Erich Goode กับมุมมองทางสังคมวิทยาว่าด้วยพฤติกรรมเบี่ยงเบน
ในโลกของสังคมวิทยา Erich Goode เป็นที่รู้จักในฐานะผู้เชี่ยวชาญด้าน Sociology of Deviance หรือสังคมวิทยาว่าด้วยพฤติกรรมเบี่ยงเบน เขาอุทิศตนให้กับการศึกษาว่าสังคมนิยาม "ความผิดปกติ" อย่างไร และสิ่งเหล่านี้ส่งผลกระทบต่อปัจเจกบุคคลและกลุ่มคนในสังคมอย่างไร โดย Goode เคยดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ที่ State University of New York at Stony Brook และมีประสบการณ์สอนในมหาวิทยาลัยชั้นนำหลายแห่งทั้งในสหรัฐอเมริกาและอิสราเอล
แนวคิดแบบ Constructionism: เมื่อสังคมเป็นผู้กำหนดความเบี่ยงเบน
หัวใจสำคัญในงานของ Goode คือการใช้แนวทาง Constructionism (แนวคิดการสร้างทางสังคม) ซึ่งเชื่อว่าพฤติกรรมใดพฤติกรรมหนึ่งจะถูกมองว่า "เบี่ยงเบน" ก็ต่อเมื่อสังคมส่วนใหญ่ให้คำนิยามเช่นนั้น ดังนั้น สิ่งที่น่าศึกษาจึงไม่ใช่ตัวพฤติกรรมเพียงอย่างเดียว แต่รวมถึงปัจจัยทางสังคมที่ทำให้พฤติกรรมนั้นถูกตีตราว่าผิดปกติ
มุมมองนี้แตกต่างอย่างสิ้นเชิงจาก Essentialism (แนวคิดสารัตถนิยม) ที่เชื่อว่าพฤติกรรมบางอย่างมีความเบี่ยงเบนอยู่ในตัวมันเองอย่างแท้จริง แต่สำหรับ Goode พฤติกรรมหนึ่งอาจเป็นเรื่องปกติในสังคมหนึ่ง แต่กลับกลายเป็นเรื่องผิดปกติในอีกสังคมหนึ่งได้ โดยที่นักสังคมวิทยาไม่จำเป็นต้องตัดสินว่าพฤติกรรมนั้น "ดี" หรือ "ชั่ว"
ปรากฏการณ์ Moral Panic และความเบี่ยงเบนในจินตนาการ
Goode ได้ขยายขอบเขตการศึกษาไปยังสิ่งที่เรียกว่า Moral Panic หรือความตื่นตระหนกทางศีลธรรม ซึ่งเป็นสภาวะที่สังคมเกิดความกังวลอย่างรุนแรงต่อพฤติกรรมหรือกลุ่มคนที่ถูกมองว่าเป็นภัยคุกคามต่อค่านิยมของสังคม โดยที่บางครั้ง "ความเบี่ยงเบน" นั้นอาจไม่มีอยู่จริง แต่เป็นสิ่งที่ถูกสร้างขึ้นในจินตนาการ (Imaginary Deviance)
ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือ การล่าแม่มดในสมัยโบราณ หรือความเชื่อเรื่องการล่วงละเมิดในพิธีกรรมซาตานในยุคสมัยใหม่ ซึ่งเหตุการณ์เหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่าสังคมสามารถสร้างปฏิกิริยาตอบโต้ที่รุนแรงต่อปรากฏการณ์ที่ไม่ได้เกิดขึ้นจริงได้
การจำแนกประเภทการใช้ยาเสพติด 4 รูปแบบ
หนึ่งในผลงานที่โดดเด่นของ Goode คือการวิเคราะห์การใช้สารเสพติด โดยเขาเสนอว่าผลกระทบของยาขึ้นอยู่กับบริบททางสังคม และได้แบ่งประเภทการใช้ยาออกเป็น 4 กลุ่มหลัก ดังนี้:
| ประเภทการใช้ | สถานะทางกฎหมาย | วัตถุประสงค์ | ตัวอย่าง/ลักษณะ |
|---|---|---|---|
| Legal Instrumental | ถูกกฎหมาย | เพื่อการรักษา | ยาตามใบสั่งแพทย์ หรือยาสามัญประจำบ้าน |
| Legal Recreational | ถูกกฎหมาย | เพื่อสันทนาการ | แอลกอฮอล์, คาเฟอีน, ยาสูบ |
| Illegal Instrumental | ผิดกฎหมาย | เพื่อบรรลุเป้าหมายบางอย่าง | การใช้ยาที่ไม่มีใบสั่งแพทย์เพื่อช่วยในการทำงานหรือทำภารกิจ |
