Salam Fayyad นักเศรษฐศาสตร์ผู้พลิกโฉมการบริหารรัฐปาเลสไตน์
Salam Fayyad (สลาม ฟายยาด) คือบุคคลสำคัญที่มีบทบาทอย่างสูงทั้งในด้านเศรษฐศาสตร์และการเมืองของปาเลสไตน์ เขาเป็นที่รู้จักในฐานะนายกรัฐมนตรีคนแรกของรัฐปาเลสไตน์ และอดีตนายกรัฐมนตรีคนที่ 4 ขององค์การบริหารปาเลสไตน์ (Palestinian National Authority) ผู้ซึ่งนำความเชี่ยวชาญด้านการเงินระดับโลกมาปรับใช้เพื่อสร้างรากฐานความมั่นคงให้กับประเทศท่ามกลางความขัดแย้งที่ยืดเยื้อ
เส้นทางชีวิตและการศึกษา
ฟายยาดเกิดเมื่อวันที่ 12 เมษายน ค.ศ. 1952 ในพื้นที่เวสต์แบงก์ (West Bank) โดยมีข้อมูลระบุว่าเขาอาจเกิดที่เมืองนาบลุส (Nablus) หรือเดียร์ อัล-กูซุน (Deir al-Ghusun) เขาเริ่มต้นเส้นทางการศึกษาที่มหาวิทยาลัยอเมริกันในเบรุต (American University of Beirut) จนจบการศึกษาในปี 1975 จากนั้นได้ศึกษาต่อระดับ MBA ที่มหาวิทยาลัยเซนต์เอ็ดเวิร์ดส์ (St. Edward's University) ในปี 1980
ความเชี่ยวชาญขั้นสูงสุดของเขาคือปริญญาเอกด้านเศรษฐศาสตร์จากมหาวิทยาลัยเท็กซัสที่ออสติน (University of Texas at Austin) ซึ่งเขาได้ทำวิจัยเกี่ยวกับ Divisia Monetary Aggregates (ดัชนีชี้วัดปริมาณเงินในระบบเศรษฐกิจ) และได้นำความรู้ดังกล่าวไปต่อยอดการทำงานที่ธนาคารกลางสหรัฐฯ สาขาเซนต์หลุยส์ (Federal Reserve Bank of St. Louis)
ประสบการณ์การทำงานระดับสากลและก้าวสู่การเมือง
ก่อนจะเข้าสู่แวดวงการเมือง ฟายยาดมีประวัติการทำงานที่โดดเด่นในสถาบันการเงินระดับโลก เขาเคยเป็นอาจารย์ที่มหาวิทยาลัยยาร์มุกในจอร์แดน และทำงานที่กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) ในวอชิงตัน ระหว่างปี 1987-1995 ก่อนจะได้รับมอบหมายให้เป็นตัวแทนของ IMF ประจำปาเลสไตน์ในกรุงเยรูซาเล็มช่วงปี 1996-2001
จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในปี 2002 เมื่อเขาตอบรับคำเชิญของ ยัสเซอร์ อาราฟัต ให้ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง แม้จะเคยลาออกในปี 2005 เพื่อก่อตั้งพรรค Third Way (ทางเลือกที่สาม) และลงสมัครรับเลือกตั้งสมาชิกสภาเลจิสเลทีฟ แต่พรรคไม่ประสบความสำเร็จนัก อย่างไรก็ตาม ด้วยความสามารถที่โดดเด่น เขาจึงถูกดึงตัวกลับมาดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังอีกครั้งในรัฐบาลเอกภาพเมื่อปี 2007
บทบาทนายกรัฐมนตรีและการขับเคลื่อน "Fayyadism"
ในปี 2007 ประธานาธิบดีมะห์มุด อับบาส ได้แต่งตั้งฟายยาดเป็นนายกรัฐมนตรีภายใต้สถานการณ์ฉุกเฉินหลังจากกลุ่มฮามาสเข้าควบคุมฉนวนกาซา แม้การแต่งตั้งนี้จะถูกโต้แย้งในเชิงกฎหมายจากสภาเลจิสเลทีฟ แต่ฟายยาดก็ได้ใช้ช่วงเวลานี้ผลักดันแผนปฏิรูปที่เรียกกันว่า "Fayyadism"
แนวคิด Fayyadism คือการมุ่งเน้นการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและเศรษฐกิจในเวสต์แบงก์ให้เข้มแข็ง เพื่อสร้าง "รัฐปาเลสไตน์โดยพฤตินัย" (de facto state) โดยไม่ต้องรอผลการเจรจาสันติภาพกับอิสราเอลที่มักจะหยุดชะงัก แผนงานของเขาครอบคลุมตั้งแต่การสร้างตลาดหลักทรัพย์ สนามบิน และการปรับปรุงระบบรักษาความปลอดภัยให้มีความเป็นมืออาชีพภายใต้หลักการ "หนึ่งแผ่นดิน หนึ่งธง และหนึ่งกฎหมาย"
