Lucina Q. Uddin ผู้เชี่ยวชาญด้านประสาทวิทยาศาสตร์กับการไขความลับเครือข่ายสมอง
ในโลกของการศึกษาการทำงานของสมอง Lucina Q. Uddin คือหนึ่งในนักประสาทวิทยาศาสตร์พุทธิปัญญา (Cognitive Neuroscientist) ชาวอเมริกันที่มีบทบาทสำคัญในการวิจัยเรื่องความเชื่อมโยงระหว่างโครงข่ายประสาทและการทำงานของสมอง โดยเฉพาะการศึกษาว่าสมองมีการพัฒนาที่แตกต่างกันอย่างไรในกลุ่มคนปกติและผู้ที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ ผ่านมุมมองของ Network Neuroscience หรือประสาทวิทยาศาสตร์เชิงเครือข่าย
เส้นทางชีวิตและการศึกษา
ดร. Uddin เกิดที่ประเทศบังกลาเทศและย้ายมาพำนักที่สหรัฐอเมริกาตั้งแต่ยังเป็นทารก โดยเติบโตในแถบแคลิฟอร์เนียตอนใต้ เธอเริ่มต้นเส้นทางวิชาการที่มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย ลอสแอนเจลิส (UCLA) ในระดับปริญญาตรี โดยเลือกเรียนวิชาเอกด้านประสาทวิทยาศาสตร์และวิชาโทด้านปรัชญา
ในช่วงการศึกษาระดับบัณฑิตศึกษาที่ UCLA เธอได้มุ่งเน้นการวิจัยเกี่ยวกับ Neural Correlates หรือความสัมพันธ์ระหว่างกิจกรรมของสมองกับการรับรู้ตัวตนผ่านการมองเห็น นอกจากนี้ยังได้ร่วมงานกับผู้เชี่ยวชาญเพื่อใช้การสร้างภาพสมอง (Neuroimaging) ในการทำความเข้าใจโรคในกลุ่มออทิสติกสเปกตรัม (ASD) ให้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น
หลังจากจบการศึกษา เธอได้สั่งสมประสบการณ์ในฐานะนักวิจัยหลังปริญญาเอก (Postdoctoral Scholar) ในสถาบันชั้นนำอย่าง Child Study Center ในนิวยอร์ก และมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด นอกจากนี้ เธอยังเคยกลับไปยังบ้านเกิดที่เมืองจิตตะกอง ประเทศบังกลาเทศ เพื่อทำหน้าที่เป็นอาจารย์ที่ Asian University for Women ซึ่งเป็นสถาบันที่มุ่งเน้นการสร้างความเท่าเทียมทางสังคมและเศรษฐกิจให้กับผู้หญิงผ่านการศึกษาระดับอุดมศึกษา
ความก้าวหน้าทางวิชาการและงานวิจัยระดับโลก
ดร. Uddin เคยดำรงตำแหน่งรองศาสตราจารย์ที่มหาวิทยาลัยไมอามี โดยเป็นผู้ก่อตั้งแผนกประสาทวิทยาศาสตร์พุทธิปัญญาและพฤติกรรม รวมถึงบริหารห้องปฏิบัติการ Brain Connectivity and Cognition Laboratory ซึ่งใช้เทคโนโลยีการสร้างภาพสมองเพื่อวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างการเชื่อมต่อของเซลล์ประสาทกับการรับรู้
ในปี 2021 เธอได้กลับมาที่ UCLA อีกครั้งในตำแหน่งศาสตราจารย์และผู้อำนวยการ Center for Cognitive Neuroscience Analysis Core ณ สถาบัน Semel โดยห้องปฏิบัติการของเธอใช้เครื่องมือขั้นสูงอย่าง resting state fMRI (การตรวจการทำงานของสมองในขณะพัก) และ diffusion tensor imaging (การสร้างภาพการแพร่ของน้ำในเนื้อเยื่อสมอง) เพื่อศึกษาเครือข่ายสมองขนาดใหญ่ที่สนับสนุนการทำงานด้านการบริหารจัดการของสมอง (Executive Function)
โมเดลเครือข่าย Salience Network
ผลงานที่สร้างชื่อเสียงที่สุดของเธอคือการพัฒนาโมเดลพลวัตของเครือข่ายสมองที่เน้นบทบาทของ Insular Cortex (เปลือกสมองส่วนอินซูลา) และ Salience Network (เครือข่ายที่ทำหน้าที่คัดกรองสิ่งเร้าที่สำคัญ) ซึ่งเธอได้รวบรวมไว้ในหนังสือ "Salience network of the human brain" ปี 2016
