Hisham Matar นักเขียนรางวัลพูลิตเซอร์ผู้ถ่ายทอดเรื่องราวการพลัดถิ่นและการสูญเสีย
Hisham Matar คือนามของนักเขียนผู้ทรงอิทธิพลชาวอังกฤษ-ลิเบีย เกิดในสหรัฐอเมริกา ผู้สร้างสรรค์ผลงานทั้งในรูปแบบนวนิยาย ความเรียง และบันทึกความทรงจำ โดยมีจุดเด่นในการนำเสนอประเด็นเรื่องการสูญเสีย การถูกเนรเทศ และความสัมพันธ์ที่ซับซ้อนระหว่างพ่อกับลูก ผลงานที่สร้างชื่อเสียงให้เขามากที่สุดคือ The Return ซึ่งสามารถคว้ารางวัลพูลิตเซอร์ (Pulitzer Prize) สาขาชีวประวัติหรืออัตชีวประวัติในปี 2017 มาครองได้สำเร็จ
เส้นทางชีวิตจากนิวยอร์กสู่การลี้ภัย
Matar เกิดในปี 1970 ณ นครนิวยอร์ก ในช่วงเวลาที่บิดาของเขา Jaballa Matar ปฏิบัติหน้าที่ในคณะผู้แทนลิเบียประจำสหประชาชาติ อย่างไรก็ตาม เนื่องจากบิดาของเขาเป็นผู้เห็นต่างทางการเมืองต่อการรัฐประหารของพันเอก มูอัมมาร์ กัดดาฟี ในปี 1969 ครอบครัวจึงต้องเผชิญกับความไม่มั่นคงในชีวิต
แม้จะเคยย้ายกลับไปยังกรุงตริโปลีในช่วงสั้นๆ แต่ในปี 1979 ครอบครัวของเขาต้องลี้ภัยออกจากลิเบียอีกครั้งและไปพำนักอยู่ที่กรุงไคโร ประเทศอียิปต์ ซึ่งที่นี่เองที่บิดาของเขาเริ่มแสดงจุดยืนต่อต้านระบอบการปกครองของกัดดาฟีอย่างชัดเจนยิ่งขึ้น
ชีวิตในวัยเด็กของ Matar เต็มไปด้วยความท้าทาย เขาต้องปรับตัวอย่างมากเมื่อเข้าเรียนที่ Cairo American College ซึ่งเขาไม่รู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของสังคมเพื่อนร่วมชั้นที่เป็นลูกหลานนักการทูตและทหารอเมริกัน รวมถึงต้องต่อสู้กับการเรียนภาษาอังกฤษ จนกระทั่งเขาได้ค้นพบแรงบันดาลใจจากดนตรีของ Billie Holiday
ด้วยเหตุผลด้านความปลอดภัยจากการคุกคามของรัฐบาลเผด็จการลิเบีย Matar และพี่ชาย (Ziad) จึงต้องใช้ อัตลักษณ์ปลอม ในการเข้าเรียนหนังสือ โดย Matar ย้ายไปเรียนที่อังกฤษในปี 1986 ภายใต้ชื่อสมมติว่า "Bob" โดยแสร้งว่ามีมารดาเป็นชาวอียิปต์และบิดาเป็นชาวอเมริกัน เพื่อปกปิดตัวตนที่แท้จริงจากสายตาของคนรอบข้าง
โศกนาฏกรรมครอบครัวและจุดเริ่มต้นของงานเขียน
จุดเปลี่ยนสำคัญในชีวิตเกิดขึ้นในปี 1990 ขณะที่ Matar กำลังศึกษาด้านสถาปัตยกรรมที่ Goldsmiths, University of London บิดาของเขาถูกลักพาตัวหายสาบสูญไปในกรุงไคโร ต่อมาในปี 1996 ครอบครัวได้รับจดหมายสองฉบับซึ่งยืนยันว่าบิดาถูกตำรวจลับอียิปต์จับกุมและส่งตัวไปยังเรือนจำ Abu Salim ในลิเบีย ซึ่งเป็นคุกที่ขึ้นชื่อเรื่องความโหดร้าย
ความเจ็บปวดจากการสูญเสียและการรอคอยกลายเป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญในงานเขียน Matar เริ่มต้นจากการเขียนบทกวี ก่อนจะเปลี่ยนมาเขียนร้อยแก้วเนื่องจากพบว่าเนื้อหาของเขามีลักษณะเป็นการเล่าเรื่องมากขึ้น เขาตัดสินใจทิ้งอาชีพสถาปนิกและลองทำงานหลากหลายประเภท เช่น การแสดง งานช่างหิน และการเข้าเล่มหนังสือ จนกระทั่งนวนิยายเล่มแรก In the Country of Men ได้รับการตีพิมพ์ในปี 2006
สไตล์การเขียนและผลงานชิ้นเอก
