Fang Bin นักข่าวพลเมืองผู้เปิดโปงความจริงช่วงวิกฤตโควิด-19 ในอู่ฮั่น
ในช่วงเริ่มต้นของการแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19 ณ เมืองอู่ฮั่น ประเทศจีน โลกได้รู้จักกับ Fang Bin (ฟาง บิน) นักธุรกิจชาวจีนที่ผันตัวมาเป็น Citizen Journalist หรือนักข่าวพลเมือง ผู้ใช้แพลตฟอร์มออนไลน์ในการถ่ายทอดภาพเหตุการณ์จริงที่เกิดขึ้นในพื้นที่ เพื่อให้ชาวโลกได้รับรู้ถึงสถานการณ์ที่แท้จริงซึ่งถูกปิดกั้นโดยรัฐบาล
การต่อสู้ผ่านเลนส์กล้องและการเผชิญหน้ากับอำนาจรัฐ
ฟาง บิน เริ่มบันทึกวิดีโอครั้งแรกเมื่อวันที่ 25 มกราคม 2020 โดยนำเสนอภาพบรรยากาศในเขตต่างๆ ของเมืองอู่ฮั่น ซึ่งได้รับความสนใจจากผู้ชมจำนวนมาก เขาเลือกใช้ YouTube และ WeChat ในการเผยแพร่ข้อมูล เพื่อหลีกเลี่ยง Censorship หรือการเซ็นเซอร์ข้อมูลจากรัฐบาลจีน แม้ว่าแพลตฟอร์มต่างชาติจะถูกบล็อกในประเทศ แต่เขาก็ใช้ VPN (Virtual Private Network) หรือเครือข่ายเสมือนส่วนตัวเพื่อให้สามารถส่งข้อมูลออกสู่ภายนอกได้
จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2020 เมื่อเขาเผยแพร่คลิปวิดีโอที่แสดงภาพร่างผู้เสียชีวิตจำนวนมากถูกกองไว้ท้ายรถตู้หน้าโรงพยาบาลแห่งหนึ่งในอู่ฮั่น ซึ่งวิดีโอนี้ถูกส่งต่ออย่างรวดเร็วผ่านทาง Twitter โดย Jennifer Zeng นักข่าวชาวจีน ส่งผลให้ฟาง บิน ถูกเจ้าหน้าที่จับกุมในวันเดียวกัน แม้จะได้รับการปล่อยตัวในคืนนั้นหลังจากถูกตักเตือน แต่ก็นับเป็นจุดเริ่มต้นของการถูกจับตามองอย่างใกล้ชิด
ชะตากรรมของเหล่านักเปิดโปงในอู่ฮั่น
ฟาง บิน ไม่ใช่เพียงคนเดียวที่พยายามเปิดเผยความจริง ในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ 2020 มีนักข่าวพลเมืองและ Whistleblower (ผู้แจ้งเบาะแสหรือผู้เปิดโปงความลับ) อีกสองรายคือ Chen Qiushi และ Li Zehua ที่หายตัวไปอย่างลึกลับในอู่ฮั่นเช่นกัน
- Chen Qiushi: ทนายความที่เดินทางมาอู่ฮั่นเพื่อเก็บข้อมูล เขาหายตัวไปเมื่อวันที่ 6 กุมภาพันธ์ หลังจากโพสต์วิดีโอวิพากษ์วิจารณ์การบิดเบือนข้อมูลของรัฐบาลจีนอย่างรุนแรง
- Li Zehua: นักข่าวพลเมืองที่หายตัวไปในช่วงปลายเดือนกุมภาพันธ์ และกลับมาปรากฏตัวอีกครั้งในเดือนเมษายน พร้อมวิดีโอที่มีเนื้อหาในเชิงรักชาติ ซึ่งแตกต่างจากท่าทีเดิมของเขาอย่างสิ้นเชิง