| Illegal Recreational | ผิดกฎหมาย | เพื่อความเพลิดเพลิน | การใช้ยาเสพติดเพื่อให้เกิดความเคลิบเคลิ้ม (Euphoria) |
ผลงานเขียนและงานวิจัยที่สำคัญ
Goode เขียนหนังสือและตำราหลายเล่มเพื่อถ่ายทอดมุมมองทางสังคมวิทยา เช่น Deviant Behavior ซึ่งเป็นตำราสำหรับนักศึกษาปริญญาตรีที่นำเสนอแนวคิดแบบ Weak Constructionist และ Moral Panics: The Social Construction of Deviance ที่เขียนร่วมกับ Nachman Ben-Yehuda
นอกจากนี้ ในหนังสือ Paranormal Beliefs: A Sociological Introduction เขาได้ประยุกต์ใช้ทฤษฎีความเบี่ยงเบนเพื่อศึกษาความเชื่อเรื่อง UFO, พลังจิต (ESP) และการสร้างโลก (Creationism) โดยเน้นไปที่การที่ผู้มีความเชื่อเหล่านี้ถูกสังคมตีตราว่าเป็นคนเบี่ยงเบน มากกว่าจะพิสูจน์ว่าปรากฏการณ์เหล่านั้นมีจริงหรือไม่
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- การศึกษา: จบปริญญาตรีจาก Oberlin College และปริญญาเอกด้านสังคมวิทยาจาก Columbia University
- แนวทางหลัก: ใช้หลัก Constructionism มองว่าความเบี่ยงเบนถูกสร้างโดยสังคม ไม่ใช่คุณสมบัติในตัวพฤติกรรม
- เป้าหมายการวิจัย: มุ่งเน้นการลดอันตรายทางสังคม (Harm Reductionist) โดยไม่ใช้การตัดสินคุณค่า
- ประเด็นวิพากษ์: เคยถูกวิจารณ์ด้านจริยธรรมการวิจัยในปี 2002 กรณีมีความสัมพันธ์ทางเพศกับผู้เข้าร่วมการวิจัยในกลุ่ม NAAFA
คำถามที่พบบ่อย
แนวคิด Constructionism ของ Erich Goode คืออะไร?
คือความเชื่อที่ว่าพฤติกรรมหนึ่งจะถูกเรียกว่า "เบี่ยงเบน" ก็ต่อเมื่อสังคมเป็นผู้กำหนดและให้ความหมายเช่นนั้น พฤติกรรมเดียวกันอาจเป็นเรื่องปกติในสังคมหนึ่ง แต่อาจถูกมองว่าผิดปกติในอีกสังคมหนึ่งได้
Moral Panic ในมุมมองของ Goode หมายถึงอะไร?
หมายถึงสภาวะที่สังคมเกิดความตื่นตระหนกและกังวลอย่างรุนแรงต่อพฤติกรรมที่ถูกมองว่าผิดศีลธรรม ซึ่งบางครั้งความเบี่ยงเบนนั้นอาจเป็นเพียงสิ่งที่สังคมจินตนาการขึ้นมาเอง ไม่ได้มีพฤติกรรมนั้นเกิดขึ้นจริง
Goode แบ่งการใช้ยาเสพติดอย่างไร?
เขาแบ่งออกเป็น 4 ประเภท โดยพิจารณาจาก 2 ปัจจัย คือ สถานะทางกฎหมาย (ถูก/ผิดกฎหมาย) และ วัตถุประสงค์ในการใช้ (เพื่อการรักษา/บรรลุเป้าหมาย หรือ เพื่อสันทนาการ/ความเพลิดเพลิน)
ทำไม Goode ถึงไม่สนใจว่าเรื่องเหนือธรรมชาติมีจริงหรือไม่?
เพราะในฐานะนักสังคมวิทยา สิ่งที่สำคัญไม่ใช่ความจริงทางกายภาพของปรากฏการณ์ แต่คือการที่สังคมมองผู้เชื่อเรื่องเหล่านั้นอย่างไร และการถูกตีตราว่าเป็น "คนเบี่ยงเบน" ส่งผลกระทบต่อตัวบุคคลและสังคมอย่างไร
ข้อวิพากษ์วิจารณ์ด้านจริยธรรมของ Erich Goode คือเรื่องใด?
เขาถูกวิจารณ์ว่าละเมิดจริยธรรมการวิจัย หลังจากยอมรับว่ามีความสัมพันธ์ทางเพศกับผู้เข้าร่วมการศึกษาในงานวิจัยเกี่ยวกับสมาคมส่งเสริมการยอมรับผู้มีน้ำหนักเกิน (NAAFA) ในช่วงทศวรรษ 1980