Mahamat Déby เส้นทางสู่อำนาจและการนำทัพชาดในยุคเปลี่ยนผ่าน
Mahamat Idriss Déby Itno หรือที่รู้จักในชื่อเล่นว่า Kaka คือผู้นำทางการเมืองและนายทหารระดับสูงผู้ก้าวขึ้นมาดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีคนที่ 7 ของประเทศชาดในปี 2024 โดยเขาไม่ได้เพียงแค่รับช่วงต่ออำนาจจากบิดา แต่ยังผ่านกระบวนการนำประเทศในฐานะผู้นำชั่วคราวและประธานสภาทหารเปลี่ยนผ่านในช่วงเวลาที่ประเทศเผชิญกับวิกฤตการณ์อย่างหนัก
จุดเริ่มต้นและเส้นทางสายทหาร
Mahamat Déby เกิดเมื่อวันที่ 4 เมษายน 1984 ณ เมืองนจาเมนา โดยเป็นบุตรชายของ Idriss Déby อดีตประธานาธิบดีผู้ทรงอิทธิพล เขาได้รับการหล่อหลอมทางทหารอย่างเข้มข้น โดยถูกส่งไปฝึกฝน ณ โรงเรียนทหารในเมือง Aix-en-Provence ประเทศฝรั่งเศส ก่อนจะกลับมาเริ่มต้นรับราชการในกองทัพชาด
ประสบการณ์การรบครั้งแรกของเขาเกิดขึ้นในปี 2006 เมื่อต้องเผชิญหน้ากับกลุ่มกบฏที่บุกโจมตีเมืองหลวง ต่อมาในปี 2013 เขาได้รับมอบหมายให้เป็นรองผู้บัญชาการหน่วยรบพิเศษของชาดในปฏิบัติการที่ประเทศมาลี โดยมีผลงานโดดเด่นในการนำทัพบุกทำลายฐานที่มั่นของกบฏในเทือกเขา Adrar des Ifoghas ซึ่งนำไปสู่ ยุทธการ Ifoghas ที่สร้างความสูญเสียอย่างหนักแก่ฝ่ายตรงข้าม
หลังจากกลับมายังบ้านเกิด เขาได้รับความไว้วางใจให้ดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการ DGSSIE (General Directorate of the Security Services of State Institutions) ซึ่งเป็นหน่วยรักษาความปลอดภัยของสถาบันรัฐและกองกำลังพิเศษที่ขึ้นตรงต่อประมุขของรัฐโดยตรง
การก้าวขึ้นสู่อำนาจท่ามกลางวิกฤต
จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในเดือนเมษายน 2021 เมื่อ Idriss Déby บิดาของเขาเสียชีวิตระหว่างการปะทะกับกลุ่มกบฏ FACT (Front for Change and Concord in Chad) ในปฏิบัติการรุกรานทางตอนเหนือของชาด ทันทีหลังการสูญเสีย Mahamat ถูกประกาศให้เป็นผู้นำคนใหม่และดำรงตำแหน่งประธาน สภาทหารเปลี่ยนผ่าน (Transitional Military Council) โดยให้คำมั่นว่าจะนำประเทศกลับสู่การปกครองโดยพลเรือนภายใน 18 เดือน
อย่างไรก็ตาม ในเดือนตุลาคม 2022 เขาได้ตัดสินใจขยายระยะเวลาการครองอำนาจและสาบานตนเป็นประธานาธิบดีชั่วคราว ซึ่งการตัดสินใจนี้จุดชนวนให้เกิดการประท้วงครั้งใหญ่ในเมืองนจาเมนาและเมืองมุนดู โดยกลุ่มผู้ประท้วงนำโดย Succès Masra และกลุ่ม Wakit Tamma การปราบปรามอย่างรุนแรงจากรัฐบาลส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตจำนวนมาก และถูกขนานนามว่า "วันพฤหัสบดีสีดำ" (Black Thursday)
การเลือกตั้งปี 2024 และการสืบทอดอำนาจตระกูล Déby
ในการเลือกตั้งประธานาธิบดีเมื่อวันที่ 6 พฤษภาคม 2024 Mahamat Déby ลงสมัครในนามพรรค MPS และได้รับชัยชนะด้วยคะแนนเสียง 61.3% แม้ว่าผลการเลือกตั้งจะถูกคัดค้านโดย Succès Masra และผู้นำฝ่ายค้านคนอื่นๆ แต่เขาก็ได้สาบานตนเข้ารับตำแหน่งประธานาธิบดีอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 23 พฤษภาคม 2024
