Roya Saberi Negad Nobakht กับโศกนาฏกรรมจากการแสดงความเห็นบนโลกออนไลน์
เรื่องราวของ Roya Saberi Negad Nobakht หญิงชาวอังกฤษ-อิหร่าน เป็นตัวอย่างที่สะท้อนถึงความเสี่ยงของการแสดงความคิดเห็นทางการเมืองและศาสนาในประเทศที่มีกฎหมายเข้มงวด เธอถูกเปลี่ยนสถานะจากแม่บ้านธรรมดาให้กลายเป็นนักโทษในคุกที่มีชื่อเสียงด้านความโหดร้าย เพียงเพราะข้อความไม่กี่ประโยคบนสื่อสังคมออนไลน์
จุดเริ่มต้นของการเดินทางและการถูกจับกุม
Roya เกิดในประเทศอิหร่านและได้ย้ายถิ่นฐานไปยังประเทศอังกฤษในปี 1998 โดยเธอได้ตั้งรกรากอยู่ที่เมืองสต็อกพอร์ต (Stockport) ใกล้กับเมืองแมนเชสเตอร์ตั้งแต่ปี 2008 จนกระทั่งในปี 2013 เธอตัดสินใจเดินทางกลับไปยังบ้านเกิดเพื่อเยี่ยมครอบครัว
ทว่าการกลับมาครั้งนี้กลับกลายเป็นฝันร้าย หลังจากเดินทางถึงอิหร่านได้เพียงสองสัปดาห์ ขณะที่เธอกำลังเดินทางไปยังเมืองชีราซ (Shiraz) เธอถูกเจ้าหน้าที่ Cyber Police หรือตำรวจไซเบอร์จับกุมตัวทันทีที่สนามบิน ซึ่งเหตุการณ์นี้สร้างความตกใจให้กับ Daryoush Taghipoor สามีของเธอที่ต้องเดินทางมายังตะวันออกกลางเพื่อตามหาภรรยาที่หายตัวไป
ข้อกล่าวหาและการตัดสินโทษที่รุนแรง
Roya ถูกส่งตัวไปยังกรุงเตหะรานและถูกคุมขังใน เรือนจำเอวิน (Evin Prison) ซึ่งเป็นคุกที่มีชื่อเสียงด้านการกักขังนักโทษการเมือง ในเดือนมิถุนายน 2014 เธอถูกนำตัวขึ้นศาลปฏิวัติ (Revolutionary Court) สาขา 28 โดยถูกตั้งข้อหา "ดูหมิ่นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทางศาสนาอิสลาม" ซึ่งเป็นความผิดร้ายแรงที่มีโทษสูงสุดถึงขั้นประหารชีวิต
ผลการตัดสินในครั้งนั้นทำให้เธอถูกพิพากษาจำคุกเป็นเวลาถึง 20 ปี โดยเธอไม่ใช่เพียงคนเดียวที่ถูกจับกุม แต่ยังมีผู้ใช้งาน Facebook อีก 7 รายที่ถูกดำเนินคดีในลักษณะเดียวกัน ได้แก่ Amir Golestani, Masoud Ghasemkhani, Fariborz Kardarfar, Seyed Masoud Seyed Talebi, Amin Akramipour, Mehdi Reyshahri และ Naghmeh Shahisavandi Shirazi
การลดหย่อนโทษและสถานการณ์ปัจจุบัน
เมื่อวันที่ 15 มิถุนายน 2016 กลุ่มผู้ที่ถูกเรียกว่า "นักกิจกรรม Facebook" 5 รายได้รับการปล่อยตัว ส่วนในกรณีของ Roya แม้จะมีการนำ มาตรา 134 (Article 134) มาใช้เพื่อลดหย่อนโทษให้เหลือ 5 ปี แต่เธอก็ยังคงถูกกักขังอยู่ในเรือนจำเอวินต่อไป
