Natan Sharansky จากนักโทษการเมืองโซเวียตสู่รัฐมนตรีผู้ทรงอิทธิพลของอิสราเอล
Natan Sharansky (นาทาน ชารันสกี) คือบุคคลผู้เป็นสัญลักษณ์แห่งการต่อสู้เพื่อเสรีภาพ เขาเริ่มต้นชีวิตในฐานะพลเมืองโซเวียตผู้ถูกจองจำ ก่อนจะผันตัวมาเป็นนักการเมืองระดับสูงของอิสราเอล นักเขียน และนักหมากรุกมืออาชีพ เรื่องราวของเขาไม่ได้เป็นเพียงประวัติบุคคล แต่คือการเดินทางจากความมืดมิดในคุกกูลัก (Gulag) สู่แสงสว่างแห่งประชาธิปไตย
จุดเริ่มต้นและพรสวรรค์ด้านหมากรุก
ชารันสกีเกิดเมื่อวันที่ 20 มกราคม 1948 ในชื่อ Anatoly Borisovich Shcharansky ที่เมืองสตาลีโน (ปัจจุบันคือโดเนตสค์ ประเทศยูเครน) เขาเติบโตในครอบครัวชาวยิว โดยมีบิดาเป็นนักข่าวสายอุตสาหกรรมที่มีแนวคิดไซออนิสต์ (Zionist) และมารดาผู้เด็ดเดี่ยวที่ต่อสู้เพื่ออิสรภาพของลูกชายอย่างไม่ลดละ
ในวัยเด็ก เขาถูกยกย่องว่าเป็นอัจฉริยะด้านหมากรุก สามารถแข่งขันกับผู้ใหญ่ได้ทั้งแบบพร้อมกันหลายกระดานและแบบปิดตา โดยคว้าแชมป์เมืองโดเนตสค์ได้ตั้งแต่อายุ 15 ปี หลังจากจบการศึกษาด้านคณิตศาสตร์ประยุกต์จากสถาบันฟิสิกส์และเทคโนโลยีแห่งมอสโก เขาได้เข้าทำงานในห้องปฏิบัติการวิจัยลับของรัฐบาล
ความหลงใหลในหมากรุกไม่ได้เป็นเพียงงานอดิเรก แต่เป็นเครื่องมือรักษาจิตใจในช่วงที่เขาถูกกักขังเดี่ยว โดยเขาใช้วิธีเล่นหมากรุกกับตัวเองในความคิดเพื่อไม่ให้เสียสติ ซึ่งในเวลาต่อมาในปี 1996 เขาสามารถเอาชนะ Garry Kasparov แชมป์โลกหมากรุกในการแข่งขันนัดหนึ่งที่อิสราเอลได้สำเร็จ
การต่อสู้ในฐานะ Refusenik และการถูกจองจำ
จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในปี 1973 เมื่อรัฐบาลโซเวียตปฏิเสธการออกวีซ่าให้เขาเดินทางไปยังอิสราเอล โดยอ้างว่าเขาเข้าถึงข้อมูลความมั่นคงของรัฐ ทำให้เขากลายเป็น Refusenik (กลุ่มชาวยิวในโซเวียตที่ถูกปฏิเสธไม่ให้ย้ายถิ่นฐานไปยังอิสราเอล) ชารันสกีจึงเริ่มเคลื่อนไหวเพื่อสิทธิมนุษยชน ทำหน้าที่เป็นล่ามให้ Andrei Sakharov นักฟิสิกส์นิวเคลียร์ผู้เห็นต่าง และเป็นโฆษกของกลุ่ม Moscow Helsinki Group
วันที่ 15 มีนาคม 1977 เขาถูก KGB จับกุมในข้อหากบฏและจารกรรมข้อมูลให้สหรัฐอเมริกา โดยถูกกล่าวหาว่าส่งรายชื่อ Refusenik กว่า 1,300 คนออกไปภายนอก ซึ่งโทษสูงสุดคือประหารชีวิต แต่สุดท้ายเขาถูกตัดสินจำคุกด้วยการใช้แรงงานหนักเป็นเวลา 13 ปี
ตลอดระยะเวลาในเรือนจำ ทั้งที่ Lefortovo และค่ายกักกัน Perm 35 ชารันสกีต้องเผชิญกับสภาพความเป็นอยู่ที่ย่ำแย่และการกักขังเดี่ยว เขาเคยประท้วงด้วยการอดอาหารจนถูกบังคับให้ป้อนอาหารทางสายยางมากกว่า 35 ครั้ง ซึ่งเขาจำกัดความประสบการณ์นี้ว่าเป็น "การทรมาน" รูปแบบหนึ่ง
อิสรภาพและการเริ่มต้นชีวิตใหม่ในอิสราเอล
ด้วยแรงผลักดันจากการรณรงค์ระดับนานาชาติที่นำโดย Avital ภรรยาของเขา ในที่สุดชารันสกีก็ได้รับอิสรภาพเมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์ 1986 ผ่านการแลกเปลี่ยนตัวนักโทษที่สะพาน Glienicke ระหว่างเบอร์ลินตะวันตกและเยอรมนีตะวันออก โดยเขาเป็นนักโทษการเมืองคนแรกที่ถูกปล่อยตัวในยุคของ Mikhail Gorbachev
เมื่อเดินทางถึงอิสราเอล เขาได้เปลี่ยนชื่อเป็น Natan และเริ่มสร้างชีวิตใหม่ แม้จะมีปัญหาสุขภาพจนได้รับการยกเว้นการเกณฑ์ทหารเต็มรูปแบบ แต่เขาก็ยังเข้ารับการฝึกพื้นฐานและปฏิบัติหน้าที่ในกองกำลังป้องกันพลเรือน นอกจากนี้เขายังได้ก่อตั้ง Zionist Forum เพื่อช่วยเหลือชาวยิวจากโซเวียตในการปรับตัวเข้ากับสังคมอิสราเอล (Klita)
