Julie Payette: เส้นทางชีวิตจากห้วงอวกาศสู่ตำแหน่งสูงสุดทางการเมืองของแคนาดา
Julie Payette เป็นบุคคลที่มีประวัติชีวิตน่าทึ่ง เธอเริ่มต้นจากการเป็นวิศวกรและนักวิทยาศาสตร์ผู้เชี่ยวชาญ ก่อนจะก้าวขึ้นเป็นนักบินอวกาศหญิงระดับแนวหน้า และได้รับความไว้วางใจให้ดำรงตำแหน่ง ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์แห่งแคนาดา (Governor General of Canada) คนที่ 29 ระหว่างปี 2017 ถึง 2021 ซึ่งถือเป็นบทบาทตัวแทนของสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 ในประเทศแคนาดา
พื้นฐานการศึกษาและความเชี่ยวชาญทางวิศวกรรม
Payette เกิดเมื่อวันที่ 20 ตุลาคม 1963 ที่เมืองมอนทรีออล รัฐควิเบก เธอมีความโดดเด่นด้านวิชาการมาตั้งแต่เยาว์วัย โดยสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีด้านวิศวกรรมไฟฟ้าจาก McGill University และระดับปริญญาโทด้านวิศวกรรมคอมพิวเตอร์จาก University of Toronto ซึ่งวิทยานิพนธ์ของเธอมุ่งเน้นไปที่ Computational Linguistics หรือภาษาศาสตร์คอมพิวเตอร์ ซึ่งเป็นสาขาหนึ่งของปัญญาประดิษฐ์ (AI)
ก่อนจะเข้าสู่เส้นทางอวกาศ เธอได้สั่งสมประสบการณ์การทำงานในระดับสากล ทั้งการเป็นวิศวกรระบบที่ IBM Canada และการทำงานเป็นนักวิทยาศาสตร์รับเชิญที่ห้องปฏิบัติการวิจัย IBM ในเมืองซูริก ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ รวมถึงการพัฒนาโครงการจดจำเสียงพูด (Voice Recognition) ร่วมกับ Bell-Northern Research
ความสำเร็จในฐานะนักบินอวกาศของ CSA
ในปี 1992 Julie Payette ได้รับการคัดเลือกจากผู้สมัครกว่า 5,330 คน ให้เข้าเป็นหนึ่งในนักบินอวกาศของ Canadian Space Agency (CSA) เธอผ่านการฝึกฝนอย่างหนัก ทั้งการขับเครื่องบินเจ็ตสมรรถนะสูง การดำน้ำลึก และการฝึกในสภาวะแรงโน้มถ่วงต่ำ เพื่อเตรียมพร้อมสำหรับภารกิจนอกโลก
เธอสร้างประวัติศาสตร์ด้วยการเดินทางสู่อวกาศ 2 ครั้งสำคัญ ได้แก่ ภารกิจ STS-96 และ STS-127 โดยในภารกิจแรกเธอเป็นชาวแคนาดาคนแรกที่ได้ขึ้นสู่สถานีอวกาศนานาชาติ (ISS) และทำหน้าที่ควบคุมแขนกล Canadarm ซึ่งเป็นเทคโนโลยีหลักที่แคนาดาส่งมอบให้แก่โครงการ ISS โดยรวมแล้วเธอใช้เวลาปฏิบัติหน้าที่ในอวกาศรวมกว่า 25 วัน
นอกจากการปฏิบัติภารกิจในอวกาศ Payette ยังดำรงตำแหน่งหัวหน้านักบินอวกาศของ CSA ระหว่างปี 2000-2007 และทำหน้าที่เป็นผู้สื่อสารประจำแคปซูล (Capsule Communicator) ณ ศูนย์ควบคุมภารกิจของ NASA ในเมืองฮิวสตันอีกด้วย
บทบาทผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์และประเด็นความขัดแย้ง
วันที่ 13 กรกฎาคม 2017 นายกรัฐมนตรี Justin Trudeau ได้ประกาศแต่งตั้งให้เธอเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์คนใหม่ โดยเธอเข้าพิธีรับตำแหน่งอย่างเป็นทางการในวันที่ 2 ตุลาคม 2017 ในช่วงแรกเธอผลักดันประเด็นสำคัญระดับโลก เช่น การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ความยากจน และการย้ายถิ่นฐาน
