Ha-Joon Chang นักเศรษฐศาสตร์ผู้ท้าทายความเชื่อเรื่องทุนนิยมและการพัฒนาประเทศ
ในโลกของเศรษฐศาสตร์ที่มักถูกครอบงำด้วยทฤษฎีตลาดเสรี Ha-Joon Chang (ฮา-จุน ชาง) คือหนึ่งในนักคิดที่ทรงอิทธิพลที่สุดในการตั้งคำถามต่อความเชื่อเหล่านั้น เขาเป็นนักเศรษฐศาสตร์ชาวเกาหลีใต้ผู้เชี่ยวชาญด้าน เศรษฐศาสตร์สถาบัน (Institutional Economics) ซึ่งเป็นแนวคิดที่ให้ความสำคัญกับประวัติศาสตร์เศรษฐกิจและปัจจัยทางสังคมการเมืองในการขับเคลื่อนระบบเศรษฐกิจ มากกว่าการมองเพียงตัวเลขหรือกลไกตลาดเพียงอย่างเดียว
เส้นทางวิชาการและการทำงาน
Ha-Joon Chang สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีจากมหาวิทยาลัยแห่งชาติโซล ก่อนจะเดินทางไปศึกษาต่อระดับ MPhil และ PhD ที่มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ โดยวิทยานิพนธ์ปริญญาเอกของเขาในปี 1991 มุ่งเน้นไปที่เรื่องเศรษฐศาสตร์การเมืองของนโยบายอุตสาหกรรม ซึ่งวิเคราะห์บทบาทของการแทรกแซงโดยรัฐ
เขาใช้เวลาเกือบสามทศวรรษ (1990–2021) ในการเป็นอาจารย์สอนเศรษฐศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ ภายใต้การชี้แนะของ Robert Rowthorn นักเศรษฐศาสตร์มาร์กซิสต์ชื่อดัง ซึ่งทำให้ Chang พัฒนาแนวคิดเรื่อง นโยบายอุตสาหกรรม (Industrial Policy) ให้เป็น "ทางสายกลาง" ระหว่างการวางแผนจากส่วนกลางแบบเบ็ดเสร็จกับการปล่อยให้ตลาดทำงานอย่างอิสระโดยไม่มีการควบคุม ต่อมาในปี 2022 เขาได้ดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ด้านเศรษฐศาสตร์ที่ SOAS University of London
นอกเหนือจากงานสอน Chang ยังเป็นที่ปรึกษาให้กับองค์กรระดับโลกมากมาย เช่น ธนาคารโลก (World Bank), ธนาคารพัฒนาเอเชีย (ADB), ธนาคารเพื่อการลงทุนแห่งยุโรป (EIB), Oxfam และหน่วยงานต่างๆ ของสหประชาชาติ รวมถึงเป็นสมาชิกของ Center for Economic and Policy Research ในวอชิงตัน ดี.ซี. อีกด้วย
ผลงานเขียนที่สร้างแรงสั่นสะเทือนให้วงการเศรษฐศาสตร์
Kicking Away the Ladder: การเตะบันไดทิ้ง
หนังสือเล่มนี้เป็นผลงานที่สร้างชื่อเสียงให้เขาอย่างมาก โดย Chang นำเสนอข้อโต้แย้งว่า ประเทศที่พัฒนาแล้วในปัจจุบันล้วนเคยใช้นโยบายแทรกแซงเศรษฐกิจเพื่อสร้างความมั่งคั่งในอดีต แต่เมื่อตนเองประสบความสำเร็จ กลับพยายามห้ามไม่ให้ประเทศกำลังพัฒนาใช้วิธีการเดียวกัน ซึ่งเขาเปรียบเปรยว่าเหมือนกับการ "เตะบันไดทิ้ง" หลังจากที่ตนเองปีนขึ้นไปถึงยอดแล้ว
เขาได้วิพากษ์วิจารณ์องค์กรอย่าง WTO, World Bank และ IMF ว่าเป็นตัวการในการผลักดันนโยบายที่ขัดขวางการลดความยากจนในประเทศกำลังพัฒนา ซึ่งผลงานเล่มนี้ทำให้เขาได้รับรางวัลทรงเกียรติอย่าง Gunnar Myrdal Prize (2003) และ Wassily Leontief Prize (2005)
การวิพากษ์ทุนนิยมเสรีนิยมใหม่
