Dean Baker นักเศรษฐศาสตร์ผู้ทำนายวิกฤตฟองสบู่และผู้ท้าทายระบบเศรษฐกิจโลก
ในโลกของเศรษฐศาสตร์มหภาค Dean Baker เป็นที่รู้จักในฐานะนักเศรษฐศาสตร์ชาวอเมริกันผู้มีวิสัยทัศน์กว้างไกลและกล้าที่จะวิพากษ์วิจารณ์โครงสร้างทางการเงินของโลก เขาไม่เพียงแต่เป็นผู้ร่วมก่อตั้ง Center for Economic and Policy Research (CEPR) ซึ่งเป็นคลังสมอง (Think Tank) อิสระที่มุ่งเน้นนโยบายก้าวหน้า แต่เขายังสร้างชื่อเสียงจากการเป็นหนึ่งในบุคคลกลุ่มแรกๆ ที่มองเห็นสัญญาณเตือนของวิกฤตฟองสบู่ที่อยู่อาศัยในสหรัฐอเมริกาช่วงปี 2007–2008
เส้นทางชีวิตและการศึกษา
Dean Baker เกิดเมื่อวันที่ 13 กรกฎาคม 1958 ในครอบครัวชาวยิวที่เมืองโคลัมบัส รัฐโอไฮโอ และเติบโตในย่านเลควิว เมืองชิคาโก รัฐอิลลินอยส์ เขาเริ่มต้นเส้นทางวิชาการด้วยความสนใจที่หลากหลาย โดยสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีด้านประวัติศาสตร์ (วิชาโทเศรษฐศาสตร์และปรัชญา) จาก Swarthmore College ในปี 1981 ก่อนจะมุ่งเน้นด้านเศรษฐศาสตร์อย่างเต็มตัวด้วยปริญญาโทจาก University of Denver (1983) และปริญญาเอก (PhD) จาก University of Michigan ในปี 1988
หลังจากจบการศึกษา Baker ได้สั่งสมประสบการณ์ผ่านบทบาทที่หลากหลาย ทั้งการเป็นอาจารย์ผู้สอนที่ University of Michigan และผู้ช่วยศาสตราจารย์ที่ Bucknell University รวมถึงการทำงานเป็นนักเศรษฐศาสตร์ที่ Economic Policy Institute ระหว่างปี 1992 ถึง 1998 ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่เขาได้เริ่มสร้างเครือข่ายทางวิชาการร่วมกับ Mark Weisbrot จนนำไปสู่การก่อตั้ง CEPR ในปี 1999 เพื่อวิจัยประเด็นทางสังคมและเศรษฐกิจทั้งในระดับประเทศและระดับสากล
การทำนายวิกฤตฟองสบู่ที่อยู่อาศัยปี 2007–2008
หนึ่งในผลงานที่โดดเด่นที่สุดของ Baker คือการวิเคราะห์ข้อมูลราคาบ้านของรัฐบาลสหรัฐฯ จนพบว่าเกิด ฟองสบู่ (Bubble) หรือภาวะที่ราคาสินทรัพย์สูงเกินความเป็นจริงไปมาก โดยเขาได้ออกมาเตือนเรื่องนี้ตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2002 ซึ่งเป็นเวลานานก่อนที่ตลาดจะถึงจุดสูงสุด
ในปี 2006 เขาได้เผยแพร่บทความ "Recession Looms for the U.S. Economy in 2007" โดยระบุว่าการลงทุนในภาคอสังหาริมทรัพย์ที่ดิ่งลงจะผลักดันให้เศรษฐกิจเข้าสู่ภาวะถดถอย ซึ่งการคาดการณ์ของเขามีความแม่นยำสูงมาก โดยคลาดเคลื่อนจากเวลาที่เกิดวิกฤตจริงเพียงไตรมาสเดียวเท่านั้น ส่งผลให้เขาได้รับรางวัล Revere Award ร่วมกับ Steve Keen และ Nouriel Roubini ในฐานะผู้ทำนายการล่มสลายของฟองสบู่ครั้งนี้
นอกจากนี้ Baker ยังวิพากษ์วิจารณ์ Alan Greenspan ประธานธนาคารกลางสหรัฐฯ (Fed) ในขณะนั้น รวมถึงคัดค้านการนำเงินภาษีประชาชนไปช่วยเหลือ (Bailout) ธนาคารวอลล์สตรีท โดยเขามองว่าผู้ที่ควรรับผิดชอบต่อความล้มเหลวคือผู้ถือหุ้นและผู้บริหารระดับสูง ไม่ใช่รัฐบาล
การวิเคราะห์โครงสร้างเศรษฐกิจในหนังสือ Rigged
ในหนังสือชื่อ "Rigged: How Globalization and the Rules of the Modern Economy Were Structured to Make the Rich Richer" (2016) Baker ได้นำเสนอแนวคิดว่ากฎเกณฑ์เศรษฐกิจสมัยใหม่ถูกออกแบบมาเพื่อเอื้อประโยชน์ให้คนรวยยิ่งขึ้น เขาเสนอว่าหากสหรัฐฯ เปลี่ยนแปลงวิธีการบริหารเศรษฐกิจในช่วง 50 ปีที่ผ่านมา จะสามารถเพิ่ม GDP ได้มหาศาล
