จิไรร์ เซฟิเลียน (Jirair Sefilian) นายทหารและนักเคลื่อนไหวผู้ทรงอิทธิพลแห่งอาร์เมเนีย
จิไรร์ เซฟิเลียน (Jirair Sefilian) เป็นบุคคลที่มีบทบาทสำคัญทั้งในด้านการทหารและการเมืองของอาร์เมเนีย เขาเกิดเมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม ค.ศ. 1967 ณ กรุงเบรุต ประเทศเลบานอน โดยเริ่มต้นเส้นทางชีวิตจากการเป็นนักรบในสงครามกลางเมืองเลบานอน ก่อนจะกลายเป็นผู้บัญชาการทหารระดับสูงที่มีบทบาทโดดเด่นในสงครามนากอร์โน-คาราบัค (Nagorno-Karabakh War) ซึ่งเป็นความขัดแย้งทางดินแดนระหว่างอาร์เมเนียและอาเซอร์ไบจาน
เส้นทางชีวิตและการก้าวสู่บทบาททางทหาร
เซฟิเลียนสำเร็จการศึกษาจากวิทยาลัย Kevork Chatalbashian ในเบรุตเมื่อปี 1986 ในช่วงปี 1983 ถึง 1990 เขาได้เข้าร่วมปกป้องย่านที่อยู่อาศัยของชาวอาร์เมเนียในเบรุต โดยเฉพาะในพื้นที่ Bourj Hammoud ท่ามกลางไฟสงครามกลางเมืองเลบานอน
ในปี 1990 เขาได้ย้ายถิ่นฐานไปยังอาร์เมเนียพร้อมครอบครัวภายใต้การสนับสนุนของพรรค ARF (Dashnaktsutyun) เพื่อเข้าร่วมขบวนการคาราบัค โดยทำหน้าที่เป็นครูฝึกทหารในการจัดตั้งหน่วยป้องกันตนเองในพื้นที่คาราบัคและซยูนิก (Syunik) ต่อมาในปี 1992 เขาได้รับความไว้วางใจให้ดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการกองร้อยทหารพิเศษแห่งเมืองชูชา (Shushi) และมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งใน ยุทธการชูชา (Battle of Shusha) รวมถึงการรบในพื้นที่ Aghdam, Kalbajar และการบุกโจมตีใน Mardakert และ Martuni
หลังสิ้นสุดสงครามนากอร์โน-คาราบัคครั้งที่หนึ่ง เซฟิเลียนต้องเดินทางกลับเลบานอนชั่วคราวเนื่องจากพรรค ARF ถูกสั่งห้ามในอาร์เมเนีย จนกระทั่งปี 1997 เขาจึงสามารถกลับมาดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการกองพลในกองทัพป้องกัน Artsakh (Artsakh Defense Army) ได้จนถึงปี 1998 และได้รับยศ พันโท พร้อมเครื่องราชอิสริยาภรณ์กางเขนรบ (Order of the Combat Cross) ชั้นที่ 1
การต่อสู้ทางการเมืองและการเผชิญหน้ากับอำนาจรัฐ
เซฟิเลียนเปลี่ยนบทบาทมาเป็นนักเคลื่อนไหวทางการเมือง โดยยึดมั่นในหลักการไม่ยอมเสียดินแดนในนากอร์โน-คาราบัคให้กับอาเซอร์ไบจาน และคัดค้านการแผ่อิทธิพลของรัสเซียในอาร์เมเนีย เขาเป็นหนึ่งในผู้ก่อตั้งกลุ่มการเมืองสำคัญอย่างพรรค Sasna Tsrer และกลุ่ม National Democratic Pole
เส้นทางการเมืองของเขาเต็มไปด้วยความขัดแย้งกับรัฐบาล โดยในปี 2006 เขาถูกจับกุมซึ่งนักสิทธิมนุษยชนมองว่าเป็นการกลั่นแกล้งทางการเมือง แม้ต่อมาศาลจะตัดสินว่าเขาไม่มีความผิดในข้อหาต่อต้านรัฐธรรมนูญ แต่กลับถูกตัดสินจำคุก 1.5 ปีในข้อหาครอบครองอาวุธโดยผิดกฎหมาย ซึ่งเซฟิเลียนยืนยันว่าตนเองบริสุทธิ์และมองว่ากระบวนการยุติธรรมในขณะนั้นเป็นเพียง "ละคร" ของรัฐบาล
ในปี 2012 ศาลสิทธิมนุษยชนแห่งยุโรป (ECHR) ได้ตัดสินให้รัฐบาลอาร์เมเนียจ่ายค่าปรับ เนื่องจากกักขังเซฟิเลียนโดยไม่มีเหตุผลทางกฎหมายที่เพียงพอ และมีการดักฟังโทรศัพท์อย่างผิดกฎหมาย นอกจากนี้ในปี 2015 เขายังถูกขัดขวางไม่ให้เข้าสู่ดินแดนสาธารณรัฐ Artsakh จนเกิดการปะทะกับตำรวจและได้รับบาดเจ็บ
จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในปี 2016 เมื่อเซฟิเลียนถูกจับกุมอีกครั้งในข้อหาวางแผนยึดอาคารรัฐบาลและหอส่งสัญญาณโทรทัศน์ในเยเรวาน นำไปสู่เหตุการณ์ที่กลุ่มติดอาวุธ Sasna Tsrer บุกยึดสถานีตำรวจในเยเรวานเพื่อเรียกร้องให้ประธานาธิบดี Serzh Sargsyan ลาออกและปล่อยตัวเซฟิเลียน เหตุการณ์นี้จบลงด้วยความสูญเสียของเจ้าหน้าที่ตำรวจ 3 นาย เซฟิเลียนถูกปล่อยตัวในเดือนมิถุนายน 2018 หลังการปฏิวัติอาร์เมเนีย
วิสัยทัศน์และจุดยืนทางการเมืองในปัจจุบัน
เซฟิเลียนมีจุดยืนที่ชัดเจนในการผลักดันให้อาร์เมเนียลดการพึ่งพารัสเซีย และหันไปสร้างความสัมพันธ์ที่ใกล้ชิดกับสหรัฐอเมริกาและประเทศตะวันตกแทน เขาได้ก่อตั้งความเคลื่อนไหวทางสังคมหลายกลุ่ม เช่น Miatsum (Unification) และ Sardarapat Movement เพื่อต่อต้านการยอมอ่อนข้อด้านดินแดน
ภายหลังความพ่ายแพ้ของอาร์เมเนียในสงครามนากอร์โน-คาราบัคปี 2020 เซฟิเลียนได้ออกมาวิพากษ์วิจารณ์นายกรัฐมนตรี Nikol Pashinyan อย่างรุนแรง และเรียกร้องให้มีการเลือกตั้งใหม่ รวมถึงกระตุ้นให้อาร์เมเนียเตรียมพร้อมสำหรับสงครามครั้งใหม่เพื่อทวงคืนดินแดนที่สูญเสียไป
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- บทบาททหาร: อดีตผู้บัญชาการกองร้อยทหารพิเศษชูชา และผู้บัญชาการกองพลในกองทัพป้องกัน Artsakh
- ยศทางทหาร: พันโท (Lieutenant Colonel)
- รางวัลเกียรติยศ: เครื่องราชอิสริยาภรณ์กางเขนรบ (Order of the Combat Cross) ชั้นที่ 1
- จุดยืนทางการเมือง: ต่อต้านการเสียดินแดนให้อาเซอร์ไบจาน และคัดค้านอิทธิพลของรัสเซียในอาร์เมเนีย
- กลุ่มการเมือง: ผู้นำกลุ่ม Founding Parliament และผู้ร่วมก่อตั้งพรรค Sasna Tsrer
| ช่วงปี/วันที่ | เหตุการณ์สำคัญ | บทบาท/ผลลัพธ์ |
|---|---|---|
| 1983–1990 | สงครามกลางเมืองเลบานอน | ปกป้องย่าน Bourj Hammoud |
| 1992 | ยุทธการชูชา | ผู้บัญชาการกองร้อยทหารพิเศษ |
| 1997–1998 | กองทัพป้องกัน Artsakh | ผู้บัญชาการกองพล |
| 2007 | คดีครอบครองอาวุธ | ถูกตัดสินจำคุก 1.5 ปี |
| 2016 | เหตุการณ์ Sasna Tsrer | ถูกจับกุมในข้อหาวางแผนรัฐประหาร |
| 2018 | การปฏิวัติอาร์เมเนีย | ได้รับการปล่อยตัวจากเรือนจำ |
คำถามที่พบบ่อย
จิไรร์ เซฟิเลียน มีบทบาทอย่างไรในสงครามนากอร์โน-คาราบัคครั้งที่หนึ่ง?
เขาทำหน้าที่เป็นครูฝึกทหารในการจัดตั้งหน่วยป้องกันตนเอง และก้าวขึ้นเป็นผู้บัญชาการกองร้อยทหารพิเศษแห่งเมืองชูชา ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการยึดเมืองชูชากลับคืนมา รวมถึงเข้าร่วมการรบในหลายพื้นที่สำคัญ เช่น Aghdam และ Kalbajar
กลุ่ม Sasna Tsrer คืออะไรและเกี่ยวข้องกับเซฟิเลียนอย่างไร?
Sasna Tsrer เป็นกลุ่มการเมืองและกลุ่มติดอาวุธที่เซฟิเลียนเป็นแกนนำ โดยมีเป้าหมายเพื่อต่อต้านรัฐบาลที่ยอมอ่อนข้อด้านดินแดน และเคยสร้างเหตุการณ์สะเทือนขวัญด้วยการบุกยึดสถานีตำรวจในเยเรวานปี 2016 เพื่อเรียกร้องให้ปล่อยตัวเซฟิเลียน
ทำไมเซฟิเลียนถึงคัดค้านอิทธิพลของรัสเซียในอาร์เมเนีย?
เขามองว่าการพึ่งพารัสเซียมากเกินไปผ่านองค์กรอย่าง Eurasian Economic Union และ Collective Security Treaty Organization ไม่เป็นผลดีต่ออาร์เมเนีย และเสนอให้สร้างพันธมิตรกับสหรัฐอเมริกาและชาติตะวันตกแทน
สถานะปัจจุบันของจิไรร์ เซฟิเลียน เป็นอย่างไร?
ปัจจุบันเขาเป็นนักเคลื่อนไหวทางการเมืองและสมาชิกของกลุ่ม National Democratic Pole โดยยังคงเรียกร้องให้มีการเปลี่ยนแปลงรัฐบาลและเตรียมความพร้อมทางทหารเพื่อทวงคืนดินแดนที่สูญเสียไปในสงครามปี 2020