Lisa Reihana ศิลปินผู้พลิกประวัติศาสตร์อาณานิคมผ่านศิลปะร่วมสมัย
Lisa Reihana คือศิลปินชาวนิวซีแลนด์ผู้ทรงอิทธิพล ซึ่งโดดเด่นในการใช้สื่อผสมและวิดีโออาร์ตเพื่อสำรวจความสัมพันธ์ระหว่างวัฒนธรรม โดยเฉพาะการปะทะกันระหว่างชาวโพลินีเซียและนักสำรวจชาวยุโรป ผลงานของเธอไม่เพียงแต่เป็นการสร้างสรรค์ทางศิลปะ แต่ยังเป็นการตั้งคำถามและรื้อฟื้นความทรงจำทางประวัติศาสตร์ที่ถูกละเลยให้กลับมามีชีวิตอีกครั้ง
เส้นทางชีวิตและการหล่อหลอมทางศิลปะ
Reihana เกิดในปี 1964 ที่เมืองโอ๊คแลนด์ ประเทศนิวซีแลนด์ เธอมีเชื้อสายมาออรี (Māori) จากเผ่า Ngāpuhi, Ngāti Hine และ Ngāi Tūteauru ซึ่งรากเหง้าทางวัฒนธรรมนี้เองที่เป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญในงานศิลปะของเธอ
ในด้านการศึกษา เธอสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีด้านวิจิตรศิลป์ (Bachelor of Fine Arts) จาก Elam School of Fine Arts มหาวิทยาลัยโอ๊คแลนด์ในปี 1987 และต่อมาในปี 2014 เธอได้รับปริญญาโทด้านการออกแบบจาก Unitec Institute of Technology ซึ่งความรู้ทั้งในด้านศิลปะและการออกแบบได้ถูกนำมาผสานกันในผลงานระดับโลกของเธอ
ผลงานชิ้นเอก: In Pursuit of Venus [Infected]
หนึ่งในผลงานที่สร้างชื่อเสียงให้เธอมากที่สุดคือ In Pursuit of Venus [Infected] (2015) ซึ่งเป็นวิดีโอติดตั้งแบบหลายช่องสัญญาณ (Multi-channel video installation) ที่ใช้เวลาสร้างสรรค์นานถึง 6 ปี โดยได้รับแรงบันดาลใจจากวอลเปเปอร์ทิวทัศน์ในศตวรรษที่ 19 ชื่อ Les Sauvages de la Mer Pacifique ของบริษัท Joseph Dufour et Cie ซึ่งนำเสนอภาพลักษณ์ของชาวแปซิฟิกในมุมมองที่สวยงามเกินจริงแบบโรแมนติก
Reihana ได้เปลี่ยนมุมมองดังกล่าวโดยการใช้เทคนิค Green Screen (ฉากเขียวสำหรับซ้อนภาพ) เพื่อสร้างฉากจำลองการเผชิญหน้ากันระหว่างชาวโพลินีเซียและชาวยุโรป โดยนำเสนอความจริงที่โหดร้าย ทั้งความรุนแรงและการแลกเปลี่ยนผลประโยชน์ทางเพศ แทนที่ภาพฝันแบบเดิม ผลงานชิ้นนี้ได้รับความนิยมอย่างสูง โดยมีผู้เข้าชมถึง 49,000 คนที่หอศิลป์โอ๊คแลนด์ และได้เป็นตัวแทนประเทศนิวซีแลนด์ในงาน Venice Biennale 2017 ซึ่งเป็นเทศกาลศิลปะระดับโลก
การสำรวจอัตลักษณ์และพื้นที่ทางวัฒนธรรม
นอกเหนือจากงานวิดีโอ Reihana ยังสร้างสรรค์งานที่ตอบสนองต่อพื้นที่ (Site-specific works) เช่น ในนิทรรศการ Pasifika Styles ณ พิพิธภัณฑ์โบราณคดีและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ โดยเธอได้สร้างงานชื่อ He Tautoko ที่เชื่อมโยงกับรูปสลัก Tekoteko (รูปสลักไม้ประดับจั่วบ้านของชาวมาออรี) ผ่านการใช้ภาพเคลื่อนไหวและเสียงประกอบ เพื่อสร้างการเชื่อมต่อระหว่างวัตถุในพิพิธภัณฑ์กับผู้คนในปัจจุบัน