โมเดลนี้อธิบายว่าสัญญาณชั่วคราวจากส่วนอินซูลาทำหน้าที่เป็นตัวกลางในการประสานงานระหว่างเครือข่ายสมองขนาดใหญ่ ซึ่งช่วยให้เราเข้าใจว่าความผิดปกติของโหนดหลักในเครือข่ายสมองนำไปสู่โรคทางจิตเวชและระบบประสาทได้อย่างไร งานวิจัยนี้ยังขยายผลไปสู่การศึกษา Cognitive Flexibility หรือความยืดหยุ่นทางปัญญา เพื่อหาแนวทางช่วยเหลือเด็กที่มีภาวะ ASD และ ADHD ผ่านกรอบการวิจัย RDoC (Research Domain Criteria) เพื่อให้การรักษาที่ตรงจุดตามความแตกต่างของแต่ละบุคคล
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- ความเชี่ยวชาญ: เน้นด้าน Network Neuroscience และความยืดหยุ่นทางปัญญา
- ผลงานเด่น: ผู้เขียนหนังสือเกี่ยวกับ Salience Network และผู้พัฒนาโมเดลการทำงานของ Insular Cortex
- เครื่องมือวิจัย: ใช้ fMRI และ Diffusion Tensor Imaging ในการวิเคราะห์สมอง
- เป้าหมายทางคลินิก: มุ่งเน้นการระบุตัวตนผู้ป่วย ASD และ ADHD เพื่อการบำบัดที่แม่นยำ
- บทบาทปัจจุบัน: ศาสตราจารย์และผู้อำนวยการศูนย์วิเคราะห์ประสาทวิทยาศาสตร์พุทธิปัญญาที่ UCLA
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|---|
| การศึกษาสูงสุด | ปริญญาเอกด้านประสาทวิทยาศาสตร์ จาก UCLA |
| สถาบันที่เคยร่วมงาน | UCLA, Stanford, NYU, University of Miami, AUW |
| รางวัลสำคัญ | Slifka Award (2013), OHBM Young Investigator Award (2017), Fellow of OHBM (2025) |
| หัวข้อวิจัยหลัก | Brain Connectivity, Salience Network, Cognitive Flexibility |
การเคลื่อนไหวทางสังคมและกฎหมาย
นอกเหนือจากงานวิจัย ดร. Uddin ยังเป็นผู้ขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงในวงการวิชาการ โดยในช่วงปลายปี 2024 เธอได้ยื่นฟ้องสำนักพิมพ์วิชาการรายใหญ่ 6 แห่ง ในข้อหาพฤติกรรมต่อต้านการแข่งขัน ซึ่งส่งผลเสียต่อวงการวิทยาศาสตร์และสาธารณะ โดยกล่าวหาว่ามีการสมคบคิดเพื่อแสวงหาผลกำไรมหาศาลและปฏิเสธการจ่ายค่าตอบแทนแก่ผู้ตรวจทานบทความ (Peer Review) อย่างไรก็ตาม ในวันที่ 30 มกราคม 2026 ศาลได้ยกฟ้องคดีดังกล่าวเนื่องจากคำฟ้องขาดหลักฐานข้อตกลงที่ชัดเจนระหว่างจำเลย
คำถามที่พบบ่อย
Salience Network คืออะไร?
คือเครือข่ายในสมองที่ทำหน้าที่ตรวจจับและคัดกรองข้อมูลที่สำคัญจากสิ่งเร้าต่างๆ รอบตัว เพื่อให้สมองสามารถตัดสินใจได้ว่าควรให้ความสนใจกับเรื่องใดเป็นพิเศษ
งานวิจัยของ ดร. Uddin ช่วยผู้ป่วย ASD และ ADHD อย่างไร?
เธอใช้การวิเคราะห์เครือข่ายสมองเพื่อทำความเข้าใจความแตกต่างของความยืดหยุ่นทางปัญญาในเด็ก ซึ่งช่วยให้แพทย์สามารถระบุกลุ่มเด็กที่ต้องการการบำบัดเฉพาะทางเพื่อแก้ไขข้อบกพร่องด้านการปรับตัวทางความคิดได้
Resting state fMRI คืออะไร?
คือเทคนิคการสร้างภาพสมองที่ตรวจวัดการทำงานของสมองในขณะที่อาสาสมัครไม่ได้ทำกิจกรรมใดๆ เป็นพิเศษ เพื่อดูรูปแบบการเชื่อมต่อพื้นฐานของเครือข่ายประสาท
ดร. Uddin มีบทบาทอย่างไรในด้านการศึกษาสำหรับผู้หญิง?
เธอเคยเป็นอาจารย์ที่ Asian University for Women ในบังกลาเทศ ซึ่งเป็นสถาบันที่เชื่อว่าการศึกษาระดับสูงเป็นกุญแจสำคัญในการสร้างความก้าวหน้าทางเศรษฐกิจและความเท่าเทียมทางสังคมให้กับผู้หญิงในภูมิภาค