Moazzam Begg กับเส้นทางชีวิตจากการถูกคุมขังในกวนตานาโมสู่การเป็นนักเคลื่อนไหว
Moazzam Begg เป็นชาวอังกฤษเชื้อสายปากีสถานที่มีชื่อเสียงจากการถูกรัฐบาลสหรัฐฯ กักขังโดยไม่มีการตั้งข้อหาในฐานะ Enemy Combatant (ผู้สู้รบที่เป็นศัตรู) เป็นเวลานานเกือบ 3 ปี โดยเขาถูกคุมขังทั้งในศูนย์กักกัน Bagram ในอัฟกานิสถาน และค่ายกักกันกวนตานาโม (Guantanamo Bay) ในคิวบา ซึ่งเหตุการณ์นี้ได้กลายเป็นประเด็นถกเถียงระดับโลกเกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนและการใช้อำนาจของสหรัฐฯ ในช่วงสงครามต่อต้านการก่อการร้าย
จุดเริ่มต้นและการเดินทางสู่โลกอิสลาม
Begg เกิดเมื่อปี 1968 ที่เมืองเบอร์มิงแฮม สหราชอาณาจักร เติบโตมาในครอบครัวที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรม โดยในช่วงวัยเด็กเขาได้เข้าเรียนในโรงเรียนยิวตามความต้องการของบิดาเพื่อปลูกฝังค่านิยมที่ดี อย่างไรก็ตาม ในช่วงวัยรุ่นเขาได้เริ่มสนใจในศาสนาอิสลามอย่างจริงจัง และเริ่มเดินทางไปยังประเทศต่างๆ ในโลกมุสลิม
ในช่วงทศวรรษ 1990 Begg ได้เดินทางไปยังอัฟกานิสถาน ปากีสถาน บอสเนีย และเชชเนีย โดยเขาระบุว่าจุดประสงค์หลักคือการช่วยเหลือทางมนุษยธรรมและการสนับสนุนกลุ่มมุสลิมที่ได้รับผลกระทบจากสงคราม แม้เขาจะยอมรับว่าเคยเข้าค่ายฝึกบางแห่งและเคยร่วมรบในบอสเนียช่วงสั้นๆ แต่เขายืนยันมาตลอดว่าไม่เคยมีส่วนเกี่ยวข้องกับกลุ่มก่อการร้ายหรือการวางแผนโจมตีชาติตะวันตก
การถูกจับกุมและการคุมขังที่ไร้ข้อกล่าวหา
ชีวิตของ Begg เปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิงในเดือนกุมภาพันธ์ 2002 เมื่อเขาถูกหน่วยข่าวกรองปากีสถานจับกุมที่บ้านในกรุงอิสลามาบัด ก่อนจะถูกส่งตัวให้กองทัพสหรัฐฯ และถูกนำตัวไปยังศูนย์กักกัน Bagram ซึ่งที่นี่เขาอ้างว่าถูกทารุณกรรมอย่างหนัก ทั้งการถูกทำร้ายร่างกายและการข่มขู่ให้เซ็นคำสารภาพ
ต่อมาเขาถูกย้ายไปยังค่ายกวนตานาโม ซึ่งเขาต้องใช้ชีวิตในห้องขังเดี่ยวเกือบ 600 วัน โดยไม่มีทนายความและไม่ทราบข้อหาที่ชัดเจน แม้สหรัฐฯ จะกล่าวหาว่าเขาเป็นสมาชิกของกลุ่ม al-Qaeda และทำหน้าที่จัดหาเงินทุนและรับสมัครคนเข้าค่ายฝึก แต่ Begg ปฏิเสธข้อกล่าวหาทั้งหมดและระบุว่าคำสารภาพที่เกิดขึ้นนั้นมาจากการถูกบีบบังคับ
การต่อสู้ทางกฎหมายและการได้รับอิสรภาพ
หลังจากเกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักในสหราชอาณาจักรเกี่ยวกับการกักขังพลเมืองอังกฤษ รัฐบาลอังกฤษจึงได้เข้ามาแทรกแซง จนกระทั่งในวันที่ 25 มกราคม 2005 ประธานาธิบดี จอร์จ ดับเบิลยู. บุช ได้สั่งปล่อยตัว Begg และชาวอังกฤษรายอื่นๆ โดยไม่มีการตั้งข้อหา แม้ว่าหน่วยงานความมั่นคงอย่าง CIA และ FBI จะคัดค้านก็ตาม
หลังได้รับอิสรภาพ Begg และผู้ถูกกักขังรายอื่นได้ยื่นฟ้องรัฐบาลอังกฤษในข้อหาที่มีส่วนรู้เห็นกับการทรมานในระหว่างที่พวกเขาถูกคุมขังโดยสหรัฐฯ ซึ่งในที่สุดรัฐบาลอังกฤษได้ตกลงจ่ายเงินชดเชยแบบนอกศาลให้กับผู้เสียหาย 16 ราย รวมถึง Begg ในปี 2010