| นโยบายที่เสนอให้ปรับเปลี่ยน | มูลค่าเพิ่ม (พันล้าน USD) - ต่ำสุด | มูลค่าเพิ่ม (พันล้าน USD) - สูงสุด | ผลกระทบต่อ GDP (%) - ต่ำสุด | ผลกระทบต่อ GDP (%) - สูงสุด |
|---|---|---|---|---|
| การจ้างงานเต็มที่ (Full-employment) | 1,115 | 2,300 | 6.0% | 12.3% |
| ลดความสูญเปล่าในภาคการเงิน | 460 | 636 | 2.5% | 3.4% |
| ปฏิรูปการผูกขาดสิทธิบัตร/ลิขสิทธิ์ | 217 | 434 | 1.2% | 2.3% |
| การกำกับดูแลกิจการ (Corporate Governance) | 90 | 145 | 0.5% | 0.8% |
| ลดการปกป้องอาชีพรายได้สูง | 100 | 200 | 0.5% | 1.1% |
| รวมทั้งหมด | 1,982 | 3,715 | 10.6% | 19.9% |
Baker ให้เหตุผลว่าการให้ความสำคัญกับการลดอัตราการว่างงานมากกว่าการควบคุมเงินเฟ้อ จะส่งผลดีต่อประชากรส่วนใหญ่ (99%) และการปรับปรุงกฎหมายสิทธิบัตรให้เป็นสาธารณะมากขึ้นจะช่วยให้โลกมีสุขภาพที่ดีขึ้น โดยเฉพาะการลดค่าลิขสิทธิ์ยาจากบริษัทเวชภัณฑ์ในสหรัฐฯ
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- ผู้ร่วมก่อตั้ง CEPR: จัดตั้งคลังสมองอิสระเพื่อวิจัยนโยบายเศรษฐกิจก้าวหน้า
- ผู้ทำนายวิกฤต: ระบุการเกิดฟองสบู่ที่อยู่อาศัยในสหรัฐฯ ตั้งแต่ปี 2002 และทำนายภาวะถดถอยปี 2007 ได้อย่างแม่นยำ
- นักวิจารณ์สื่อ: เขียนคอลัมน์ "Economic Reporting Review" และบล็อก "Beat The Press" เพื่อวิเคราะห์การรายงานข่าวเศรษฐกิจของสื่อยักษ์ใหญ่
- มุมมองทางการเมือง: เคยลงสมัครรับเลือกตั้งในระดับท้องถิ่นเพื่อคัดค้านการช่วยเหลือทางทหารแก่กลุ่ม Contras และสนับสนุน Elizabeth Warren ในการเลือกตั้งประธานาธิบดีปี 2020
คำถามที่พบบ่อย
Dean Baker มีบทบาทสำคัญอย่างไรในช่วงวิกฤตการเงิน 2008?
เขาเป็นหนึ่งในนักเศรษฐศาสตร์เพียงไม่กี่คนที่เตือนถึงการล่มสลายของฟองสบู่ที่อยู่อาศัยในสหรัฐฯ ล่วงหน้าหลายปี โดยใช้ข้อมูลราคาบ้านของรัฐบาลมาวิเคราะห์ และทำนายการเกิดภาวะเศรษฐกิจถดถอยได้แม่นยำจนได้รับรางวัล Revere Award
แนวคิดหลักในหนังสือ "Rigged" คืออะไร?
หนังสือเล่มนี้โต้แย้งว่าระบบเศรษฐกิจโลกและโลกาภิวัตน์ถูกจัดวางโครงสร้างเพื่อให้คนรวยมีความมั่งคั่งมากขึ้น โดยเสนอว่าการปรับเปลี่ยนนโยบาย เช่น การมุ่งเน้นการจ้างงานเต็มที่และการลดการผูกขาดสิทธิบัตร จะช่วยเพิ่ม GDP และยกระดับคุณภาพชีวิตของคนส่วนใหญ่ในสังคม
CEPR คือองค์กรประเภทใด?
CEPR หรือ Center for Economic and Policy Research เป็นคลังสมอง (Think Tank) อิสระที่ไม่ฝักใฝ่ฝ่ายใดและมีแนวคิดก้าวหน้า มุ่งเน้นการวิจัยด้านงบประมาณรัฐ สวัสดิการสังคม สาธารณสุข และนโยบายเศรษฐกิจระหว่างประเทศ
Dean Baker มีความเห็นอย่างไรต่อการช่วยเหลือธนาคาร (Bailout)?
เขาคัดค้านการนำเงินรัฐบาลไปช่วยเหลือธนาคารวอลล์สตรีท โดยมองว่าความล้มเหลวควรตกอยู่กับผู้ถือหุ้นและผู้บริหารระดับสูง และเชื่อว่ารัฐบาลสามารถรักษาระบบการเงินให้ดำเนินต่อไปได้แม้ธนาคารบางแห่งจะล้มละลาย ดังที่เคยเกิดขึ้นในช่วงวิกฤต S&L ในทศวรรษ 1980