นอกจากนี้ เธอยังมีผลงานประติมากรรมบรอนซ์ขนาดใหญ่ชื่อ Justice ที่ติดตั้ง ณ ศูนย์ Ellen Melville ในโอ๊คแลนด์ ซึ่งเป็นรูปตาชั่งแห่งความยุติธรรมที่เอียงไปทางผู้หญิง เพื่อเป็นการเฉลิมฉลองและเชิดชูเกียรติแก่ Ellen Melville
การยอมรับและรางวัลเกียรติยศ
ด้วยความมุ่งมั่นในการส่งเสริมศิลปะของชาวมาออรี Reihana ได้รับรางวัล Te Tohu Toi Kē จาก Creative New Zealand ในปี 2015 และได้รับการแต่งตั้งเป็นสมาชิก (Member) ของ New Zealand Order of Merit ในปี 2018 ก่อนจะได้รับการเลื่อนขั้นเป็น Companion (CNZM) ในปี 2022 เพื่อเป็นเกียรติแก่การอุทิศตนเพื่อวงการศิลปะ
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- เชื้อสาย: มาออรี (Ngāpuhi, Ngāti Hine, Ngāi Tūteauru)
- ผลงานเด่น: In Pursuit of Venus [Infected] ซึ่งนำเสนอการวิพากษ์ประวัติศาสตร์อาณานิคม
- ความสำเร็จระดับโลก: ตัวแทนนิวซีแลนด์ในงาน Venice Biennale ปี 2017
- รางวัลสูงสุด: Companion of the New Zealand Order of Merit (CNZM)
- สไตล์งาน: ผสมผสานวิดีโออาร์ต, การออกแบบดิจิทัล และประติมากรรม
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|---|
| ปีเกิด | 1964 (โอ๊คแลนด์, นิวซีแลนด์) |
| การศึกษาสูงสุด | ปริญญาโทด้านการออกแบบ (Unitec Institute of Technology) |
| แนวคิดหลักในงาน | การรื้อฟื้นประวัติศาสตร์อาณานิคมและอัตลักษณ์แปซิฟิก |
| สถานที่จัดแสดงผลงานหลัก | Auckland Art Gallery, Te Papa Tongarewa, Venice Biennale |
คำถามที่พบบ่อย
ผลงาน In Pursuit of Venus [Infected] มีความสำคัญอย่างไร?
เป็นงานที่ท้าทายมุมมองประวัติศาสตร์แบบยุโรป โดยการเปลี่ยนภาพวาดวอลเปเปอร์ที่ดูสวยงามเกินจริง ให้กลายเป็นวิดีโอที่แสดงถึงความจริงของการล่าอาณานิคมและการปะทะกันทางวัฒนธรรมที่ซับซ้อน
Lisa Reihana ใช้เทคนิคใดในการสร้างสรรค์งานวิดีโอ?
เธอใช้การผสมผสานระหว่างภาพถ่ายทิวทัศน์ การถ่ายทำด้วย Green Screen เพื่อสร้างฉากจำลอง และการใช้ระบบเสียงหลายช่องทาง เพื่อสร้างประสบการณ์ที่ดื่มด่ำให้กับผู้ชม
งานศิลปะของเธอสะท้อนความเป็นมาออรีอย่างไร?
เธอใช้รากเหง้าจากเผ่า Ngāpuhi และเผ่าอื่นๆ ในการเลือกวัตถุทางวัฒนธรรม เช่น รูปสลัก Tekoteko และลวดลาย Tukutuku มาเป็นส่วนหนึ่งของงาน เพื่อเชื่อมโยงอดีตเข้ากับบริบทของโลกสมัยใหม่
รางวัล CNZM ที่เธอได้รับหมายถึงอะไร?
คือ Companion of the New Zealand Order of Merit ซึ่งเป็นเครื่องราชอิสริยาภรณ์ชั้นสูงของนิวซีแลนด์ มอบให้แก่ผู้ที่ทำคุณประโยชน์อย่างโดดเด่นให้กับประเทศ ในกรณีของ Reihana คือการสร้างชื่อเสียงและคุณูปการต่อวงการศิลปะ