Gulbuddin Hekmatyar เส้นทางอำนาจและการเมืองที่เต็มไปด้วยความขัดแย้งในอัฟกานิสถาน
Gulbuddin Hekmatyar เป็นบุคคลที่มีบทบาทสำคัญและเป็นที่ถกเถียงอย่างมากในหน้าประวัติศาสตร์การเมืองของอัฟกานิสถาน เขาเป็นทั้งนักการเมือง อดีตผู้บัญชาการกองกำลังมูจาฮิดีน (Mujahideen - นักรบอิสลาม) และผู้ก่อตั้งพรรค Hezb-e Islami Gulbuddin โดยตลอดเส้นทางชีวิตของเขาเต็มไปด้วยการต่อสู้ การแย่งชิงอำนาจ และข้อกล่าวหาที่รุนแรงในระดับสากล
จุดเริ่มต้นและอุดมการณ์ทางศาสนาที่รุนแรง
Hekmatyar เกิดเมื่อวันที่ 1 สิงหาคม ค.ศ. 1949 ในจังหวัดคุนดุซ (Kunduz) ภายใต้ราชอาณาจักรอัฟกานิสถาน ในช่วงวัยหนุ่มเขาได้เข้าศึกษาที่มหาวิทยาลัยคาบูลในภาควิชาวิศวกรรมศาสตร์ แม้จะเรียนไม่จบแต่เขาก็ได้รับฉายาว่า "วิศวกร Hekmatyar" จากกลุ่มผู้ติดตาม
ในช่วงปี 1970 เขาเริ่มเข้าสู่เส้นทางการเมืองผ่านองค์กรเยาวชนมุสลิม โดยแสดงออกถึงแนวคิดอิสลามแบบสุดโต่ง ซึ่งนำไปสู่ความขัดแย้งกับกลุ่มการเมืองอื่นๆ รวมถึงความบาดหมางกับ Ahmad Shah Massoud ซึ่งเป็นคู่ปรับสำคัญตลอดชีวิตของเขา ความขัดแย้งนี้ส่งผลให้เกิดการแยกตัวของกลุ่มอิสลาม จนนำไปสู่การก่อตั้งพรรค Hezb-e Islami ของเขาเอง
บทบาทในสงครามโซเวียต-อัฟกานิสถานและการสนับสนุนจากต่างชาติ
เมื่อสงครามโซเวียต-อัฟกานิสถานเริ่มต้นขึ้นในปี 1979 Hekmatyar กลายเป็นหนึ่งในผู้นำมูจาฮิดีนที่ทรงอิทธิพลที่สุด เขาได้รับเงินสนับสนุนมหาศาลจาก CIA ของสหรัฐอเมริกาผ่านหน่วยข่าวกรอง ISI ของปากีสถาน รวมถึงได้รับความช่วยเหลือจากซาอุดีอาระเบียและอังกฤษ
อย่างไรก็ตาม มีรายงานว่าเขาใช้ทรัพยากรและอาวุธที่ได้รับมาในการสร้างเครือข่ายค้ายาเสพติด โดยเฉพาะการผลิตเฮโรอีนจนกลายเป็นหนึ่งในผู้จัดหาหลักในตะวันออกกลาง ซึ่งสร้างความลำบากใจทางการทูตให้กับสหรัฐฯ เป็นอย่างมาก นอกจากนี้ เขายังถูกวิจารณ์ว่าใช้เวลาในการต่อสู้กับกลุ่มมูจาฮิดีนด้วยกันเองมากกว่าการต่อสู้กับกองทัพโซเวียต
ฉายา "เพชฌฆาตแห่งคาบูล" และสงครามกลางเมือง
หลังการล่มสลายของรัฐบาลที่โซเวียตสนับสนุนในปี 1992 Hekmatyar ไม่ยอมรับรัฐบาลชั่วคราวและได้เปิดฉากโจมตีเมืองคาบูลด้วยจรวดอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้พลเรือนเสียชีวิตจำนวนมาก จนเขาได้รับฉายาว่า "Butcher of Kabul" หรือเพชฌฆาตแห่งคาบูล
แม้เขาจะเคยดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีของอัฟกานิสถานในช่วงปี 1993-1994 และอีกครั้งในปี 1996 แต่ความไร้เสถียรภาพและการต่อสู้แย่งชิงอำนาจทำให้เขาไม่สามารถปกครองได้อย่างยั่งยืน จนกระทั่งกลุ่มตาลีบัน (Taliban) เข้ายึดครองคาบูลในปี 1996 บีบให้เขาต้องลี้ภัยไปยังกรุงเตหะราน ประเทศอิหร่าน
การต่อต้านสหรัฐฯ และการกลับคืนสู่มาตุภูมิ
