/แคริบเบียนเพียงไม่กี่คนที่สามารถก้าวขึ้นมามีชื่อเสียงในกลุ่ม Young British Artists (YBA) ซึ่งเป็นกลุ่มศิลปินรุ่นใหม่ที่ทรงอิทธิพลในอังกฤษ จุดสูงสุดครั้งหนึ่งในอาชีพของเขาคือการคว้ารางวัล Turner Prize ในปี 1998 และการได้รับเลือกให้เป็นตัวแทนสหราชอาณาจักรในงาน Venice Biennale ครั้งที่ 50 ในปี 2003
The Holy Virgin Mary: ผลงานที่เป็นข้อพิพาทระดับโลก
หนึ่งในผลงานที่อื้อฉาวที่สุดคือภาพ The Holy Virgin Mary (1996) ซึ่งนำเสนอภาพพระแม่มารีผิวสี ล้อมรอบด้วยภาพตัดจากหนังแนว Blaxploitation (หนังที่ใช้ตัวละครผิวสีในลักษณะเหมารวม) และภาพอวัยวะเพศหญิงจากนิตยสารลามก พร้อมด้วยมูลช้างที่ถูกจัดวางให้ดูคล้ายกับเหล่าเทวดา (Cherubim และ Seraphim) ผลงานชิ้นนี้ก่อให้เกิดการฟ้องร้องระหว่างนายกเทศมนตรีนครนิวยอร์ก รูดี้ จูเลียนี และพิพิธภัณฑ์ศิลปะบรูคลินในปี 1999 เนื่องจากถูกมองว่าเป็นการลบหลู่ศาสนา
การทดลองในรูปแบบอื่นและการย้ายถิ่นฐาน
นอกเหนือจากภาพเขียนสีน้ำมัน โอฟิลียังสร้างสรรค์ชุดภาพสีน้ำในช่วงปี 1995–2005 ที่เน้นภาพใบหน้าคน ดอกไม้ และนก รวมถึงการตั้งคำถามเรื่องทัศนคติทางเชื้อชาติและเพศผ่านอารมณ์ขัน ต่อมาในปี 2005 เขาได้ย้ายไปพำนักถาวรที่ประเทศตรินิแดด ซึ่งแรงบันดาลใจจากเทศกาล Carnival ของที่นั่น และกลุ่มศิลปิน Der Blaue Reiter ของเยอรมัน ได้นำเขาไปสู่การสร้างสรรค์ชุดภาพเขียนโทนสีน้ำเงินที่โดดเด่น
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- รางวัลเกียรติยศ: ได้รับรางวัล Turner Prize ปี 1998 และได้รับแต่งตั้งเป็น Commander of the Order of the British Empire (CBE) ในปี 2017
- วัสดุเอกลักษณ์: ใช้มูลช้าง, กากเพชร และเรซิน เพื่อสร้างพื้นผิวและมิติในงานศิลปะ
- มูลค่าผลงาน: ภาพ Orgena ถูกขายในราคาสูงถึง 1.8 ล้านปอนด์ และภาพ The Holy Virgin Mary ถูกขายไปในราคา 2.9 ล้านปอนด์
- การยอมรับ: ติดอันดับ 100 ผู้ทรงอิทธิพลชาวบริติชผิวสี (Powerlist) ปี 2019
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|---|
| สไตล์ศิลปะ | Punk Art / Contemporary Art |
| ผลงานชิ้นเอก | The Holy Virgin Mary, No Woman No Cry, The Upper Room |
| สถาบันการศึกษา | Chelsea School of Art, Royal College of Art |
| ที่พำนักปัจจุบัน | ตรินิแดด (Trinidad) |
คำถามที่พบบ่อย
ทำไม Chris Ofili ถึงใช้มูลช้างในงานศิลปะ?
การใช้มูลช้างเป็นส่วนหนึ่งของการทดลองวัสดุเพื่อสร้างพื้นผิว (Texture) และเป็นการท้าทายขนบศิลปะแบบดั้งเดิม รวมถึงการเชื่อมโยงกับอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมและธรรมชาติ
ผลงาน The Holy Virgin Mary มีประเด็นดราม่าอย่างไร?
ภาพนี้ถูกวิจารณ์อย่างหนักว่าเป็นการลบหลู่ศาสนาคริสต์ เนื่องจากมีการใช้ภาพตัดจากนิตยสารลามกและมูลช้างประกอบในภาพพระแม่มารี จนนำไปสู่การฟ้องร้องทางกฎหมายในนิวยอร์ก
The Upper Room คืออะไรและทำไมถึงเป็นประเด็น?
เป็นงานติดตั้งศิลปะที่ประกอบด้วยภาพเขียนลิงวอก 13 ภาพ ซึ่งกลายเป็นประเด็นอื้อฉาวเมื่อหอศิลป์ Tate ซื้อผลงานชิ้นนี้ในขณะที่โอฟิลีดำรงตำแหน่งเป็นหนึ่งในคณะกรรมการบริหาร (Trustee) ของ Tate ในขณะนั้น
ปัจจุบัน Chris Ofili พำนักอยู่ที่ไหน?
ปัจจุบันเขาอาศัยและมีสตูดิโอทำงานอยู่ที่เมืองพอร์ตออฟสเปน ประเทศตรินิแดด ซึ่งเขาได้ย้ายไปพำนักถาวรตั้งแต่ปี 2005