ในหนังสือ Bad Samaritans และ 23 Things They Don't Tell You About Capitalism Chang ได้ขยายขอบเขตการวิเคราะห์จากการพัฒนาประเทศ ไปสู่การวิพากษ์ ทุนนิยมเสรีนิยมใหม่ (Neo-liberal Capitalism) ในภาพรวม เขาโต้แย้งความเชื่อกระแสหลัก เช่น การบอกว่าการทำให้คนรวยรวยขึ้นจะช่วยให้คนจนรวยตาม หรือความเชื่อที่ว่าบริษัทควรบริหารเพื่อผลประโยชน์ของผู้ถือหุ้นเท่านั้น
นอกจากนี้ เขายังเขียน Economics: The User's Guide เพื่อให้ความรู้ด้านเศรษฐศาสตร์แก่บุคคลทั่วไปในภาษาที่เข้าใจง่าย และเล่มล่าสุด Edible Economics ที่ใช้เรื่องอาหารมาอธิบายกลไกของโลก
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- ความเชี่ยวชาญ: เศรษฐศาสตร์สถาบัน และเศรษฐศาสตร์การพัฒนา
- แนวคิดหลัก: สนับสนุนการใช้นโยบายอุตสาหกรรมและการแทรกแซงของรัฐอย่างเหมาะสมเพื่อการพัฒนา
- ผลงานเด่น: หนังสือ Kicking Away the Ladder ซึ่งวิพากษ์การกีดกันการพัฒนาของประเทศร่ำรวย
- การยอมรับ: ได้รับการจัดอันดับให้เป็น 1 ใน 20 นักคิดระดับโลก (World Thinkers) โดยนิตยสาร Prospect ในปี 2013
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|---|
| การศึกษา | ป.ตรี มหาวิทยาลัยแห่งชาติโซล / ป.โท-เอก มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ |
| ตำแหน่งปัจจุบัน | ศาสตราจารย์ด้านเศรษฐศาสตร์ที่ SOAS University of London |
| รางวัลสำคัญ | Gunnar Myrdal Prize (2003), Wassily Leontief Prize (2005) |
| หนังสือเล่มสำคัญ | Kicking Away the Ladder, Bad Samaritans, 23 Things They Don't Tell You About Capitalism |
คำถามที่พบบ่อย
แนวคิด "การเตะบันไดทิ้ง" (Kicking Away the Ladder) คืออะไร?
คือการที่ประเทศร่ำรวยในปัจจุบันเคยใช้มาตรการปกป้องทางการค้าและนโยบายรัฐเพื่อสร้างอุตสาหกรรมในประเทศจนมั่งคั่ง แต่เมื่อถึงเวลาที่ประเทศยากจนจะทำบ้าง ประเทศร่ำรวยเหล่านั้นกลับใช้กลไกสากลบังคับให้ประเทศยากจนต้องเปิดเสรีทางการค้า ซึ่งเป็นการตัดโอกาสในการพัฒนาแบบที่ตนเองเคยทำ
Ha-Joon Chang มีมุมมองต่อตลาดเสรีอย่างไร?
เขาไม่ได้ปฏิเสธตลาดโดยสิ้นเชิง แต่เชื่อว่าตลาดเสรีแบบสุดโต่ง (Neo-liberalism) เป็นเพียงมายาคติ และการพัฒนาเศรษฐกิจที่ยั่งยืนจำเป็นต้องมีบทบาทของรัฐในการกำกับดูแลและวางนโยบายอุตสาหกรรมที่เหมาะสม
ทำไมเขาถึงถูกจัดเป็นนักเศรษฐศาสตร์สถาบัน?
เพราะเขาเชื่อว่าการเติบโตทางเศรษฐกิจไม่ได้ขึ้นอยู่กับกลไกราคาเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับ "สถาบัน" ซึ่งหมายถึง กฎหมาย ข้อบังคับ วัฒนธรรม และโครงสร้างทางสังคมการเมืองของแต่ละประเทศ
หนังสือเล่มไหนที่เหมาะสำหรับผู้เริ่มต้นศึกษาเศรษฐศาสตร์ตามแนวทางของเขา?
แนะนำให้เริ่มจาก Economics: The User's Guide ซึ่งเขียนขึ้นเพื่อให้คนทั่วไปเข้าใจพื้นฐานเศรษฐศาสตร์ หรือ 23 Things They Don't Tell You About Capitalism สำหรับผู้ที่ต้องการเห็นมุมมองที่แตกต่างจากตำราเศรษฐศาสตร์กระแสหลัก