Joseph Kony และกองทัพ LRA: เส้นทางจากเด็กวัดสู่ขุนศึกผู้ถูกล่าระดับโลก
Joseph Kony (โจเซฟ โคนี) คือหนึ่งในขุนศึกที่โลกหวาดกลัวที่สุดจากทวีปแอฟริกา เขาเป็นผู้ก่อตั้ง Lord's Resistance Army (LRA) หรือกองทัพต่อต้านของพระผู้เป็นเจ้า ซึ่งถูกจัดให้เป็นกลุ่มก่อการร้ายโดยสหประชาชาติ สหภาพยุโรป สหรัฐอเมริกา และสหราชอาณาจักร ด้วยพฤติกรรมที่โหดเหี้ยมและการก่ออาชญากรรมต่อมนุษยชาติที่ยาวนานหลายทศวรรษ
จุดเริ่มต้นของโคนีนั้นห่างไกลจากภาพลักษณ์ขุนศึก เขาเคยเป็นเด็กช่วยงานในโบสถ์ (Altar boy) ในวัยเด็ก แต่หลังจากสงครามกลางเมืองยูกันดา เขาได้เข้าร่วมกลุ่มต่อต้านประธานาธิบดี Yoweri Museveni ก่อนจะแยกตัวออกมาตั้งกลุ่ม LRA ในปี 1987 โดยมีเป้าหมายที่แปลกประหลาดคือการสร้างรัฐคริสเตียนที่ปกครองด้วยหลักเทววิทยาแบบครอบงำ (Dominion Theology)
จุดเริ่มต้นและรากฐานความรุนแรง
โคนีเกิดเมื่อเดือนกันยายน ปี 1961 ในหมู่บ้าน Odek เขต Omoro ประเทศยูกันดา เป็นสมาชิกของกลุ่มชาติพันธุ์ Acholi (อาโชลี) เขาเติบโตมาในครอบครัวที่เคร่งครัดในศาสนา โดยมีพ่อเป็นผู้ช่วยสอนศาสนาคาทอลิกและแม่เป็นชาวแองกลิกัน แม้จะมีความสัมพันธ์ที่ดีกับพี่น้อง แต่โคนีมีนิสัยรุนแรงและมักใช้กำลังตัดสินปัญหาเมื่อเกิดความขัดแย้ง เขาลาออกจากโรงเรียนประถมเมื่ออายุ 15 ปี
แรงผลักดันที่ทำให้โคนีเข้าสู่เส้นทางสายทหารเกิดจากความขัดแย้งทางการเมืองในยูกันดา โดยเฉพาะเหตุการณ์ที่กองทัพของประธานาธิบดี Museveni ก่อความรุนแรงต่อชาว Acholi ทั้งการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ การข่มขืน และการเผาทำลายบ้านเรือน ส่งผลให้ประชาชนกว่า 2 ล้านคนต้องถูกกักตัวในค่ายกักกันและถูกบังคับให้ย้ายถิ่นฐาน
ในปี 1987 โคนีเริ่มอ้างว่าตนเองถูกสิงโดยวิญญาณที่ชื่อว่า "Juma Oris" ซึ่งกลายเป็นผู้นำทางจิตวิญญาณของเขาในการก่อตั้งกลุ่ม LRA โดยเขาผสมผสานความเชื่อทางไสยศาสตร์ ชาตินิยมของชาว Acholi และความเชื่อทางศาสนาคริสต์แบบสุดโต่งเข้าด้วยกัน เพื่อสร้างรัฐที่ปกครองด้วยบัญญัติ 10 ประการ
โศกนาฏกรรมภายใต้การนำของ LRA
กองทัพ LRA ภายใต้การนำของโคนีขึ้นชื่อเรื่องความโหดเหี้ยม โดยเฉพาะการลักพาตัวเด็กจำนวนมหาศาลเพื่อนำมาฝึกเป็น ทหารเด็ก (Child Soldiers) และบังคับผู้หญิงให้เป็นทาสกาม ข้อมูลระบุว่ามีเด็กประมาณ 66,000 คนถูกบังคับให้เป็นทหาร และมีผู้คนกว่า 2 ล้านคนต้องกลายเป็นผู้พลัดถิ่นภายในประเทศในช่วงปี 1986 ถึง 2009
โคนีใช้ความเชื่อเรื่องวิญญาณในการควบคุมลูกน้อง เขาอ้างว่ามีวิญญาณ 13 ตนจากหลากหลายสัญชาติ (เช่น อเมริกัน อิตาลี จีน) คอยให้คำปรึกษาทางยุทธศาสตร์ และยังหลอกทหารเด็กว่าการวาดรูปไม้กางเขนด้วยน้ำมันบนหน้าอกจะช่วยป้องกันกระสุนปืนได้
การไล่ล่าระดับโลกและการล่มสลาย
เนื่องจากอาชญากรรมที่ร้ายแรง ศาลอาญาระหว่างประเทศ (International Criminal Court - ICC) ณ กรุงเฮก จึงได้ออกหมายจับโคนีในปี 2005 ในข้อหาอาชญากรรมสงครามและอาชญากรรมต่อมนุษยชาติ นอกจากนี้เขายังถูกขึ้นบัญชีแดง (Red Notice) ของ Interpol ตั้งแต่ปี 2006