อย่างไรก็ตาม วาระการดำรงตำแหน่งของเธอต้องเผชิญกับมรสุมวิพากษ์วิจารณ์ ทั้งเรื่องทัศนคติที่รุนแรงต่อผู้ที่ไม่เชื่อในวิทยาศาสตร์ รวมถึงข้อสงสัยเกี่ยวกับจริยธรรมในการทำงานและการใช้จ่ายงบประมาณภายใน Rideau Hall (ทำเนียบผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์)
จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นเมื่อมีการตรวจสอบสภาพแวดล้อมในการทำงาน ซึ่งพบว่า Payette มีพฤติกรรมสร้างบรรยากาศการทำงานที่เป็นพิษ (Toxic Workplace) มีการดุด่าและทำให้เจ้าหน้าที่ในทำเนียบได้รับความอับอายในที่สาธารณะ ส่งผลให้เธอตัดสินใจลาออกจากตำแหน่งในวันที่ 21 มกราคม 2021 ซึ่งถือเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์คนแรกในประวัติศาสตร์แคนาดาที่ลาออกเนื่องจากเรื่องอื้อฉาว
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- การศึกษา: ปริญญาตรีวิศวกรรมไฟฟ้า (McGill) และปริญญาโทวิศวกรรมคอมพิวเตอร์ (University of Toronto)
- ผลงานอวกาศ: ปฏิบัติภารกิจ STS-96 และ STS-127 รวมเวลาในอวกาศ 25 วัน 11 ชั่วโมง 57 นาที
- ตำแหน่งทางการเมือง: ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์แห่งแคนาดาคนที่ 29 (2017–2021)
- ความสามารถทางภาษา: พูดได้หลายภาษา ได้แก่ ฝรั่งเศส, อังกฤษ, สเปน, อิตาลี, รัสเซีย และเยอรมัน
- เกียรติประวัติ: ได้รับปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ถึง 28 แห่ง
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|---|
| ช่วงเวลาดำรงตำแหน่ง GG | 2 ตุลาคม 2017 – 22 มกราคม 2021 |
| สังกัดหน่วยงานอวกาศ | Canadian Space Agency (CSA) และ NASA |
| ภารกิจอวกาศ | STS-96, STS-127 |
| สาเหตุการลาออก | ผลการตรวจสอบพบการสร้างสภาพแวดล้อมการทำงานที่เป็นพิษ |
| คติประจำใจ (Motto) | Per Aspera Ad Astra (ผ่านความยากลำบากสู่ดวงดาว) |
คำถามที่พบบ่อย
Julie Payette มีความสำคัญอย่างไรในวงการอวกาศ?
เธอเป็นนักบินอวกาศหญิงชาวแคนาดาที่มีบทบาทสำคัญในการควบคุมแขนกล Canadarm และเป็นชาวแคนาดาคนแรกที่ได้ขึ้นไปปฏิบัติภารกิจบนสถานีอวกาศนานาชาติ (ISS)
ทำไม Julie Payette ถึงต้องลาออกจากตำแหน่งผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์?
เธอลาออกหลังจากมีการรายงานผลการตรวจสอบภายในที่พบว่าเธอมีพฤติกรรมไม่เหมาะสมต่อผู้ใต้บังคับบัญชา เช่น การดุด่าและสร้างบรรยากาศการทำงานที่กดดันและเป็นพิษใน Rideau Hall
เธอมีความเชี่ยวชาญด้านใดเป็นพิเศษนอกเหนือจากด้านอวกาศ?
เธอเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมคอมพิวเตอร์ โดยเฉพาะในเรื่องภาษาศาสตร์คอมพิวเตอร์ (Computational Linguistics) และมีความสามารถทางดนตรี โดยเป็นนักเปียโนและนักร้องประสานเสียง
การลาออกของเธอส่งผลกระทบอย่างไรต่อตำแหน่งนี้?
การลาออกของเธอถือเป็นเหตุการณ์ที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน เนื่องจากเป็นครั้งแรกที่ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ลาออกเพราะเรื่องอื้อฉาว และทำให้ตำแหน่งนี้ว่างลงชั่วคราวจนกว่าจะมีการแต่งตั้งใหม่