Donald Pettit นักประดิษฐ์และช่างภาพแห่งห้วงอวกาศผู้สร้างตำนาน Space Cup
ในโลกของการสำรวจอวกาศ Donald Roy Pettit ไม่ได้เป็นเพียงนักบินอวกาศของ NASA แต่เขายังเป็นวิศวกรเคมีผู้มีความคิดสร้างสรรค์และศิลปินผู้บันทึกความงามของจักรวาล เขาเป็นที่รู้จักในฐานะเจ้าของสิทธิบัตรสิ่งประดิษฐ์ชิ้นแรกที่ถูกสร้างขึ้นบนอวกาศ และเป็นหนึ่งในนักบินอวกาศที่ปฏิบัติหน้าที่ยาวนานที่สุดคนหนึ่งของสหรัฐอเมริกา
เส้นทางสู่ดวงดาวและการศึกษา
Donald Pettit เกิดเมื่อวันที่ 20 เมษายน 1955 ที่เมือง Silverton รัฐออริกอน โดยมีพื้นฐานความสนใจในด้านวิทยาศาสตร์มาตั้งแต่เด็ก เขาสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีด้านวิศวกรรมเคมี (Chemical Engineering) จาก Oregon State University ในปี 1978 ก่อนจะศึกษาต่อจนจบปริญญาโทและเอกในสาขาเดียวกันจาก University of Arizona ในปี 1983
ก่อนจะได้รับเลือกเข้าเป็นนักบินอวกาศในกลุ่มที่ 16 (Group 16) ของ NASA เมื่อปี 1996 Pettit เคยทำงานเป็นนักวิทยาศาสตร์ที่ห้องปฏิบัติการแห่งชาติลอสอาลามอส (Los Alamos National Laboratory) และมีบทบาทสำคัญในการเป็นที่ปรึกษาด้านแผนการส่งมนุษย์ไปยังดาวอังคารในรายงาน "America at the Threshold" เมื่อปี 1991
ประสบการณ์การปฏิบัติภารกิจในห้วงอวกาศ
ตลอดอาชีพการทำงาน Pettit ใช้เวลาอยู่ในอวกาศรวมทั้งสิ้น 590 วัน 1 ชั่วโมง และ 38 นาที โดยผ่านภารกิจสำคัญหลายครั้ง ทั้งการเดินทางด้วยกระสวยอวกาศ (Space Shuttle) และยานโซยุซ (Soyuz) ของรัสเซีย
ภารกิจแรกและความท้าทายที่คาดไม่ถึง
เขาเริ่มต้นการเดินทางครั้งแรกในฐานะวิศวกรการบินของ Expedition 6 บนสถานีอวกาศนานาชาติ (ISS) โดยเดินทางด้วยกระสวยอวกาศ Endeavour (STS-113) ในปี 2002 ในภารกิจนี้เขาได้ปฏิบัติหน้าที่ EVA (Extravehicular Activity) หรือการออกไปเดินนอกยานอวกาศเพื่อติดตั้งอุปกรณ์ทางวิทยาศาสตร์ถึง 2 ครั้ง
เหตุการณ์ที่น่าจดจำที่สุดคือการเดินทางกลับโลกด้วยยาน Soyuz TMA-1 ซึ่งเกิดความผิดพลาดของระบบนำทาง ทำให้เกิดการร่อนลงแบบ Ballistic Reentry ที่รุนแรง ส่งผลให้แรงจี (G-force) พุ่งสูงถึง 8 เท่า ซึ่งมากกว่าปกติถึงเกือบ 3 เท่า ทำให้สัมภาระหนัก 20 กิโลกรัมที่เขาผูกไว้กับหน้าอกมีน้ำหนักเสมือนพุ่งสูงถึง 160 กิโลกรัม จนส่งผลให้เขาเกิดอาการไหล่หลุดและอ่อนเพลียอย่างรุนแรง
การบุกเบิกยานพาหนะเอกชนและวิทยาศาสตร์ในสภาวะแรงโน้มถ่วงต่ำ
ในภารกิจ Expedition 30/31 Pettit ได้สร้างประวัติศาสตร์เป็นนักบินอวกาศคนแรกที่เข้าไปในยานอวกาศที่สร้างและดำเนินการโดยบริษัทเอกชน นั่นคือยาน SpaceX Dragon 1 หลังจากที่เขาใช้แขนกล Canadarm2 จับยานลำนี้เข้ากับโมดูล Harmony ได้สำเร็จ
นอกจากนี้ เขายังใช้เวลาว่างในการทดลองเรื่องการเกาะกลุ่มของอนุภาคของแข็งในสภาวะ Microgravity (ไมโครกราวิตี้) หรือสภาวะแรงโน้มถ่วงต่ำ ซึ่งพบว่าอนุภาคขนาด 1 ไมโครเมตรถึง 6 มิลลิเมตรสามารถรวมตัวกันได้เองจากแรงไฟฟ้าสถิต ซึ่งเป็นข้อมูลสำคัญที่ช่วยอธิบายกลไกการก่อตัวของดาวเคราะห์ในยุคเริ่มต้น
ภารกิจสุดท้ายในวัย 70 ปี
Pettit กลับสู่อวกาศอีกครั้งในเดือนกันยายน 2024 ด้วยยาน Soyuz MS-26 เพื่อร่วมภารกิจ Expedition 71 และ 72 โดยทำการโคจรรอบโลกกว่า 3,520 รอบ และเดินทางเป็นระยะทางประมาณ 93.3 ล้านไมล์ เขากลับถึงโลกอย่างปลอดภัยในวันที่ 20 เมษายน 2025 ซึ่งตรงกับวันเกิดครบรอบ 70 ปีของเขาพอดี ทำให้เขากลายเป็นนักบินอวกาศที่ปฏิบัติหน้าที่นานที่สุดในวัยนี้ของ NASA
