Dame Sian Elias ผู้สร้างประวัติศาสตร์ในฐานะประธานศาลฎีกาหญิงคนแรกของนิวซีแลนด์
ในประวัติศาสตร์ด้านตุลาการของนิวซีแลนด์ ชื่อของ Dame Sian Elias ถือเป็นบุคคลสำคัญที่สร้างจุดเปลี่ยนครั้งยิ่งใหญ่ เธอไม่เพียงแต่ดำรงตำแหน่ง Chief Justice หรือประธานศาลฎีกา ซึ่งเป็นตำแหน่งสูงสุดในระบบตุลาการของประเทศ แต่ยังเป็นผู้หญิงคนแรกที่ได้รับเกียรติให้ดำรงตำแหน่งนี้ โดยเธอทำหน้าที่ขับเคลื่อนความยุติธรรมและวางรากฐานให้กับศาลฎีกาของนิวซีแลนด์ในฐานะผู้พิพากษาประธานศาลคนแรก
เส้นทางชีวิตและการศึกษา
Dame Sian Elias เกิดเมื่อวันที่ 13 มีนาคม ค.ศ. 1949 ณ กรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ โดยมีพื้นฐานครอบครัวที่หลากหลายจากบิดาชาวอาร์เมเนียและมารดาชาวเวลส์ เธอเดินทางมาพำนักที่นิวซีแลนด์ในปี 1952 และเข้าศึกษาที่โรงเรียน Diocesan School for Girls ในเมืองโอ๊คแลนด์
ด้านการศึกษากฎหมาย เธอสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีจาก University of Auckland ในปี 1970 ก่อนจะเดินทางไปศึกษาต่อเพิ่มเติมที่ Stanford Law School สถาบันกฎหมายชั้นนำในสหรัฐอเมริกา หลังจากนั้นเธอได้เริ่มต้นอาชีพในสำนักงานกฎหมายที่โอ๊คแลนด์ในปี 1972 และก้าวเข้าสู่เส้นทาง Barrister (ทนายความผู้มีสิทธิว่าความในศาลชั้นสูง) ในอีก 3 ปีต่อมา
การก้าวขึ้นสู่จุดสูงสุดของสายงานตุลาการ
ก่อนจะขึ้นเป็นประธานศาลฎีกา Elias ได้สั่งสมประสบการณ์ผ่านบทบาทสำคัญมากมาย โดยเคยดำรงตำแหน่งกรรมาธิการกฎหมาย (Law Commissioner) ระหว่างปี 1984-1988 และในปี 1988 เธอและ Lowell Goddard ได้สร้างประวัติศาสตร์เป็นผู้หญิงสองคนแรกที่ได้รับแต่งตั้งเป็น Queen's Counsel (ที่ปรึกษาทางกฎหมายของราชินี หรือทนายความระดับอาวุโส) ในนิวซีแลนด์
ในปี 1995 เธอได้รับแต่งตั้งเป็นผู้พิพากษาศาลสูง (High Court) และบางครั้งได้ปฏิบัติหน้าที่ในศาลอุทธรณ์ จนกระทั่งวันที่ 17 พฤษภาคม 1999 เธอได้รับการแต่งตั้งให้เป็นประธานศาลฎีกาของนิวซีแลนด์ ซึ่งถือเป็นก้าวสำคัญที่ทลายกำแพงทางเพศในวงการกฎหมายของประเทศ
บทบาทในฐานะผู้รักษาการแทนผู้สำเร็จราชการ
นอกเหนือจากงานในศาล ประธานศาลฎีกายังมีหน้าที่เป็น Administrator of the Government หรือผู้รักษาการแทนผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ในกรณีที่ผู้สำเร็จราชการ (Governor-General) ไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้ ไม่ว่าจะเป็นการลาพัก การเจ็บป่วย หรืออยู่ในช่วงว่างเว้นการดำรงตำแหน่ง
Dame Sian Elias ได้ปฏิบัติหน้าที่นี้หลายครั้ง โดยช่วงเวลาที่โดดเด่นที่สุดคือระหว่างการเปลี่ยนผ่านผู้สำเร็จราชการในหลายวาระ เช่น ในปี 2001, 2006, 2011 และครั้งล่าสุดในช่วงเดือนสิงหาคมถึงกันยายน ปี 2016
การขับเคลื่อนสิทธิชาวเมารีและประเด็นทางสังคม