หลังเหตุการณ์ 9/11 Hekmatyar ประกาศตนเป็นศัตรูกับสหรัฐฯ และถูกระบุว่าเป็นภัยคุกคามด้านความมั่นคงอันดับหนึ่ง โดยถูกสหรัฐฯ ประกาศให้เป็น "ผู้ก่อการร้ายสากล" ในปี 2003 เนื่องจากมีข้อกล่าวหาว่าเขาสนับสนุนกลุ่มอัลกออิดะห์และวางแผนโจมตีทหารพันธมิตร
อย่างไรก็ตาม ในปี 2016 เขาได้ลงนามในข้อตกลงสันติภาพกับรัฐบาลอัฟกานิสถาน ทำให้เขาสามารถเดินทางกลับประเทศได้หลังจากลี้ภัยมาเกือบ 20 ปี และแม้ว่าเขาจะพยายามเจรจาเพื่อสร้างรัฐบาลใหม่หลังการล่มสลายของสาธารณรัฐอิสลามอัฟกานิสถานในปี 2021 แต่สุดท้ายกลุ่มตาลีบันก็ได้จัดตั้งรัฐบาลที่ไม่ได้รวมกลุ่มของเขาเข้าไปด้วย
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- ตำแหน่งทางการเมือง: เคยดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีอัฟกานิสถาน 2 สมัยในช่วงทศวรรษ 1990
- พรรคการเมือง: ผู้ก่อตั้งและผู้นำพรรค Hezb-e Islami Gulbuddin
- การสนับสนุน: ได้รับเงินทุนมหาศาลจาก CIA และ ISI ในช่วงสงครามโซเวียต-อัฟกานิสถาน
- ข้อกล่าวหา: ถูกกล่าวหาว่าเกี่ยวข้องกับการค้ายาเสพติด และเป็นผู้รับผิดชอบต่อการเสียชีวิตของพลเรือนในคาบูล
- สถานะสากล: เคยถูกสหรัฐฯ และแคนาดาจัดให้เป็นผู้ก่อการร้ายสากล
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|---|
| วันเกิด | 1 สิงหาคม 1949 |
| การศึกษา | วิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยคาบูล (ไม่จบการศึกษา) |
| ช่วงดำรงตำแหน่งนายกฯ | 1993–1994 และ 26 มิ.ย. 1996 – 11 ส.ค. 1997 |
| ความขัดแย้งหลัก | สงครามโซเวียต-อัฟกานิสถาน, สงครามกลางเมืองอัฟกานิสถาน |
| สถานะปัจจุบัน | พำนักอยู่ในกรุงคาบูล |
คำถามที่พบบ่อย
Gulbuddin Hekmatyar คือใคร?
เขาคือนักการเมืองและอดีตผู้นำมูจาฮิดีนชาวอัฟกานิสถาน ผู้ก่อตั้งพรรค Hezb-e Islami และเคยดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีของอัฟกานิสถาน
ทำไมเขาถึงถูกเรียกว่า "เพชฌฆาตแห่งคาบูล"?
เนื่องจากเขาถูกกล่าวหาว่าเป็นผู้รับผิดชอบหลักในการยิงจรวดถล่มเมืองคาบูลในช่วงสงครามกลางเมืองทศวรรษ 1990 ซึ่งทำให้พลเรือนเสียชีวิตเป็นจำนวนมาก
เขามีความสัมพันธ์อย่างไรกับสหรัฐอเมริกา?
ในช่วงแรกเขาได้รับเงินสนับสนุนจำนวนมากจาก CIA เพื่อต่อต้านโซเวียต แต่ภายหลังถูกสหรัฐฯ ประกาศให้เป็นผู้ก่อการร้ายสากลเนื่องจากสนับสนุนกลุ่มหัวรุนแรงและต่อต้านกองทัพสหรัฐฯ ในอัฟกานิสถาน
เขากลับมาอัฟกานิสถานได้อย่างไร?
เขาได้ลงนามในข้อตกลงสันติภาพกับรัฐบาลอัฟกานิสถานในปี 2016 ซึ่งอนุญาตให้เขากลับจากสถานะผู้ลี้ภัยได้หลังจากห่างหายไปเกือบ 2 ทศวรรษ
เขามีความสัมพันธ์กับกลุ่มตาลีบันอย่างไร?
ความสัมพันธ์ของเขากับตาลีบันมีความซับซ้อน ทั้งเคยเป็นคู่แข่งที่แย่งชิงอำนาจกัน และมีสมาชิกบางส่วนในพรรคของเขาที่แปรพักตร์ไปเข้าร่วมกับตาลีบัน