Joni Mitchell ศิลปินผู้พลิกโฉมหน้าดนตรีโฟล์กและแจ๊สระดับตำนาน
หากจะกล่าวถึงศิลปินผู้มีอิทธิพลสูงสุดคนหนึ่งในวงการดนตรีช่วงปลายศตวรรษที่ 20 ชื่อของ Joni Mitchell ย่อมปรากฏอยู่ในลำดับต้นๆ เธอไม่ได้เป็นเพียงนักร้องและนักแต่งเพลงชาวแคนาดา แต่ยังเป็นศิลปินผู้มีความสามารถรอบด้าน ทั้งในฐานะนักดนตรีที่เล่นเครื่องดนตรีได้หลากหลายและจิตรกรผู้สร้างสรรค์งานศิลปะ ด้วยเอกลักษณ์การเขียนเนื้อเพลงที่ลึกซึ้งและการประพันธ์เพลงที่แหวกแนว ทำให้เธอเป็นที่ยอมรับในระดับสากล โดยได้รับรางวัล Grammy Awards ถึง 11 รางวัล และได้รับการจารึกชื่อใน Rock and Roll Hall of Fame เมื่อปี 1997
เส้นทางชีวิตและการเริ่มต้นที่ไม่ได้โรยด้วยกลีบกุหลาบ
Roberta Joan Anderson หรือที่โลกรู้จักในชื่อ Joni Mitchell เกิดเมื่อวันที่ 7 พฤศจิกายน 1943 ที่เมือง Fort Macleod รัฐแอลเบอร์ตา ประเทศแคนาดา ในวัยเด็กเธอต้องเผชิญกับความยากลำบากจากการป่วยเป็นโรคโปลิโอ (Polio) ซึ่งส่งผลให้มือซ้ายของเธออ่อนแรงลง จุดเปลี่ยนสำคัญนี้เองที่ทำให้เธอต้องคิดค้นวิธีการตั้งสายกีตาร์แบบพิเศษ (Alternative Tunings) เพื่อให้สามารถเล่นดนตรีได้ ซึ่งต่อมากลายเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่สร้างมิติทางเสียงที่แปลกใหม่ให้กับบทเพลงของเธอ
ในช่วงวัยรุ่น Mitchell ให้ความสนใจในด้านศิลปะและการวาดภาพมากกว่าการเรียนในห้องเรียน เธอเริ่มฝึกฝนการร้องเพลงในคลับเล็กๆ และได้รับแรงบันดาลใจจากดนตรีแจ๊ส โดยเฉพาะอัลบั้มของ Lambert, Hendricks and Ross ที่เธอหลงใหลจนจดจำได้ทุกตัวโน้ต แม้ในช่วงแรกจะถูกครอบครัวคัดค้านการเล่นกีตาร์เพราะมองว่าเป็นดนตรีบ้านนอก แต่เธอก็แอบฝึกฝนด้วยตัวเองจนชำนาญ
ก้าวสู่ความสำเร็จและการสร้างสรรค์ผลงานระดับมาสเตอร์พีซ
Mitchell เริ่มต้นอาชีพนักดนตรีอาชีพในปี 1962 ก่อนจะย้ายไปสร้างชื่อที่โตรอนโตและสหรัฐอเมริกา ผลงานเพลงของเธอหลายเพลง เช่น "Both Sides, Now" และ "Chelsea Morning" ถูกนำไปขับร้องโดยศิลปินท่านอื่นจนโด่งดัง ก่อนที่เธอจะออกอัลบั้มเปิดตัว Song to a Seagull ในปี 1968
ในช่วงต้นทศวรรษ 1970 เธอได้สร้างปรากฏการณ์ด้วยเพลง "Big Yellow Taxi" และ "Woodstock" แต่ผลงานที่ถูกยกย่องว่าดีที่สุดตลอดกาลคืออัลบั้ม Blue (1971) ซึ่งเป็นงานเพลงแนวสารภาพความในใจ (Confessional songwriting) ที่ถ่ายทอดความเหงาและความเปราะบางของมนุษย์ได้อย่างซื่อสัตย์ จนได้รับการจัดอันดับให้เป็นหนึ่งในอัลบั้มที่ดีที่สุดในประวัติศาสตร์ดนตรีโดยนิตยสาร Rolling Stone และ NPR
การทดลองทางดนตรีจากโฟล์กสู่แจ๊สและอิเล็กทรอนิกส์
Mitchell ไม่เคยหยุดนิ่งในการสร้างสรรค์ ในปี 1974 เธอออกอัลบั้ม Court and Spark ซึ่งเป็นการนำดนตรีแจ๊สฟิวชัน (Jazz Fusion) มาผสมผสานจนกลายเป็นอัลบั้มที่ขายดีที่สุดของเธอ พร้อมกับเปลี่ยนช่วงเสียงร้องจาก Mezzo-soprano (เสียงกลางหญิง) ไปสู่ Contralto (เสียงต่ำหญิง) ที่มีช่วงกว้างและทรงพลัง
