Lewis MacKenzie นายพลผู้ทรงอิทธิพลกับบทบาทสันติภาพและข้อพิพาทระดับโลก
Lewis Wharton MacKenzie เป็นอดีตนายพลระดับ Major General ของกองทัพแคนาดา ผู้ซึ่งมีชื่อเสียงโด่งดังในระดับสากลจากการเป็นผู้บัญชาการเขตซาราเยโว (Sector Sarajevo) ภายใต้กองกำลังป้องกันสหประชาชาติ (UNPROFOR) ในช่วงสงครามบอสเนียปี 1992 นอกจากบทบาททางทหารแล้ว เขายังเป็นนักเขียนและนักวิจารณ์ด้านความมั่นคงที่มักออกมาแสดงทัศนะที่ท้าทายกระแสหลักอย่างตรงไปตรงมา
เส้นทางอาชีพและการรับใช้ชาติ
แมคเคนซีเกิดเมื่อวันที่ 30 เมษายน 1940 ที่เมืองทรูโร รัฐโนวาสโกเชีย ประเทศแคนาดา เขาเริ่มต้นเส้นทางทหารโดยการเข้าสังกัดหน่วย The Queen's Own Rifles of Canada และได้รับแต่งตั้งเป็นนายทหารในปี 1960 ตลอดระยะเวลา 33 ปีในกองทัพ เขาได้สั่งสมประสบการณ์ผ่านภารกิจรักษาสันติภาพของสหประชาชาติถึง 9 ครั้ง ใน 6 พื้นที่ขัดแย้ง ได้แก่ ฉนวนกาซา, ไซปรัส, เวียดนาม, อียิปต์, อเมริกากลาง และอดีตยูโกสลาเวีย
นอกเหนือจากภารกิจภาคสนาม เขายังดำรงตำแหน่งสำคัญในด้านการศึกษาและการฝึกอบรม เช่น การเป็นอาจารย์ที่วิทยาลัยบัญชาการและเสนาธิการของกองทัพแคนาดา และผู้อำนวยการการฝึกอบรมกองทัพที่เซนต์ฮูเบิร์ต รัฐควิเบก รวมถึงการผลักดันบทบาทของผู้หญิงในสายงานที่เกี่ยวข้องกับการรบในปี 1985 ก่อนจะเกษียณอายุราชการในปี 1993
บทบาทในซาราเยโวและข้อวิพากษ์วิจารณ์
ในปี 1992 แมคเคนซีได้รับมอบหมายให้เป็นเสนาธิการกองกำลังรักษาสันติภาพในอดีตยูโกสลาเวีย โดยเขามีบทบาทสำคัญในการจัดตั้งและบัญชาการเขตซาราเยโว เพื่อเปิดสนามบินซาราเยโวให้สามารถส่งความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมเข้าไปยังผู้ประสบภัยได้ ซึ่งทำให้เขากลายเป็นบุคคลที่มีชื่อเสียงระดับโลกในขณะนั้น
อย่างไรก็ตาม การปฏิบัติหน้าที่ของเขาถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักในเรื่อง ความเป็นกลาง (Neutrality) โดยนักวิจารณ์มองว่าการรักษาความเป็นกลางของ UNPROFOR ในช่วงเริ่มต้นของการปิดล้อมเมืองซาราเยโว เป็นการเอื้อประโยชน์ให้แก่ฝ่ายรุกรานที่มีอาวุธหนักเหนือกว่า และเป็นการเพิกเฉยต่อความเหลื่อมล้ำทางทหารที่เกิดขึ้น
ประเด็นอื้อฉาวและข้อโต้แย้งทางประวัติศาสตร์
แมคเคนซีต้องเผชิญกับมรสุมทางชื่อเสียงจากหลายเหตุการณ์ โดยเฉพาะ Somalia Affair ซึ่งเป็นกรณีที่กองกำลังแคนาดาในโซมาเลียละเมิดสิทธิมนุษยชนและกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศ คณะกรรมการสอบสวนระบุว่าแมคเคนซีในฐานะผู้บังคับบัญชา ล้มเหลวในการตรวจสอบปัญหาด้านวินัยของหน่วย Canadian Airborne Regiment และขาดการกำกับดูแลการฝึกอบรมด้านกฎหมายความขัดแย้งทางอาวุธอย่างเพียงพอ
นอกจากนี้ เขายังเป็นที่ถกเถียงอย่างรุนแรงในเรื่องทัศนะต่อ การฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ที่สเรเบรนิตซา (Srebrenica massacre) โดยแมคเคนซีได้ตั้งคำถามถึงจำนวนผู้เสียชีวิตและโต้แย้งคำตัดสินของศาลอาญาระหว่างประเทศสำหรับอดีตยูโกสลาเวีย (ICTY) ซึ่งทำให้นักวิชาการบางส่วนมองว่าเขากำลังส่งเสริมการบิดเบือนประวัติศาสตร์เพื่อลดทอนความรับผิดชอบของฝ่ายเซอร์เบีย