ชัยชนะครั้งนี้ทำให้ตระกูล Déby สามารถครองอำนาจเหนือประเทศชาดได้อย่างต่อเนื่องยาวนานถึง 34 ปี นับตั้งแต่การรัฐประหารในปี 1990 โดยบิดาของเขา
ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศและการสนับสนุนจากตะวันตก
Mahamat Déby ได้รับการสนับสนุนอย่างมีนัยสำคัญจากฝรั่งเศส อดีตเจ้าอาณานิคม โดยประธานาธิบดี Emmanuel Macron ได้แสดงจุดยืนสนับสนุนรัฐบาลของเขาเพื่อรักษาเสถียรภาพในภูมิภาค Sahel ผ่านปฏิบัติการ Barkhane นอกจากนี้เขายังมีความสัมพันธ์อันดีกับสหรัฐอเมริกาและกาตาร์ ซึ่งช่วยในด้านการทูตและการฟื้นฟูเศรษฐกิจ
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- ตำแหน่งปัจจุบัน: ประธานาธิบดีคนที่ 7 ของประเทศชาด (ดำรงตำแหน่งตั้งแต่ 23 พฤษภาคม 2024)
- ยศทางทหาร: จอมพล (Marshal) ได้รับการแต่งตั้งเมื่อเดือนธันวาคม 2024
- การศึกษา: สำเร็จการศึกษาจากโรงเรียนทหารใน Aix-en-Provence ประเทศฝรั่งเศส
- ครอบครัว: มีภรรยา 3 คน รวมถึง Dahabaya Oumar Souni ซึ่งเป็นที่ปรึกษาด้านสื่อและสุภาพสตรีหมายเลขหนึ่ง
- ความท้าทายหลัก: การต่อสู้กับกลุ่ม Boko Haram และการจัดการความขัดแย้งกับกลุ่มกบฏภายในประเทศ
| ช่วงเวลา | ตำแหน่ง | สถานะ |
|---|---|---|
| เมษายน 2021 – ตุลาคม 2022 | ประธานสภาทหารเปลี่ยนผ่าน | ผู้นำโดยพฤตินัย (De facto) |
| ตุลาคม 2022 – พฤษภาคม 2024 | ประธานาธิบดีชั่วคราว | ผู้นำช่วงเปลี่ยนผ่าน |
| 23 พฤษภาคม 2024 – ปัจจุบัน | ประธานาธิบดีแห่งชาด | ผู้นำที่มาจากการเลือกตั้ง |
คำถามที่พบบ่อย
Mahamat Déby ก้าวขึ้นสู่อำนาจได้อย่างไร?
เขาขึ้นสู่อำนาจทันทีหลังจากที่ Idriss Déby บิดาของเขาเสียชีวิตในการรบกับกลุ่มกบฏ FACT ในปี 2021 โดยเริ่มจากการเป็นประธานสภาทหารเปลี่ยนผ่านก่อนจะก้าวสู่ตำแหน่งประธานาธิบดี
เหตุการณ์ "วันพฤหัสบดีสีดำ" คืออะไร?
คือเหตุการณ์ประท้วงต่อต้านการเลื่อนการเลือกตั้งในเดือนตุลาคม 2022 ซึ่งรัฐบาลใช้กำลังปราบปรามอย่างรุนแรงจนทำให้มีผู้เสียชีวิตระหว่าง 50 ถึง 200 คน และมีการสั่งปิดกั้นอินเทอร์เน็ตในหลายพื้นที่
ฝรั่งเศสมีบทบาทอย่างไรต่อรัฐบาลของ Mahamat Déby?
ฝรั่งเศสเป็นพันธมิตรหลักที่ให้การสนับสนุนทั้งด้านการทหารและความมั่นคง โดยมองว่า Mahamat Déby เป็นปัจจัยสำคัญในการรักษาเสถียรภาพของภูมิภาค Sahel เพื่อต่อสู้กับกลุ่มก่อการร้าย
การเลือกตั้งปี 2024 มีความขัดแย้งอย่างไร?
แม้ผลการเลือกตั้งจะระบุว่า Mahamat Déby ชนะด้วยคะแนน 61.3% แต่ฝ่ายค้านนำโดย Succès Masra ได้โต้แย้งผลการเลือกตั้งและอ้างว่าตนเองเป็นผู้ชนะที่แท้จริง
ยศ "จอมพล" ของ Mahamat Déby ได้มาอย่างไร?
เขาได้รับการเลื่อนยศเป็นจอมพล (Marshal) ของชาด โดยมติของสภาเปลี่ยนผ่านแห่งชาติ (National Transitional Council) เมื่อวันที่ 9 ธันวาคม 2024 ด้วยคะแนนเสียงเห็นชอบ 160 เสียง