นวัตกรรมและศิลปะจากมุมมองนอกโลก
ความโดดเด่นของ Donald Pettit คือการนำทักษะทางวิศวกรรมมาประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันบน ISS เขาได้สร้าง Barn Door Tracker จากชิ้นส่วนอะไหล่ที่เหลือใช้ เพื่อช่วยให้สามารถถ่ายภาพแสงไฟของเมืองบนโลกในยามค่ำคืนได้อย่างคมชัดและมีความละเอียดสูง
ผลงานที่สร้างชื่อเสียงที่สุดคือ Space Cup แก้วน้ำที่ออกแบบมาเพื่อใช้ในสภาวะไร้น้ำหนัก โดยใช้หลักการไหลของของเหลวในช่องแคบ (Capillary Channel Flow) เพื่อให้สามารถดื่มน้ำได้โดยไม่ต้องใช้หลอด ซึ่งสิ่งประดิษฐ์นี้ได้รับสิทธิบัตรเป็นชิ้นแรกที่ถูกคิดค้นขึ้นในอวกาศ
ในด้านศิลปะ เขาเป็นช่างภาพดาราศาสตร์ที่ถ่ายทอดภาพเส้นแสงของดวงดาว (Star Trails) ที่สวยงามและแปลกตา โดยภาพชุด "Lightning Bugs" กลายเป็นไวรัลไปทั่วโลกอินเทอร์เน็ต นอกจากนี้เขายังร่วมมือกับ Rovio Entertainment ในการใช้ตัวละครจากเกม Angry Birds เพื่อสาธิตหลักฟิสิกส์ในอวกาศผ่านวิดีโอเพื่อการศึกษาอีกด้วย
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- สถิติเวลาในอวกาศ: รวม 590 วัน 1 ชั่วโมง 38 นาที
- ความสำเร็จสูงสุด: เจ้าของสิทธิบัตร Space Cup สิ่งประดิษฐ์ชิ้นแรกที่คิดค้นบนอวกาศ
- ความเชี่ยวชาญ: วิศวกรรมเคมี และการถ่ายภาพดาราศาสตร์ (Astrophotography)
- สถิติบุคคล: นักบินอวกาศที่ปฏิบัติหน้าที่นานที่สุดของ NASA ในวัย 70 ปี (ณ ปี 2025)
- ประสบการณ์พิเศษ: เคยร่วมภารกิจค้นหาอุกกาบาตในทวีปแอนตาร์กติกาเป็นเวลา 6 สัปดาห์
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|---|
| การศึกษา | ปริญญาตรี (Oregon State), ปริญญาโทและเอก (University of Arizona) |
| ภารกิจหลัก | Expedition 6, STS-126, Expedition 30/31, Expedition 71/72 |
| จำนวนการเดินอวกาศ (EVA) | 2 ครั้ง (รวมเวลา 13 ชั่วโมง 17 นาที) |
| สิ่งประดิษฐ์เด่น | Space Cup, Barn Door Tracker |
| ความสำเร็จด้านการบิน | นักบินอวกาศคนแรกที่เข้าสู่ยานพาหนะเอกชน (SpaceX Dragon) ในวงโคจร |
คำถามที่พบบ่อย
Space Cup คืออะไรและทำงานอย่างไร?
Space Cup คือแก้วน้ำที่ Donald Pettit ประดิษฐ์ขึ้นบน ISS โดยใช้หลักการแรงดึงผิวและช่องทางแคบ (Capillary Action) เพื่อนำของเหลวให้ไหลไปตามรอยพับของแก้ว ทำให้สามารถดื่มน้ำได้ในสภาวะไร้น้ำหนักโดยไม่ต้องพึ่งพาหลอดดูด
ทำไมการกลับโลกในภารกิจแรกของเขาถึงเป็นอันตราย?
เนื่องจากระบบนำทางของยาน Soyuz TMA-1 ขัดข้อง ทำให้ยานร่อนลงสู่ชั้นบรรยากาศในลักษณะ Ballistic Reentry ซึ่งสร้างแรงกดทับ (G-force) สูงถึง 8 เท่า ทำให้สัมภาระที่เขาผูกไว้กับตัวมีน้ำหนักเพิ่มขึ้นมหาศาลจนส่งผลกระทบต่อร่างกาย
Donald Pettit มีบทบาทอย่างไรในด้านการศึกษา?
เขาผลิตซีรีส์วิดีโอ "Saturday Morning Science" เพื่อสาธิตพฤติกรรมของของเหลวในสภาวะไมโครกราวิตี้ และร่วมมือกับเกม Angry Birds Space เพื่อสอนวิชาฟิสิกส์ให้แก่เยาวชนและบุคคลทั่วไปผ่านสื่อบันเทิง
นอกจากอวกาศแล้ว เขาเคยทำภารกิจที่ไหนอีกบ้าง?
เขาเคยเข้าร่วมโครงการ ANSMET เพื่อค้นหาอุกกาบาตในทวีปแอนตาร์กติกาเป็นเวลา 6 สัปดาห์ ซึ่งในระหว่างนั้นเขาต้องใช้ทักษะการแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า ทั้งการซ่อมแซมรถสโนว์โมบิลและการทำศัลยกรรมทางทันตกรรมฉุกเฉิน