Elias มีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนข้อเรียกร้องตาม สนธิสัญญาไวตางี (Treaty of Waitangi) ซึ่งเป็นสนธิสัญญาพื้นฐานระหว่างรัฐบาลอังกฤษและชาวเมารี เธอได้ช่วยเหลือในคดีสำคัญหลายคดี รวมถึงคดีที่เกี่ยวข้องกับสิทธิในที่ดินชายฝั่งและท้องทะเล ซึ่งนำไปสู่การถกเถียงทางการเมืองอย่างกว้างขวางในเวลาต่อมา
นอกจากนี้ เธอยังเป็นที่รู้จักจากการกล่าวสุนทรพจน์ "Blameless Babes" ในปี 2009 ซึ่งเธอได้วิพากษ์วิจารณ์แนวทางการลงโทษทางอาญาของนักการเมืองว่าเป็นการแก้ปัญหาแบบฉาบฉวย และเรียกร้องให้รัฐบาลหันมาแก้ไขต้นเหตุของอาชญากรรมเพื่อลดปัญหาผู้ต้องขังล้นคุก แม้ว่าความเห็นนี้จะทำให้เกิดความขัดแย้งกับรัฐมนตรีกระทรวงยุติธรรมในขณะนั้นก็ตาม
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- ตำแหน่งสูงสุด: ประธานศาลฎีกาคนที่ 12 ของนิวซีแลนด์ (ดำรงตำแหน่งปี 1999–2019)
- ความสำเร็จ: ผู้หญิงคนแรกที่ดำรงตำแหน่งประธานศาลฎีกาและ Queen's Counsel ของนิวซีแลนด์
- การศึกษา: ปริญญากฎหมายจาก University of Auckland และศึกษาต่อที่ Stanford University
- เครื่องราชอิสริยาภรณ์: ได้รับแต่งตั้งเป็น Dame Grand Companion of the New Zealand Order of Merit (GNZM)
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|---|
| ชื่อเต็ม | Dame Sian Seerpoohi Elias |
| วาระการดำรงตำแหน่งประธานศาลฎีกา | 17 พฤษภาคม 1999 – 13 มีนาคม 2019 |
| การศึกษา | University of Auckland, Stanford Law School |
| รางวัลเกียรติยศ | New Zealand 1990 Commemoration Medal, GNZM, KC |
| คู่สมรส | Hugh Fletcher |
คำถามที่พบบ่อย
Dame Sian Elias มีความสำคัญอย่างไรต่อวงการกฎหมายนิวซีแลนด์?
เธอเป็นผู้หญิงคนแรกที่ก้าวขึ้นสู่ตำแหน่งประธานศาลฎีกา (Chief Justice) ซึ่งเป็นตำแหน่งสูงสุดของฝ่ายตุลาการ ทำให้เธอเป็นสัญลักษณ์ของการส่งเสริมความเท่าเทียมทางเพศในวิชาชีพกฎหมาย
บทบาท Administrator of the Government คืออะไร?
คือตำแหน่งผู้รักษาการแทนผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ซึ่งจะปฏิบัติหน้าที่เมื่อผู้สำเร็จราชการตัวจริงไม่สามารถทำงานได้ เช่น ในช่วงที่ตำแหน่งว่างลงหรือมีการเดินทางไปต่างประเทศ
สุนทรพจน์ "Blameless Babes" มีเนื้อหาเกี่ยวกับอะไร?
เป็นการแสดงความกังวลเรื่องปัญหาผู้ต้องขังล้นคุก โดยเธอเสนอว่ารัฐบาลไม่ควรใช้เพียงมาตรการลงโทษที่รุนแรง แต่ควรแก้ไขที่สาเหตุรากเหง้าของอาชญากรรม
เธอมีส่วนเกี่ยวข้องกับชาวเมารีอย่างไร?
เธอเป็นทนายความและผู้พิพากษาที่ให้ความสำคัญกับสิทธิของชาวเมารี โดยเฉพาะการดำเนินคดีที่เกี่ยวข้องกับสนธิสัญญาไวตางี เพื่อทวงคืนสิทธิและที่ดินให้แก่ชาวเมารี
Dame Sian Elias จบการศึกษาจากที่ไหนบ้าง?
เธอสำเร็จการศึกษากฎหมายจาก University of Auckland และได้ไปศึกษาต่อเพิ่มเติมที่ Stanford Law School ในสหรัฐอเมริกา