ชีวิตหลังเกษียณและการก้าวเข้าสู่การเมือง
หลังออกจากกองทัพ แมคเคนซีผันตัวมาเป็นนักเขียนหนังสือสองเล่มคือ Peacekeeper: Road to Sarajevo และ Soldiers Made Me Look Good รวมถึงเป็นคอลัมนิสต์ให้แก่ The Globe and Mail ในด้านกิจการทหาร ในปี 1997 เขาได้ลงสมัครรับเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรในนามพรรค Progressive Conservative แต่ไม่ประสบความสำเร็จ โดยได้คะแนนเป็นอันดับสอง
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|---|
| ยศสูงสุด | Major General (พลตรี) |
| ระยะเวลาปฏิบัติการ | ค.ศ. 1960 – 1993 |
| ภารกิจเด่น | ผู้บัญชาการเขตซาราเยโว (UNPROFOR) |
| รางวัลเกียรติยศ | Order of Canada, Meritorious Service Cross (ได้รับ 2 ครั้ง) |
| ผลงานเขียน | Peacekeeper: Road to Sarajevo, Soldiers Made Me Look Good |
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- เป็นชาวแคนาดาคนแรกที่ได้รับรางวัล Meritorious Service Cross ถึงสองครั้ง
- มีประสบการณ์รักษาสันติภาพกับ UN ใน 6 พื้นที่ขัดแย้งทั่วโลก
- ถูกวิจารณ์ว่าล้มเหลวในการควบคุมวินัยทหารในกรณี Somalia Affair
- มีจุดยืนคัดค้านการแทรกแซงของ NATO ในสงครามโคโซโว
- เคยได้รับรางวัล Vimy Award ในปี 1993 จากสถาบัน Conference of Defence Associations
คำถามที่พบบ่อย
Lewis MacKenzie มีบทบาทอย่างไรในสงครามบอสเนีย?
เขาเป็นผู้จัดตั้งและบัญชาการเขตซาราเยโวภายใต้กองกำลัง UNPROFOR โดยผลงานที่โดดเด่นที่สุดคือการผลักดันให้เปิดสนามบินซาราเยโวเพื่อส่งความช่วยเหลือทางมนุษยธรรมให้แก่ประชาชน
ทำไมเขาถึงถูกวิจารณ์ในกรณี Somalia Affair?
เขาถูกมองว่าละเลยการตรวจสอบปัญหาด้านวินัยและการนำทหารในหน่วย Canadian Airborne Regiment ซึ่งนำไปสู่การละเมิดสิทธิมนุษยชน และถูกระบุว่ามีความบกพร่องในการกำกับดูแลการฝึกอบรมกฎหมายระหว่างประเทศ
ทัศนะของเขาต่อเหตุการณ์ที่สเรเบรนิตซาเป็นอย่างไร?
แมคเคนซีตั้งข้อสงสัยเกี่ยวกับจำนวนผู้เสียชีวิตและโต้แย้งว่าพื้นที่ดังกล่าวไม่ใช่ "เขตปลอดภัย" (Safe Area) ของ UN ที่แท้จริง ซึ่งทำให้เขาถูกวิจารณ์ว่ามีแนวคิดปฏิเสธการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์
เขามีบทบาททางการเมืองในแคนาดาหรือไม่?
เขาเคยลงสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรในปี 1997 ในเขต Parry Sound-Muskoka ภายใต้พรรค Progressive Conservative แต่พ่ายแพ้ให้กับผู้สมัครจากพรรค Liberal
เขามีผลงานด้านการเขียนอะไรบ้าง?
เขาเขียนหนังสืออัตชีวประวัติและประสบการณ์ทางทหาร 2 เล่ม คือ Peacekeeper: Road to Sarajevo และ Soldiers Made Me Look Good รวมถึงเขียนบทความวิเคราะห์ด้านความมั่นคงในสื่อชั้นนำ