งานของ Matar มักจะผสานองค์ประกอบของศิลปะการวาดภาพ สถาปัตยกรรม และดนตรี เข้ากับเนื้อหาที่สำรวจความโดดเดี่ยวและการพลัดถิ่น เขาอธิบายว่ากระบวนการเขียนของเขาเริ่มต้นจากสิ่งเล็กๆ ที่เปราะบาง เพื่อสร้างความรู้สึกที่เหมือนเส้นด้ายที่กำลังจะขาด ซึ่งช่วยให้เขาสามารถเข้าถึงอารมณ์ของตัวละครได้อย่างลึกซึ้ง
ผลงานที่โดดเด่น
- In the Country of Men (2006): นวนิยายเปิดตัวที่ได้รับการเสนอชื่อเข้าชิงรางวัล Man Booker Prize
- Anatomy of a Disappearance: นวนิยายที่สะท้อนประเด็นการหายตัวไปของบุคคลโดยอำนาจรัฐ
- The Return (2016): บันทึกความทรงจำเกี่ยวกับการเดินทางกลับสู่ลิเบียในปี 2012 เพื่อค้นหาความจริงเรื่องบิดา ซึ่งได้รับรางวัลพูลิตเซอร์
- My Friends (2024): เรื่องราวของชาวลิเบียสามคนที่ลี้ภัยในลอนดอน ซึ่งได้รับรางวัล Orwell Prize สำหรับวรรณกรรมการเมืองปี 2024
| ชื่อผลงาน | ประเภท | รางวัล/ความสำเร็จสำคัญ |
|---|---|---|
| In the Country of Men | นวนิยาย | Shortlist Man Booker Prize (2006) |
| The Return | บันทึกความทรงจำ | Pulitzer Prize (2017) |
| My Friends | นวนิยาย | Orwell Prize (2024), NBCC Award (2025) |
| A Month in Siena | ความเรียง/บันทึก | บันทึกการเดินทางและศิลปะในอิตาลี |
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- สัญชาติ: อเมริกัน-บริติช-ลิเบีย
- การศึกษา: ปริญญาด้านสถาปัตยกรรมจาก Goldsmiths, University of London
- ตำแหน่งปัจจุบัน: ศาสตราจารย์ด้านวิชาชีพ (Professor of Professional Practice) ที่ Barnard College, Columbia University
- ความสำเร็จสูงสุด: รางวัลพูลิตเซอร์ปี 2017 จากผลงาน The Return
- บทบาททางสังคม: ผู้ก่อตั้งและภัณฑารักษ์หลักของ Barnard International Artists Series (BIAS)
คำถามที่พบบ่อย
Hisham Matar เขียนหนังสือเกี่ยวกับอะไรเป็นหลัก?
งานเขียนของเขามักวนเวียนอยู่กับธีมของการพลัดถิ่น (Exile) การสูญเสียบุคคลอันเป็นที่รัก และผลกระทบจากระบอบเผด็จการ โดยเฉพาะการหายตัวไปของบิดาของเขา
ผลงานเล่มใดที่ทำให้เขาได้รับรางวัลพูลิตเซอร์?
เขาได้รับรางวัลพูลิตเซอร์สาขาชีวประวัติหรืออัตชีวประวัติในปี 2017 จากหนังสือเรื่อง The Return ซึ่งเล่าถึงการเดินทางกลับลิเบียเพื่อตามหาความจริงเกี่ยวกับบิดา
ก่อนจะมาเป็นนักเขียนอาชีพ Matar ทำอาชีพอะไร?
เขาเคยศึกษาและประกอบอาชีพเป็นสถาปนิกในลอนดอน รวมถึงเคยทำงานเป็นนักแสดง ช่างหิน และช่างเข้าเล่มหนังสือ
นวนิยายเรื่อง My Friends มีเนื้อหาเกี่ยวกับอะไร?
เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับชาวลิเบียสามคนที่ต้องใช้ชีวิตลี้ภัยในลอนดอน ตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 1980 จนถึงเหตุการณ์อาหรับสปริง (Arab Spring) ในปี 2011
Matar มีความเกี่ยวข้องกับสถาบันการศึกษาใดในปัจจุบัน?
ปัจจุบันเขาดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ที่ Barnard College แห่งมหาวิทยาลัยโคลัมเบีย โดยสอนในสาขาภาษาอังกฤษ รวมถึงวัฒนธรรมเอเชียและตะวันออกกลาง