สำหรับฟาง บิน เขาถูกกดดันอย่างหนักเมื่อตำรวจบุกมาที่พักถึงสองครั้งในวันที่ 4 กุมภาพันธ์ ซึ่งเขาได้บันทึกเหตุการณ์ไว้และปฏิเสธการให้เข้าบ้านเนื่องจากไม่มีหมายค้น หลังจากนั้นเขาได้ผลิตวิดีโอวิจารณ์การโฆษณาชวนเชื่อของรัฐบาล รวมถึงการจับกุม Chen Qiushi และ Li Wenliang (แพทย์ผู้แจ้งเตือนการระบาดคนแรกที่เสียชีวิตในเวลาต่อมา) จนกระทั่งวิดีโอสุดท้ายของเขาถูกเผยแพร่เมื่อวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2020 ซึ่งเป็นคลิปสั้น 12 วินาทีที่แสดงข้อความเรียกร้องให้ประชาชนต่อต้านและคืนอำนาจให้แก่ประชาชน
การหายตัวไปและการกลับมา
หลังจากวิดีโอสุดท้าย ฟาง บิน ได้หายตัวไปจากสาธารณะ โดยในเดือนกุมภาพันธ์ 2022 ทาง Radio Free Asia รายงานว่าเขาอาจถูกคุมขังอยู่ที่สถานีตำรวจเขต Jiang'an ในเมืองอู่ฮั่น จนกระทั่งในเดือนพฤษภาคม 2023 มีรายงานยืนยันว่าฟาง บิน ได้เดินทางกลับถึงบ้านในอู่ฮั่นแล้ว หลังจากถูกจำคุกเป็นเวลาถึง 3 ปี
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|---|
| บทบาท | นักธุรกิจ, นักข่าวพลเมือง, ผู้เปิดโปง (Whistleblower) |
| พื้นที่ปฏิบัติการ | เมืองอู่ฮั่น มณฑลหูเป่ย์ ประเทศจีน |
| วันที่เริ่มเผยแพร่ข้อมูล | 25 มกราคม 2020 |
| วันที่หายตัวไป | 9 กุมภาพันธ์ 2020 |
| วันที่ได้รับการปล่อยตัว | 2 พฤษภาคม 2023 |
| ระยะเวลาถูกคุมขัง | ประมาณ 3 ปี |
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- ใช้ YouTube และ VPN เพื่อหลบเลี่ยงการเซ็นเซอร์ของรัฐบาลจีนในการรายงานข่าวโควิด-19
- เผยแพร่ภาพเหตุการณ์สะเทือนขวัญ เช่น การกองศพหน้าโรงพยาบาลในอู่ฮั่น
- เป็นหนึ่งในกลุ่มนักข่าวพลเมืองที่ถูกจับกุมพร้อมกับ Chen Qiushi และ Li Zehua
- ถูกคุมขังเป็นเวลา 3 ปี ก่อนจะได้รับอิสรภาพในเดือนพฤษภาคม 2023
คำถามที่พบบ่อย
Fang Bin คือใคร?
เขาเป็นนักธุรกิจชาวจีนที่ทำหน้าที่เป็นนักข่าวพลเมือง โดยใช้โซเชียลมีเดียถ่ายทอดสถานการณ์จริงของการระบาดของโควิด-19 ในเมืองอู่ฮั่น เพื่อเปิดโปงข้อมูลที่รัฐบาลจีนพยายามปกปิด
ทำไม Fang Bin ถึงถูกจับกุม?
เขาถูกจับกุมเนื่องจากเผยแพร่ข้อมูลและภาพเหตุการณ์ที่ขัดต่อการโฆษณาชวนเชื่อของรัฐบาล โดยเฉพาะวิดีโอที่แสดงภาพผู้เสียชีวิตจำนวนมาก และการวิพากษ์วิจารณ์การทำงานของรัฐบาลอย่างตรงไปตรงมา
เขาหายตัวไปนานแค่ไหน?
ฟาง บิน หายตัวไปตั้งแต่วันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2020 และกลับมาปรากฏตัวอีกครั้งในเดือนพฤษภาคม 2023 รวมระยะเวลาการหายตัวไปและการถูกคุมขังประมาณ 3 ปี
นักข่าวพลเมืองคนอื่นๆ ที่หายตัวไปพร้อมกับเขาคือใคร?
คือ Chen Qiushi ทนายความ และ Li Zehua อดีตนักข่าว ซึ่งทั้งคู่ได้รายงานสถานการณ์ในอู่ฮั่นเช่นเดียวกันและถูกทางการจีนควบคุมตัวในช่วงเวลาใกล้เคียงกัน