เธอได้ร่วมงานกับนักดนตรีแจ๊สระดับโลกมากมาย เช่น Jaco Pastorius และ Herbie Hancock รวมถึงการทดลองใช้เสียง Sampling (การนำตัวอย่างเสียงที่บันทึกไว้มาใช้ในเพลง) ในอัลบั้ม The Hissing of Summer Lawns ซึ่งถือเป็นนวัตกรรมที่ล้ำสมัยมากในยุคนั้น ก่อนที่เธอจะหันไปสนใจดนตรีป๊อปและอิเล็กทรอนิกส์ในเวลาต่อมา
บทบาทศิลปินผู้รักอิสระและการกลับมาอย่างสง่างาม
นอกจากการทำเพลง Mitchell ยังเป็นโปรดิวเซอร์และผู้ออกแบบปกอัลบั้มด้วยฝีมือการวาดภาพของเธอเอง เธอเคยประกาศเลิกทัวร์คอนเสิร์ตและออกอัลบั้มเพลงต้นฉบับชุดสุดท้ายในปี 2007 เนื่องจากไม่พอใจในระบบอุตสาหกรรมดนตรี แม้ในปี 2015 เธอจะประสบปัญหาทางสุขภาพจากโรคหลอดเลือดสมองโป่งพอง (Brain Aneurysm) แต่เธอก็ผ่านการบำบัดและฟื้นฟูจนสามารถกลับมาปรากฏตัวต่อสาธารณชนได้อีกครั้งในปี 2021 และกลับมาแสดงคอนเสิร์ตที่ Newport Folk Festival ในปี 2022 ซึ่งสร้างความตื้นตันใจให้กับแฟนเพลงทั่วโลก
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- ชื่อจริง: Roberta Joan Anderson
- ความสำเร็จสูงสุด: รางวัล Grammy Awards 11 รางวัล และสมาชิก Rock and Roll Hall of Fame
- อัลบั้มทรงอิทธิพล: Blue (1971) ได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในอัลบั้มที่ดีที่สุดตลอดกาล
- เอกลักษณ์ทางดนตรี: การใช้การตั้งสายกีตาร์แบบพิเศษ (Open Tunings) และการผสมผสานดนตรีหลายแนว (Folk, Jazz, Rock, Pop)
- ความสามารถพิเศษ: เป็นทั้งนักร้อง นักแต่งเพลง และจิตรกรที่ออกแบบปกอัลบั้มของตนเอง
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|---|
| ช่วงปีที่ทำงาน | 1964–2002, 2006–2007, 2013, 2022–ปัจจุบัน |
| แนวเพลงหลัก | Folk, Pop, Jazz, Rock |
| เครื่องดนตรีที่ใช้ | เสียงร้อง, กีตาร์, เปียโน, คีย์บอร์ด, Dulcimer |
| ค่ายเพลงที่เคยสังกัด | Reprise, Asylum, Geffen, Nonesuch, Hear Music |
คำถามที่พบบ่อย
ทำไม Joni Mitchell ถึงต้องตั้งสายกีตาร์แบบพิเศษ?
เนื่องจากเธอเคยป่วยเป็นโรคโปลิโอในวัยเด็ก ทำให้มือซ้ายอ่อนแรง เธอจึงคิดค้นการตั้งสายแบบทางเลือก (Alternative Tunings) เพื่อให้เล่นได้ง่ายขึ้น ซึ่งต่อมากลายเป็นลายเซ็นทางดนตรีที่สร้างเสียงประสานที่ซับซ้อนและแปลกใหม่
อัลบั้ม Blue มีความสำคัญอย่างไรในวงการดนตรี?
อัลบั้ม Blue ถูกยกย่องว่าเป็นจุดสูงสุดของดนตรีแนว Confessional songwriting โดยนำเสนอเนื้อหาที่เปิดเผยความรู้สึกส่วนตัวอย่างลึกซึ้งและซื่อสัตย์ ซึ่งส่งอิทธิพลอย่างมากต่อศิลปินรุ่นหลังในการเขียนเพลงที่ถ่ายทอดอารมณ์ดิบๆ ของมนุษย์
Joni Mitchell มีความเกี่ยวข้องกับงานศิลปะอย่างไร?
เธอเป็นจิตรกรที่มีความสามารถสูง และได้นำทักษะนี้มาใช้ในการออกแบบและวาดภาพปกอัลบั้มเกือบทั้งหมดของเธอเอง โดยเธอมักนิยามตนเองว่าเป็นจิตรกรที่ถูกโชคชะตาผลักดันให้เข้าสู่เส้นทางดนตรี
เธอเคยหยุดพักจากการทำงานดนตรีหรือไม่?
ใช่ เธอเคยหยุดทัวร์คอนเสิร์ตและหยุดออกอัลบั้มเพลงต้นฉบับในปี 2007 เนื่องจากความไม่พอใจในระบบธุรกิจดนตรี และในช่วงปี 2015-2021 เธอต้องใช้เวลาในการรักษาตัวจากอาการป่วยทางสมอง ก่อนจะกลับมาแสดงสดอีกครั้งในปี 2022