Hamid Ghassemi-Shall กับมหากาพย์การต่อสู้เพื่ออิสรภาพจากคุกอิหร่าน
เรื่องราวของ Hamid Ghassemi-Shall ช่างเทคนิคคอมพิวเตอร์ผู้ถือสองสัญชาติทั้งอิหร่านและแคนาดา กลายเป็นประเด็นที่ทั่วโลกให้ความสนใจ เมื่อเขาต้องเผชิญกับวิกฤตชีวิตจากการถูกกล่าวหาว่าจารกรรมข้อมูลในประเทศบ้านเกิด ซึ่งนำไปสู่การต่อสู้ทางกฎหมายและการทูตระดับนานาชาติที่ยาวนานหลายปี
จุดเริ่มต้นของการเดินทางและการถูกจับกุม
Ghassemi-Shall ย้ายจากอิหร่านไปตั้งรกรากที่ประเทศแคนาดาในปี 1990 ภายหลังการปฏิวัติอิสลาม เขาเริ่มต้นชีวิตใหม่ในโตรอนโตและแต่งงานกับ Antonella Mega หญิงชาวอิตาลี-แคนาดา ในปี 1995 ขณะที่ทำงานเป็นพนักงานขายรองเท้า
จุดพลิกผันเกิดขึ้นในเดือนพฤษภาคม 2008 เมื่อเขาเดินทางกลับไปยังอิหร่านเพื่อเยี่ยมมารดาที่กำลังป่วย ในระหว่างนั้น Alborz พี่ชายของเขาถูกจับกุม และหนังสือเดินทางแคนาดาของ Hamid รวมถึงเอกสารสำคัญของครอบครัวถูกยึดไป เมื่อเขาเดินทางไปยังสถานีตำรวจเพื่อขอหนังสือเดินทางคืนในปลายเดือนนั้น เขากลับถูกเจ้าหน้าที่จับกุมตัวทันที
ข้อกล่าวหาเรื่องการจารกรรมและบทลงโทษที่รุนแรง
ในช่วงปลายปี 2009 ศาลอิหร่านตัดสินว่า Ghassemi-Shall มีความผิดในข้อหา Espionage หรือการจารกรรมข้อมูลให้กับกลุ่ม Mujahideen e-Khalq (MEK) โดยหลักฐานที่ทางการนำมาอ้างคืออีเมลที่เขาส่งถึงพี่ชายเพื่อขอข้อมูลในนามของกลุ่มดังกล่าว อย่างไรก็ตาม ทางครอบครัวได้ปฏิเสธอย่างสิ้นเชิงว่าไม่มีการเขียนหรือส่งอีเมลฉบับนั้น
จากเดิมที่ได้รับแจ้งว่าจะถูกจำคุกตลอดชีวิต บทลงโทษของเขาถูกยกระดับเป็น โทษประหารชีวิต ในเวลาต่อมา นอกจากนี้เขายังต้องเผชิญกับความสูญเสียครั้งใหญ่เมื่อ Alborz พี่ชายของเขาเสียชีวิตในเรือนจำ Evin เมื่อเดือนมกราคม 2010 ซึ่งทางการระบุว่าเกิดจากมะเร็งกระเพาะอาหาร แต่สื่อบางสำนักมองว่าการเสียชีวิตครั้งนี้มีเงื่อนงำ
ตลอดระยะเวลาการคุมขัง ภรรยาของเขาเปิดเผยว่า Hamid ถูกกักขังเดี่ยวเป็นเวลาถึง 19 เดือน และถูกทารุณกรรมทางร่างกายโดยผู้คุม อีกทั้งเขายังถูกปฏิเสธไม่ให้เข้าพบเจ้าหน้าที่กงสุลแคนาดา แม้จะมีสัญชาติแคนาดาติดตัวก็ตาม
การเคลื่อนไหวระดับโลกเพื่อเรียกร้องอิสรภาพ
กรณีของ Ghassemi-Shall นำไปสู่การระดมความช่วยเหลือจากหลายภาคส่วน Antonella Mega ภรรยาของเขา เดินทางไปทั่วแคนาดาเพื่อสร้างความตระหนักรู้และพยายามขอวีซ่าเข้าเตหะรานเพื่อขอความเมตตาให้สามี ขณะที่ Amnesty International (องค์การนิรโทษกรรมสากล) ได้เริ่มแคมเปญเขียนจดหมายกดดันรัฐบาลอิหร่านให้ระงับการประหารชีวิต และเรียกร้องให้มีการพิจารณาคดีใหม่ตามมาตรฐานสากล
ในระดับรัฐบาล นายกรัฐมนตรี Stephen Harper ของแคนาดา ได้ออกมาเตือนรัฐบาลอิหร่านว่าโลกกำลังจับตามอง และหากเกิดเหตุการณ์เลวร้ายขึ้นจะต้องได้รับผลกระทบตามมา ขณะที่รัฐมนตรีต่างประเทศและสภาสามัญชนของแคนาดาต่างเรียกร้องให้ปล่อยตัวเขาด้วยเหตุผลทางมนุษยธรรม นอกจากนี้ สหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร บราซิล และตุรกี ก็ได้ร่วมประท้วงคำตัดสินนี้ด้วย
อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญด้านอิหร่านมองว่าการจับกุมครั้งนี้อาจเป็น Pressure Tactic หรือกลยุทธ์การสร้างแรงกดดันทางการเมือง เพื่อตอบโต้ที่แคนาดาวิพากษ์วิจารณ์ประเด็นสิทธิมนุษยชนในอิหร่าน โดยมองว่าเขาถูกใช้เป็นตัวประกันทางการเมือง
การได้รับอิสรภาพและการกลับบ้าน
ความพยายามทั้งหมดสัมฤทธิ์ผลในเดือนกันยายน 2013 เมื่อสื่ออิหร่านรายงานว่าโทษประหารชีวิตของ Ghassemi-Shall ถูกลดลงเหลือจำคุก 5 ปี ทำให้เขาได้รับการปล่อยตัวหลังจากถูกคุมขังมาเป็นเวลา 5 ปี 4 เดือน และสามารถเดินทางกลับถึงโตรอนโต ประเทศแคนาดา ได้อย่างปลอดภัยในวันที่ 10 ตุลาคม 2013
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- สถานะบุคคล: ผู้ถือสองสัญชาติ (อิหร่าน-แคนาดา) และเป็นช่างเทคนิคคอมพิวเตอร์
- ข้อหา: จารกรรมข้อมูลให้กับกลุ่ม MEK (ซึ่งครอบครัวปฏิเสธ)
- บทลงโทษ: เริ่มต้นจากจำคุกตลอดชีวิต $\rightarrow$ โทษประหารชีวิต $\rightarrow$ ลดเหลือจำคุก 5 ปี
- ระยะเวลาถูกคุมขัง: ประมาณ 5 ปี 4 เดือน (รวมการกักขังเดี่ยว 19 เดือน)
- การสนับสนุน: ได้รับการช่วยเหลือจากรัฐบาลแคนาดา, Amnesty International และนานาชาติ
| ปี/เดือน | เหตุการณ์สำคัญ |
|---|---|
| 1990 | ย้ายจากอิหร่านไปพำนักที่ประเทศแคนาดา |
| พฤษภาคม 2008 | เดินทางกลับอิหร่านเพื่อเยี่ยมมารดาและถูกจับกุม |
| ปลายปี 2009 | ถูกตัดสินว่ามีความผิดฐานจารกรรมและได้รับโทษประหารชีวิต |
| มกราคม 2010 | Alborz พี่ชายเสียชีวิตในเรือนจำ Evin |
| เมษายน 2012 | มีการแจ้งว่าการประหารชีวิตกำลังจะเกิดขึ้น นำไปสู่การระดมความช่วยเหลือระดับโลก |
| กันยายน 2013 | ได้รับการปล่อยตัวหลังลดโทษเหลือจำคุก 5 ปี |
| ตุลาคม 2013 | เดินทางกลับถึงประเทศแคนาดา |
คำถามที่พบบ่อย
Hamid Ghassemi-Shall ถูกจับกุมด้วยข้อหาอะไร?
เขาถูกกล่าวหาว่าจารกรรมข้อมูล (Espionage) ให้กับกลุ่ม Mujahideen e-Khalq (MEK) โดยทางการอิหร่านอ้างว่าพบหลักฐานเป็นอีเมลที่เขาส่งถึงพี่ชาย
ทำไมกรณีนี้ถึงกลายเป็นประเด็นระหว่างประเทศ?
เนื่องจากเขาถือสองสัญชาติ (แคนาดาและอิหร่าน) และถูกตัดสินโทษประหารชีวิตโดยที่ครอบครัวและรัฐบาลแคนาดามองว่าไม่เป็นธรรม รวมถึงมีการรายงานเรื่องการทารุณกรรมและการกักขังเดี่ยว
บทบาทของ Amnesty International ในคดีนี้คืออะไร?
Amnesty International ได้จัดแคมเปญเขียนจดหมายเรียกร้องให้รัฐบาลอิหร่านระงับการประหารชีวิต ให้เขาเข้าถึงทนายความและการรักษาพยาบาล และขอให้มีการพิจารณาคดีใหม่ตามมาตรฐานสากล
สุดท้ายแล้ว Hamid Ghassemi-Shall ได้รับอิสรภาพได้อย่างไร?
เขาได้รับการปล่อยตัวหลังจากศาลลดโทษจากประหารชีวิตเหลือจำคุก 5 ปี ซึ่งเขาได้ชดใช้โทษครบตามกำหนดหลังจากถูกคุมขังมานานกว่า 5 ปี
ความสัมพันธ์ระหว่างแคนาดาและอิหร่านส่งผลต่อคดีนี้อย่างไร?
ความสัมพันธ์ที่ย่ำแย่ลงหลังการเสียชีวิตของ Zahra Kazemi ในปี 2003 ทำให้รัฐบาลแคนาดามีอำนาจต่อรองน้อยลง และผู้เชี่ยวชาญบางท่านมองว่าการจับกุม Hamid เป็นเพียงเครื่องมือทางการเมืองเพื่อตอบโต้แคนาดา