บทบาทหลังการปล่อยตัวและการเผชิญหน้ากับกฎหมายอีกครั้ง
Begg เปลี่ยนบทบาทมาเป็นนักวิจารณ์สื่อและนักพูดที่ถ่ายทอดประสบการณ์การถูกคุมขังในกวนตานาโม เพื่อให้โลกตระหนักถึงการละเมิดสิทธิมนุษยชน นอกจากนี้เขายังดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการฝ่ายเข้าถึงชุมชนของ CAGE องค์กรที่ทำงานด้านสิทธิมนุษยชน
อย่างไรก็ตาม ในปี 2014 เขาถูกตำรวจอังกฤษจับกุมอีกครั้งในข้อหาเกี่ยวข้องกับกิจกรรมก่อการร้ายในสงครามกลางเมืองซีเรีย แต่ในเวลาต่อมาข้อหาทั้งหมดถูกยกฟ้อง เนื่องจากพบว่าหน่วยข่าวกรอง MI5 รับทราบและยินยอมให้เขาเดินทางไปยังซีเรียตั้งแต่ต้น
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- ระยะเวลาถูกคุมขัง: เกือบ 3 ปี (2002–2005) ใน Bagram และ Guantanamo Bay
- สถานะทางกฎหมาย: ถูกระบุว่าเป็น Enemy Combatant แต่ถูกปล่อยตัวโดยไม่มีการตั้งข้อหา
- การชดเชย: ได้รับเงินชดเชยจากรัฐบาลอังกฤษในปี 2010 กรณีการทรมานในค่ายกักกัน
- บทบาทปัจจุบัน: ผู้อำนวยการฝ่าย Outreach ขององค์กร CAGE และนักเขียน
| ช่วงปี | เหตุการณ์สำคัญ | สถานที่ |
|---|---|---|
| 1993–1998 | เดินทางไปช่วยเหลือและสนับสนุนมุสลิมในพื้นที่ขัดแย้ง | อัฟกานิสถาน, บอสเนีย, เชชเนีย |
| 2001 | ย้ายครอบครัวไปสร้างบ่อน้ำและโรงเรียนหญิง | คาบูล, อัฟกานิสถาน |
| 2002 | ถูกจับกุมโดยหน่วยข่าวกรองปากีสถาน | อิสลามาบัด, ปากีสถาน |
| 2002–2005 | ถูกกักขังนอกกระบวนการยุติธรรม | Bagram และ Guantanamo Bay |
| 2005 | ได้รับอิสรภาพและเดินทางกลับสหราชอาณาจักร | ลอนดอน, สหราชอาณาจักร |
| 2014 | ถูกจับกุมและปล่อยตัวในข้อหาเกี่ยวกับซีเรีย | สหราชอาณาจักร |
คำถามที่พบบ่อย
Moazzam Begg ถูกกล่าวหาว่าทำอะไร?
รัฐบาลสหรัฐฯ กล่าวหาว่าเขาเป็นสมาชิกของกลุ่ม al-Qaeda ทำหน้าที่จัดหาเงินทุน รับสมัครสมาชิก และเข้ารับการฝึกในค่ายก่อการร้ายเพื่อต่อสู้กับสหรัฐฯ และพันธมิตร
เขาเคยถูกตัดสินว่ามีความผิดจริงหรือไม่?
ไม่ เขาถูกปล่อยตัวโดยไม่มีการตั้งข้อหาอย่างเป็นทางการ และในกรณีการจับกุมปี 2014 ข้อหาก็ถูกยกฟ้องทั้งหมด
ทำไมรัฐบาลอังกฤษถึงจ่ายเงินชดเชยให้เขา?
เนื่องจากมีการฟ้องร้องว่ารัฐบาลอังกฤษมีส่วนสมรู้ร่วมคิดหรือเพิกเฉยต่อการทรมานที่พลเมืองอังกฤษได้รับขณะถูกคุมขังโดยสหรัฐฯ จึงนำไปสู่การตกลงจ่ายเงินชดเชยแบบนอกศาล
Begg มีความสัมพันธ์อย่างไรกับกลุ่มตาลีบัน?
เขาเคยย้ายไปอยู่ที่คาบูลในช่วงที่ตาลีบันปกครอง โดยระบุว่าต้องการสร้างโรงเรียนและบ่อน้ำ และมองว่าในขณะนั้นตาลีบันสามารถสร้างความปลอดภัยได้ดีกว่ากลุ่มขุนศึก แม้ภายหลังเขาจะวิจารณ์การละเมิดสิทธิมนุษยชนของตาลีบันก็ตาม
ปัจจุบัน Moazzam Begg ทำอะไร?
เขาทำงานเป็นผู้อำนวยการฝ่าย Outreach ขององค์กร CAGE และเป็นนักเขียน รวมถึงเป็นวิทยากรที่พูดเรื่องการต่อต้านการทรมานและการกักขังโดยมิชอบ