สหรัฐอเมริกาได้เข้ามามีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนยูกันดาเพื่อกำจัดโคนี ทั้งการส่งที่ปรึกษาทางทหาร การสนับสนุนด้านข่าวกรอง และการตั้งเงินรางวัลนำจับสูงถึง 5 ล้านดอลลาร์สหรัฐ นอกจากนี้ในปี 2012 สารคดีเรื่อง "Kony 2012" ได้สร้างกระแสไวรัลไปทั่วโลก ทำให้ชื่อของโคนีกลายเป็นที่รู้จักในวงกว้าง แม้จะถูกวิจารณ์ว่านำเสนอข้อมูลที่เรียบง่ายเกินไปก็ตาม
เมื่อเวลาผ่านไป กองกำลังของโคนีเริ่มอ่อนแอลง จากจุดสูงสุดที่มีทหารราว 3,000 นาย ลดลงเหลือเพียงประมาณ 100 นายในปี 2017 ส่งผลให้ทั้งสหรัฐฯ และยูกันดายุติปฏิบัติการไล่ล่า เนื่องจากมองว่า LRA ไม่ได้เป็นภัยคุกคามร้ายแรงต่อความมั่นคงของยูกันดาอีกต่อไป
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|---|
| ผู้ก่อตั้ง | Joseph Kony (เกิด ก.ย. 1961) |
| องค์กร | Lord's Resistance Army (LRA) |
| เป้าหมายหลัก | สร้างรัฐคริสเตียนตามบัญญัติ 10 ประการ |
| ผลกระทบ | ทหารเด็ก ~66,000 คน, ผู้พลัดถิ่น ~2 ล้านคน |
| สถานะทางกฎหมาย | ถูกออกหมายจับโดย ICC (อาชญากรรมสงคราม) |
| สถานะปัจจุบัน | หลบหนี (มีรายงานว่าซ่อนตัวในดาร์ฟูร์ หรือแอฟริกากลาง) |
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- การลักพาตัว: LRA เน้นการลักพาตัวเด็กเพื่อสร้างกองทัพและใช้ผู้หญิงเป็นทาสทางเพศ
- ความเชื่อ: โคนีอ้างว่าตนเป็นสื่อกลางวิญญาณและได้รับคำสั่งจากพระเจ้าผ่านวิญญาณ 13 ตน
- การหลบหนี: โคนีสามารถหลบเลี่ยงการจับกุมได้นานหลายทศวรรษ โดยย้ายฐานที่มั่นจากยูกันดาไปยังซูดานใต้ สาธารณรัฐแอฟริกากลาง และคองโก
- การพิจารณาคดี: ICC มีแผนจัดการพิจารณาคดีในรูปแบบ in absentia (การพิจารณาคดีโดยที่จำเลยไม่ได้ปรากฏตัว) เนื่องจากโคนียังคงหลบหนี
คำถามที่พบบ่อย
Joseph Kony คือใคร?
เขาเป็นอดีตเด็กวัดชาวอุกันดาที่กลายเป็นขุนศึกและผู้ก่อตั้งกองทัพ LRA ซึ่งก่อเหตุรุนแรงและละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างร้ายแรงในแอฟริกากลาง
ทำไม LRA ถึงถูกจัดเป็นกลุ่มก่อการร้าย?
เพราะมีการลักพาตัวเด็กมาเป็นทหาร การสังหารหมู่ การข่มขืน และการก่ออาชญากรรมต่อมนุษยชาติอย่างเป็นระบบ
ปัจจุบัน Joseph Kony อยู่ที่ไหน?
ไม่มีการยืนยันตำแหน่งที่แน่นอน แต่มีรายงานว่าเขาหลบซ่อนตัวอยู่ในภูมิภาคดาร์ฟูร์ของซูดาน หรือในพื้นที่ห่างไกลของสาธารณรัฐแอฟริกากลาง
สารคดี Kony 2012 มีผลอย่างไร?
ช่วยสร้างความตระหนักรู้ระดับโลกเกี่ยวกับความโหดร้ายของโคนีและกดดันให้รัฐบาลสหรัฐฯ เพิ่มความช่วยเหลือในการจับกุม แม้จะถูกวิจารณ์ว่านำเสนอข้อมูลไม่ครบถ้วนก็ตาม
โคนีถูกจับกุมหรือยัง?
ยังไม่ถูกจับกุม แต่เขาถูกออกหมายจับโดยศาลอาญาระหว่างประเทศ (ICC) และยังคงเป็นหนึ่งในผู้ร้ายข้ามชาติที่ถูกต้องการตัวมากที่สุดในโลก