ปีเตอร์ โอ นีล อดีตนายกรัฐมนตรีปาปัวนิวกินีกับเส้นทางการเมืองที่เต็มไปด้วยสีสัน
ปีเตอร์ โอ นีล (Peter O'Neill) เป็นหนึ่งในบุคคลที่มีอิทธิพลและถูกกล่าวถึงมากที่สุดในหน้าประวัติศาสตร์การเมืองของปาปัวนิวกินี โดยเขาดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีคนที่ 7 ของประเทศในช่วงปี 2011 ถึง 2019 เส้นทางชีวิตของเขาเริ่มต้นจากนักบัญชีมืออาชีพสู่การเป็นผู้นำประเทศที่ขับเคลื่อนนโยบายพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานอย่างก้าวกระโดด ท่ามกลางกระแสวิพากษ์วิจารณ์ด้านธรรมาภิบาลที่เข้มข้น
จุดเริ่มต้นและภูมิหลังทางการศึกษา
โอ นีล เกิดเมื่อวันที่ 13 กุมภาพันธ์ 1965 ณ เมืองปางเกีย ในดินแดนปาปัว (ปัจจุบันคือจังหวัด Southern Highlands) เขาเป็นลูกครึ่ง โดยมีบิดาเป็นชาวออสเตรเลียเชื้อสายไอริชที่เข้ามาทำงานเป็นเจ้าหน้าที่ภาคสนามของรัฐบาลออสเตรเลีย หรือที่เรียกว่า Kiap (เจ้าหน้าที่ปกครองท้องถิ่นในยุคอาณานิคม) และมารดาเป็นชาวปาปัวนิวกินี
ในด้านการศึกษา โอ นีล สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีด้านพาณิชยศาสตร์ และปริญญาเกียรตินิยมด้านการบัญชีจากมหาวิทยาลัยปาปัวนิวกินี (UPNG) นอกจากนี้เขายังได้รับคุณวุฒิวิชาชีพเป็น Certified Practicing Accountant (นักบัญชีรับอนุญาต) ในปี 1989 และก้าวขึ้นเป็นประธานสถาบันนักบัญชีของประเทศ ก่อนจะผันตัวมาเป็นหุ้นส่วนในบริษัทบัญชีและดำรงตำแหน่งกรรมการบริหารในองค์กรสำคัญหลายแห่ง รวมถึงธนาคารของรัฐ
เส้นทางการก้าวสู่จุดสูงสุดทางการเมือง
โอ นีล เริ่มต้นบทบาททางการเมืองในปี 2002 ในฐานะสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเขต Ialibu-Pangia สังกัดพรรค People's National Congress (PNC) เขาได้รับความไว้วางใจให้ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีหลายกระทรวง เช่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานและแรงงานสัมพันธ์ และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงบริการสาธารณะ
จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในปี 2011 เมื่อนายกรัฐมนตรีไมเคิล โซมาเร ล้มป่วยและต้องเดินทางไปรักษาตัวที่สิงคโปร์ ทำให้เกิดช่องว่างทางอำนาจ โอ นีล ได้นำกลุ่มฝ่ายค้านขับไล่รักษาการนายกรัฐมนตรีในขณะนั้น และได้รับเลือกจากสภาให้ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีด้วยคะแนนเสียง 70 จาก 94 เสียง อย่างไรก็ตาม การก้าวขึ้นสู่อำนาจครั้งนี้ก่อให้เกิด วิกฤตการณ์รัฐธรรมนูญ (Constitutional Crisis) เนื่องจากศาลฎีกาตัดสินว่าโซมาเรยังคงเป็นนายกรัฐมนตรีที่ถูกต้องตามกฎหมาย จนกระทั่งมีการเลือกตั้งใหม่ในปี 2012 ซึ่งโอ นีล สามารถคว้าชัยชนะและสร้างพันธมิตรทางการเมืองที่แข็งแกร่งได้สำเร็จ
ผลงานการบริหารและนโยบายขับเคลื่อนประเทศ
ในระหว่างการดำรงตำแหน่ง โอ นีล มุ่งเน้นนโยบายที่สร้างผลกระทบต่อประชาชนในวงกว้าง โดยเฉพาะการประกาศให้ การศึกษาและสาธารณสุขเป็นบริการฟรี ซึ่งกลายเป็นนโยบายหลักในการหาเสียงปี 2012 และดำเนินต่อเนื่องมาจนถึงปี 2017 นอกจากนี้เขายังให้ความสำคัญกับการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน โดยเฉพาะการสร้างถนนทั่วประเทศ โดยมีการกู้ยืมเงินจำนวนมหาศาลจากธนาคารนำเข้าและส่งออกของจีนเพื่อนำมาลงทุน
ในระดับสากล โอ นีล พยายามยกระดับสถานะของปาปัวนิวกินีผ่านการเป็นเจ้าภาพจัดงาน Pacific Games 2015 และจุดสูงสุดคือการเป็นเจ้าภาพจัดการประชุม APEC 2018 ซึ่งมีการลงทุนสร้างอาคารและสิ่งอำนวยความสะดวกขนาดใหญ่ในกรุงพอร์ตมอร์สบี แม้ว่าการประชุมครั้งนี้จะถูกมองว่าล้มเหลวในเชิงการทูตเนื่องจากความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ และจีน แต่โอ นีล ยังคงยืนยันว่านี่คือความสำเร็จในการแสดงศักยภาพของประเทศ
