Mark Vande Hei นักบินอวกาศผู้สร้างสถิติการพำนักในอวกาศยาวนานที่สุดของสหรัฐฯ

Mark Vande Hei คือบุคคลสำคัญในวงการสำรวจอวกาศยุคปัจจุบัน เขาเป็นอดีตนายทหารระดับพันเอกของกองทัพบกสหรัฐฯ และนักบินอวกาศของ NASA ผู้ซึ่งสร้างชื่อเสียงจากการปฏิบัติหน้าที่เป็นวิศวกรการบิน (Flight Engineer) บนสถานีอวกาศนานาชาติ (ISS) ในหลายภารกิจสำคัญ โดยเฉพาะการทำลายสถิติการพำนักในอวกาศที่ยาวนานที่สุดสำหรับนักบินอวกาศชาวอเมริกันในขณะนั้น

เส้นทางชีวิตจากทหารกล้าสู่ห้วงอวกาศ

มาร์ค แวนเด ไฮ เกิดเมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 1966 ที่เมืองฟอลส์เชิร์ช รัฐเวอร์จิเนีย โดยมีพื้นฐานครอบครัวเป็นชาวดัตช์ เขาเริ่มต้นเส้นทางวิชาการด้วยความหลงใหลในวิทยาศาสตร์ โดยสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีด้านฟิสิกส์จาก Saint John's University ในปี 1989 และต่อยอดความรู้ด้วยปริญญาโทด้านฟิสิกส์ประยุกต์ (Applied Physics) จากมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ดในปี 1999

ในด้านการทหาร เขาเข้ารับราชการในกองทัพบกสหรัฐฯ ผ่านโครงการ ROTC และปฏิบัติหน้าที่เป็นวิศวกรการรบในอิรักภายใต้ปฏิบัติการ Provide Comfort นอกจากนี้เขายังเคยเป็นอาจารย์สอนฟิสิกส์ที่โรงเรียนนายร้อยสหรัฐฯ เวสต์พอยต์ และทำงานในกองพันอวกาศที่ 1 ณ ฐานทัพอากาศปีเตอร์สัน ก่อนจะเกษียณอายุราชการในยศพันเอกเมื่อเดือนตุลาคม 2016

เส้นทางสู่ NASA ของเขาเริ่มต้นในปี 2006 โดยเริ่มทำงานที่ศูนย์อวกาศจอห์นสันในฐานะเจ้าหน้าที่สื่อสาร (Communications Officer) ซึ่งทำหน้าที่ควบคุมการสื่อสารระหว่างภาคพื้นดินกับนักบินอวกาศ จนกระทั่งในปี 2009 เขาได้รับเลือกให้เข้าสู่กลุ่มนักบินอวกาศรุ่นที่ 20 และผ่านการฝึกฝนอย่างเข้มข้นจนสำเร็จในปี 2011

ภารกิจแรกและการเผชิญหน้ากับความท้าทายในอวกาศ

ก่อนจะขึ้นสู่ห้วงอวกาศ มาร์คได้ฝึกฝนทักษะการใช้ชีวิตในสภาพแวดล้อมจำลองผ่านภารกิจ NEEMO 18 โดยการเป็น Aquanaut หรือนักสำรวจใต้น้ำในห้องปฏิบัติการ Aquarius เป็นเวลา 9 วัน เพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับการปฏิบัติงานในสภาวะกดดัน

การเดินทางสู่อวกาศครั้งแรกเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 12 กันยายน 2017 ผ่านยาน Soyuz MS-06 ในภารกิจ Expedition 53/54 โดยเขาได้ปฏิบัติหน้าที่สำคัญคือการทำ EVA (Extravehicular Activity) หรือการเดินอวกาศ ซึ่งเป็นการออกไปปฏิบัติงานนอกตัวยาน เพื่อเปลี่ยนกลไกการยึดจับของแขนกล Canadarm2 และบำรุงรักษาอุปกรณ์กล้องถ่ายภาพ โดยใช้เวลารวมในการเดินอวกาศครั้งแรกและครั้งที่สองรวมกว่า 13 ชั่วโมง

การสร้างประวัติศาสตร์ในภารกิจ Expedition 64/65/66

มาร์คกลับสู่อวกาศอีกครั้งในเดือนเมษายน 2021 ด้วยยาน Soyuz MS-18 ภารกิจนี้กลายเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญเมื่อระยะเวลาการพำนักของเขาถูกขยายออกไปอีก 6 เดือน ส่งผลให้เขาใช้เวลาอยู่ในอวกาศรวมถึง 355 วัน ซึ่งทำลายสถิติการพำนักในอวกาศที่ยาวนานที่สุดของนักบินอวกาศชาวอเมริกันในขณะนั้น (ก่อนที่สถิตินี้จะถูกทำลายโดย Francisco Rubio ในเวลาต่อมา)