เส้นทางการเมืองและบทบาทระดับโลก
ชารันสกีเข้าสู่การเมืองโดยร่วมก่อตั้งพรรค Yisrael BaAliyah ในปี 1995 เพื่อส่งเสริมการบูรณาการชาวยิวโซเวียตเข้ากับสังคมอิสราเอล เขาได้รับความไว้วางใจให้ดำรงตำแหน่งสำคัญมากมายในรัฐบาลอิสราเอล เช่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรมและการค้า, รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย และรองนายกรัฐมนตรี
ในช่วงปี 2003-2005 เขาดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกิจการเยรูซาเล็ม ก่อนจะลาออกจากคณะรัฐมนตรีเพื่อประท้วงแผนการถอนตัวจากฉนวนกาซาและเวสต์แบงก์ ต่อมาเขาได้ผันตัวไปทำงานในองค์กรไม่แสวงหาผลกำไร โดยดำรงตำแหน่งประธานบริหารของ Jewish Agency for Israel (2009–2018) และปัจจุบันเป็นประธานของสถาบัน ISGAP ซึ่งมุ่งเน้นการศึกษาเรื่องการต่อต้านชาวยิวทั่วโลก
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- การศึกษา: ปริญญาด้านคณิตศาสตร์ประยุกต์จาก Moscow Institute of Physics and Technology
- ผลงานเขียน: ผู้เขียนหนังสือ 4 เล่ม รวมถึง Fear No Evil ซึ่งเป็นบันทึกประสบการณ์ในคุกโซเวียต
- รางวัลเกียรติยศ: ได้รับเหรียญทองคองเกรส (Congressional Gold Medal) และเหรียญอิสรภาพประธานาธิบดีสหรัฐฯ (Presidential Medal of Freedom)
- ความสำเร็จสูงสุด: ได้รับรางวัล Israel Prize ปี 2018 และ Genesis Prize ปี 2020 โดยบริจาคเงินรางวัล 1 ล้านดอลลาร์เพื่อสู้กับโควิด-19
| ช่วงปี (ค.ศ.) | ตำแหน่ง / บทบาท | หน่วยงาน / พรรค |
|---|---|---|
| 1996–1999 | รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรมและการค้า | Yisrael BaAliyah |
| 1999–2000 | รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย | Yisrael BaAliyah |
| 2001–2003 | รองนายกรัฐมนตรี และ รมว.การเคหะและการก่อสร้าง | Yisrael BaAliyah |
| 2003–2005 | รัฐมนตรีว่าการกิจการเยรูซาเล็ม | Likud |
| 2009–2018 | ประธานบริหาร (Chairman of the Executive) | Jewish Agency for Israel |
| ปัจจุบัน | ประธาน (Chairman) | ISGAP |
คำถามที่พบบ่อย
Natan Sharansky คือใคร?
เขาเป็นอดีตนักโทษการเมืองชาวโซเวียตที่ต่อสู้เพื่อสิทธิมนุษยชน และต่อมาได้กลายเป็นนักการเมืองระดับสูงของอิสราเอล รวมถึงเป็นนักเขียนและนักหมากรุกที่มีชื่อเสียง
ทำไมเขาถึงถูกจับกุมในสหภาพโซเวียต?
เขาถูกจับกุมโดย KGB ในปี 1977 ด้วยข้อหากบฏและจารกรรมข้อมูล โดยถูกกล่าวหาว่าส่งรายชื่อกลุ่ม Refusenik ให้กับทางตะวันตก
หมากรุกมีความสำคัญต่อเขาอย่างไรในช่วงที่ถูกจำคุก?
ชารันสกีใช้การเล่นหมากรุกในจินตนาการขณะถูกกักขังเดี่ยว เพื่อช่วยรักษาความสมบูรณ์ของจิตใจและป้องกันไม่ให้เกิดอาการเสียสติ
เขามีบทบาทอย่างไรในสังคมอิสราเอล?
เขาเป็นผู้นำในการผลักดันการรับรองและบูรณาการชาวยิวที่อพยพมาจากโซเวียตให้สามารถปรับตัวและใช้ชีวิตในอิสราเอลได้อย่างราบรื่น
ทัศนะของเขาต่อความขัดแย้งอิสราเอล-ปาเลสไตน์เป็นอย่างไร?
เขาเชื่อว่าสันติภาพที่แท้จริงจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อสังคมปาเลสไตน์มีการสร้างสถาบันประชาธิปไตยที่แท้จริงขึ้นมาก่อน โดยเน้นว่าประชาธิปไตยคือเงื่อนไขสำคัญในการหาคู่เจรจาที่รับผิดชอบต่อประชาชนของตน