รายงานระบุว่าสุขภาพของ Roya ทรุดโทรมลงอย่างมาก โดยเธอต้องเผชิญกับอาการชักบ่อยครั้งในระหว่างการถูกคุมขัง และข้อมูลล่าสุดจนถึงปี 2019 ยืนยันว่าเธอยังคงไม่ได้รับอิสรภาพ
บริบททางการเมืองและการใช้ตัวประกัน
กรณีของ Roya เกิดขึ้นท่ามกลางข้อกล่าวหาว่ารัฐบาลอิหร่านมักใช้พลเรือนผู้บริสุทธิ์เป็นตัวประกันเพื่อต่อรองผลประโยชน์หรือเงินชดเชยจากประเทศตะวันตก ดังเช่นเหตุการณ์ในเดือนมกราคม 2016 ที่รัฐบาลสหรัฐฯ ได้จ่ายเงินสดจำนวน 1.7 พันล้านดอลลาร์ให้อิหร่าน พร้อมกับการปล่อยตัวพลเมืองอเมริกัน 5 ราย
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|---|
| ข้อหาหลัก | ดูหมิ่นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทางศาสนาอิสลาม (ผ่าน Facebook) |
| สถานที่คุมขัง | เรือนจำเอวิน (Evin Prison), กรุงเตหะราน |
| โทษเริ่มต้น | จำคุก 20 ปี |
| โทษหลังลดหย่อน | จำคุก 5 ปี (ตามมาตรา 134) |
| สถานะสุขภาพ | ย่ำแย่และมีอาการชักบ่อยครั้ง |
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- สาเหตุการจับกุม: การโพสต์ข้อความวิจารณ์ว่าอิหร่าน "มีความเป็นอิสลามมากเกินไป" บน Facebook
- สถานะบุคคล: เป็นผู้ถือสัญชาติอังกฤษและอิหร่าน (Dual Nationality)
- การดำเนินคดี: ถูกตัดสินโดยศาลปฏิวัติ ซึ่งมักใช้กับคดีความมั่นคงและศาสนา
- ผลกระทบ: ถูกคุมขังในเรือนจำเอวินและมีปัญหาสุขภาพรุนแรง
คำถามที่พบบ่อย
Roya Saberi Negad Nobakht ถูกจับกุมด้วยสาเหตุใด?
เธอถูกจับกุมเนื่องจากโพสต์ข้อความบน Facebook ในขณะที่อาศัยอยู่ในอังกฤษ โดยวิจารณ์ว่าประเทศอิหร่านมีความเป็นอิสลามมากเกินไป ซึ่งรัฐบาลอิหร่านถือว่าเป็นการดูหมิ่นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทางศาสนา
เธอถูกตัดสินโทษอย่างไรในตอนแรก?
ศาลปฏิวัติสาขา 28 ได้ตัดสินให้เธอจำคุกเป็นเวลา 20 ปี ซึ่งข้อหาที่เธอได้รับนั้นมีโทษสูงสุดถึงขั้นประหารชีวิต
มีการลดหย่อนโทษให้เธอหรือไม่?
มีการลดหย่อนโทษให้เหลือ 5 ปี โดยอาศัยการบังคับใช้มาตรา 134 อย่างไรก็ตาม เธอยังคงถูกคุมขังอยู่ในเรือนจำเอวิน
สถานะสุขภาพของเธอในเรือนจำเป็นอย่างไร?
รายงานระบุว่าเธอมีสุขภาพที่ย่ำแย่และประสบกับอาการชักอยู่บ่อยครั้งในระหว่างการถูกคุมขัง
มีผู้ถูกจับกุมในกรณีเดียวกันนี้อีกหรือไม่?
มีผู้ใช้งาน Facebook อีก 7 รายที่ถูกจับกุมและดำเนินคดีพร้อมกับเธอ ซึ่งบางส่วนได้รับการปล่อยตัวในปี 2016