ในช่วงเวลาดังกล่าว มาร์คมีบทบาทสำคัญในการรักษาความต่อเนื่องของการปฏิบัติงานบนสถานีอวกาศในช่วงที่มีการส่งต่อลูกเรือ (Handover) ระหว่าง Crew-2 และ Crew-3 ซึ่งหากไม่มีเขาอยู่บนสถานี อาจเกิดช่องว่างในการดำเนินงานของสหรัฐฯ ได้ นอกจากนี้เขายังมีส่วนร่วมในการถ่ายทำภาพยนตร์เรื่อง "The Challenge" ซึ่งเป็นภาพยนตร์เรื่องแรกที่ถ่ายทำบน ISS โดยเขาช่วยสนับสนุนการผลิตในฐานะผู้ช่วย

แม้ในช่วงท้ายของภารกิจจะมีความตึงเครียดทางการเมืองระหว่างสหรัฐฯ และรัสเซีย จนมีการข่มขู่ว่าจะทิ้งเขาไว้บนสถานีอวกาศ แต่ในที่สุดมาร์คก็เดินทางกลับถึงโลกอย่างปลอดภัยเมื่อวันที่ 30 มีนาคม 2022 พร้อมข้อมูลล้ำค่าเกี่ยวกับผลกระทบของการอยู่ในอวกาศระยะยาวต่อร่างกายมนุษย์

ข้อเท็จจริงสำคัญ

• ระยะเวลาในอวกาศรวม: 523 วัน 8 ชั่วโมง 59 นาที
• สถิติสูงสุด: เคยครองสถิตินักบินอวกาศชาวอเมริกันที่อยู่ในอวกาศนานที่สุด (355 วัน)
• ประสบการณ์ EVA: เดินอวกาศทั้งหมด 4 ครั้ง รวมเวลา 26 ชั่วโมง 42 นาที
• การศึกษา: ปริญญาตรีฟิสิกส์ (Saint John's University) และปริญญาโทฟิสิกส์ประยุกต์ (Stanford University)
• ยศทางทหาร: พันเอก (Colonel) กองทัพบกสหรัฐฯ

สรุปข้อมูลภารกิจอวกาศของ Mark Vande Hei

ภารกิจ (Expedition)	ยานพาหนะ	บทบาท	จุดเด่นของภารกิจ
53/54	Soyuz MS-06	วิศวกรการบิน	ซ่อมแซมแขนกล Canadarm2 ผ่านการเดินอวกาศ
64/65/66	Soyuz MS-18 / MS-19	วิศวกรการบิน	สร้างสถิติพำนักในอวกาศ 355 วัน และช่วยถ่ายทำภาพยนตร์

FAQ

คำถามที่พบบ่อย

Mark Vande Hei ทำสถิติอะไรในอวกาศ?

เขาเคยครองสถิตินักบินอวกาศชาวอเมริกันที่พำนักอยู่ในอวกาศยาวนานที่สุด โดยใช้เวลาต่อเนื่องถึง 355 วัน ในภารกิจ Expedition 64/65/66

EVA คืออะไร และมาร์คทำหน้าที่อะไรในช่วง EVA?

EVA หรือ Extravehicular Activity คือการออกไปปฏิบัติงานนอกยานอวกาศ มาร์คได้ใช้เวลารวมกว่า 26 ชั่วโมงในการเดินอวกาศ เพื่อซ่อมแซมกลไกการยึดจับของแขนกลและเปลี่ยนอุปกรณ์กล้องบนสถานีอวกาศนานาชาติ

เขามีบทบาทอย่างไรในภาพยนตร์เรื่อง The Challenge?

มาร์คและเพื่อนร่วมทีมได้ให้ความช่วยเหลือในด้านการผลิตภาพยนตร์ ซึ่งเป็นโปรเจกต์ร่วมระหว่าง Roscosmos และสตูดิโอจากรัสเซีย โดยมีการถ่ายทำจริงบนสถานีอวกาศนานาชาติ

ก่อนเป็นนักบินอวกาศ Mark Vande Hei ทำอาชีพอะไร?

เขาเป็นนายทหารในกองทัพบกสหรัฐฯ ยศพันเอก โดยเคยปฏิบัติหน้าที่เป็นวิศวกรการรบในอิรัก และเป็นอาจารย์สอนวิชาฟิสิกส์ที่โรงเรียนนายร้อยเวสต์พอยต์

ทำไมการพำนักของเขาในภารกิจที่สองถึงมีความสำคัญต่อ NASA?

นอกจากการศึกษาผลกระทบของการอยู่ในอวกาศระยะยาวแล้ว การที่เขาอยู่บนสถานีต่ออีก 6 เดือน ช่วยให้การส่งต่อการดำเนินงานของสหรัฐฯ ระหว่างลูกเรือชุดเก่าและชุดใหม่เป็นไปอย่างราบรื่นโดยไม่มีช่วงว่าง