ข้อพิพาทและประเด็นอื้อฉาว
แม้จะมีผลงานด้านการพัฒนา แต่รัฐบาลของโอ นีล ถูกโจมตีอย่างหนักในเรื่องความโปร่งใส ประเด็นที่โดดเด่นที่สุดคือกรณี เงินกู้จาก UBS เพื่อซื้อหุ้นในบริษัท Oil Search ซึ่งถูกวิจารณ์ว่าละเลยขั้นตอนทางกฎหมายและระเบียบปฏิบัติของรัฐ รวมถึงกรณีการโอนกิจการเหมือง Ok Tedi มาเป็นของรัฐโดยไม่มีการชดเชย ซึ่งนำไปสู่การฟ้องร้องในศาลสิงคโปร์
นอกจากนี้ เขายังถูกกล่าวหาว่ามีส่วนเกี่ยวข้องกับการจ่ายค่าธรรมเนียมทางกฎหมายที่ผิดปกติให้กับสำนักงานกฎหมายของ Paul Paraka ซึ่งนำไปสู่การพยายามสอบสวนโดยหน่วยงานต่อต้านคอร์รัปชัน แต่โอ นีล มักจะใช้กลไกทางกฎหมายและอำนาจในสภาเพื่อชะลอการตรวจสอบ
การสิ้นสุดอำนาจและการส่งต่อตำแหน่ง
ความนิยมของโอ นีล เริ่มลดลงเมื่อเศรษฐกิจของประเทศชะลอตัวลงในปี 2018 จากผลกระทบของแผ่นดินไหวและรายได้ที่ลดลง ประกอบกับแรงกดดันจากกลุ่มนักศึกษาและอดีตนายกรัฐมนตรีหลายท่านที่เรียกร้องให้เขาลาออก เมื่อระยะเวลาคุ้มครองจากการถูกลงมติไม่ไว้วางใจสิ้นสุดลงในเดือนพฤษภาคม 2019 เขาจึงเผชิญกับวิกฤตศรัทธาภายในพรรคและรัฐบาล
เพื่อหลีกเลี่ยงการถูกลงมติไม่ไว้วางใจ โอ นีล ตัดสินใจลาออกจากตำแหน่ง และส่งต่ออำนาจให้กับ เจมส์ มาราเป (James Marape) ซึ่งเป็นผู้นำพรรคที่ใหญ่ที่สุดในขณะนั้นตามข้อกำหนดทางรัฐธรรมนูญ
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- ระยะเวลาดำรงตำแหน่ง: 2 สิงหาคม 2011 – 29 พฤษภาคม 2019
- พรรคการเมือง: People's National Congress (PNC)
- นโยบายเด่น: เรียนฟรี รักษาฟรี และเร่งพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานทางถนน
- เหตุการณ์สำคัญ: เจ้าภาพ APEC 2018 และวิกฤตการณ์รัฐธรรมนูญปี 2011-2012
- พื้นฐานวิชาชีพ: นักบัญชีรับอนุญาต (CPA) และอดีตประธานสถาบันนักบัญชีปาปัวนิวกินี
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|---|
| ชื่อเต็ม | ปีเตอร์ ชาร์ลส์ แพร์ โอ นีล (Peter Charles Paire O'Neill) |
| วันเกิด | 13 กุมภาพันธ์ 1965 |
| การศึกษา | ปริญญาตรีและเกียรตินิยมด้านการบัญชี จาก University of Papua New Guinea |
| ตำแหน่งทางการเมืองสูงสุด | นายกรัฐมนตรีคนที่ 7 ของปาปัวนิวกินี |
| เขตเลือกตั้ง | Ialibu-Pangia (ดำรงตำแหน่ง ส.ส. ตั้งแต่ปี 2002) |
คำถามที่พบบ่อย
ปีเตอร์ โอ นีล ก้าวขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรีได้อย่างไรในครั้งแรก?
เขาอาศัยจังหวะที่นายกรัฐมนตรีไมเคิล โซมาเร ล้มป่วยและต้องไปรักษาตัวที่ต่างประเทศ โดยนำกลุ่มฝ่ายค้านในสภาลงมติเลือกเขาเป็นนายกรัฐมนตรีแทนรักษาการนายกรัฐมนตรีในขณะนั้น
นโยบายที่สร้างชื่อเสียงที่สุดของเขาคืออะไร?
คือการผลักดันนโยบายสวัสดิการพื้นฐาน ได้แก่ การให้ประชาชนเข้าถึงการศึกษาและบริการทางสาธารณสุขได้ฟรี ซึ่งเป็นนโยบายที่ได้รับความนิยมอย่างมากในช่วงการเลือกตั้งปี 2012
ทำไมเขาถึงต้องลาออกจากตำแหน่งในปี 2019?
เขาลาออกเพื่อหลีกเลี่ยงการถูกลงมติไม่ไว้วางใจ (Vote of No Confidence) หลังจากสูญเสียเสียงสนับสนุนในสภาและเผชิญกับข้อกล่าวหาด้านการทุจริตและการบริหารเศรษฐกิจที่ล้มเหลว
กรณีเงินกู้ UBS คืออะไร?
เป็นข้อกล่าวหาว่าโอ นีล ดำเนินการกู้ยืมเงินจากธนาคาร UBS ของสวิตเซอร์แลนด์เพื่อนำมาซื้อหุ้นในบริษัท Oil Search โดยไม่ผ่านกระบวนการตรวจสอบและอนุมัติที่ถูกต้องตามระเบียบของรัฐบาล
ความสัมพันธ์ระหว่างปาปัวนิวกินีกับจีนในยุคของเขาเป็นอย่างไร?
มีความใกล้ชิดกันอย่างมาก โดยจีนให้การสนับสนุนด้านเงินกู้เพื่อพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน และมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในการช่วยจัดงาน APEC 2018 ที่กรุงพอร์ตมอร์สบี