อย่างไรก็ตาม การดำเนินงานของเขาต้องเผชิญกับอุปสรรคมากมาย ทั้งความขัดแย้งระหว่างกลุ่มฟาทาห์และฮามาส รวมถึงวิกฤตงบประมาณและการถูกคว่ำบาตรทางการเงินจากอิสราเอล จนนำไปสู่การลาออกจากตำแหน่งในเดือนมิถุนายน 2013 เนื่องจากความเห็นที่ไม่ตรงกับประธานาธิบดีอับบาสในด้านนโยบายเศรษฐกิจ
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- ตำแหน่งสูงสุด: นายกรัฐมนตรีคนแรกของรัฐปาเลสไตน์ (มกราคม - มิถุนายน 2013)
- ความเชี่ยวชาญ: นักเศรษฐศาสตร์ระดับปริญญาเอก และอดีตเจ้าหน้าที่ IMF
- ผลงานเด่น: การนำระบบการบริหารจัดการสมัยใหม่มาใช้ในสถาบันรัฐปาเลสไตน์ และการปฏิรูปเศรษฐกิจในเวสต์แบงก์
- แนวคิดทางการเมือง: ปฏิเสธการประกาศเอกราชฝ่ายเดียว และสนับสนุนการสร้างรัฐผ่านการพัฒนาจากฐานราก
- บทบาทปัจจุบัน: นักวิชาการอาวุโสที่มหาวิทยาลัยพรินซ์ตัน และเคยเป็น Senior Fellow ที่มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด
| ช่วงปี (ค.ศ.) | ตำแหน่ง | หน่วยงาน/รัฐบาล |
|---|---|---|
| 2002 – 2005 | รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง | รัฐบาลปาเลสไตน์ (ภายใต้ยัสเซอร์ อาราฟัต) |
| 2007 – 2013 | นายกรัฐมนตรีคนที่ 4 | องค์การบริหารปาเลสไตน์ (PNA) |
| 2013 (ม.ค. - มิ.ย.) | นายกรัฐมนตรีคนแรก | รัฐปาเลสไตน์ (State of Palestine) |
| 2017 – ปัจจุบัน | นักวิชาการอาวุโส (Visiting Senior Scholar) | มหาวิทยาลัยพรินซ์ตัน |
คำถามที่พบบ่อย
Fayyadism คืออะไร?
คือแนวทางการปฏิรูปของ Salam Fayyad ที่เน้นการสร้างสถาบันของรัฐให้มีความเป็นมืออาชีพ พัฒนาเศรษฐกิจแบบตลาดเสรี และสร้างโครงสร้างพื้นฐานในเวสต์แบงก์ เพื่อให้ปาเลสไตน์มีความพร้อมในการเป็นรัฐเอกราชโดยพฤตินัย แม้จะยังไม่มีข้อตกลงทางการเมืองกับอิสราเอลก็ตาม
ทำไมการแต่งตั้งนายกรัฐมนตรีของเขาในปี 2007 จึงเป็นที่ถกเถียง?
เนื่องจากการแต่งตั้งโดยประธานาธิบดีมะห์มุด อับบาส ในขณะนั้นอ้างเหตุผลเรื่อง "สถานการณ์ฉุกเฉินแห่งชาติ" ซึ่งไม่ได้ผ่านการรับรองจากสภาเลจิสเลทีฟตามที่กฎหมายพื้นฐานของปาเลสไตน์กำหนดไว้ ทำให้กลุ่มฮามาสและฝ่ายค้านมองว่าเป็นการกระทำที่ผิดกฎหมาย
มุมมองของ Salam Fayyad ต่อความขัดแย้งระหว่างอิสราเอลและปาเลสไตน์เป็นอย่างไร?
เขาไม่สนับสนุนการใช้ความรุนแรง และมองว่าการใช้ความรุนแรงต่ออิสราเอลจะส่งผลเสียต่อความทะเยอทะยานของชาติปาเลสไตน์เอง นอกจากนี้เขายังเสนอว่ารัฐปาเลสไตน์ในอนาคตสามารถมอบสัญชาติให้กับชาวเยิวได้
หลังจากพ้นตำแหน่งทางการเมือง Salam Fayyad ทำอะไร?
เขาหันไปทำงานด้านวิชาการ โดยได้เป็น Senior Fellow ที่ Harvard Kennedy School ในปี 2017 และปัจจุบันดำรงตำแหน่งนักวิชาการอาวุโสที่ School of Public and International Affairs ของมหาวิทยาลัยพรินซ์ตัน