Samvel Shahramanyan กับบทบาทประธานาธิบดีคนสุดท้ายของสาธารณรัฐอาร์ตซัค
Samvel Shahramanyan (ซัมเวล ชาห์รามาเนียน) เป็นนักการเมืองชาวอาร์เมเนียผู้ก้าวขึ้นมารับตำแหน่งประธานาธิบดีคนที่ 5 ของสาธารณรัฐอาร์ตซัค (Republic of Artsakh) ในช่วงเวลาที่วิกฤตที่สุดของประเทศ โดยเขาดำรงตำแหน่งในช่วงระหว่างวันที่ 31 สิงหาคม ถึง 10 กันยายน 2023 และยังคงทำหน้าที่เป็นผู้นำรัฐบาลพลัดถิ่นจนกระทั่งวาระสิ้นสุดลงในวันที่ 21 พฤษภาคม 2025
เส้นทางชีวิตและการก้าวเข้าสู่การเมือง
ชาห์รามาเนียนเกิดเมื่อวันที่ 1 ธันวาคม 1978 ณ เมืองสเตปานาเคิร์ต (Stepanakert) ในเขตปกครองตนเองนากอร์โน-คาราบัค (Nagorno-Karabakh Autonomous Oblast) ของสหภาพโซเวียตในขณะนั้น เขาสำเร็จการศึกษาด้านเศรษฐศาสตร์จากมหาวิทยาลัยอาร์ตซัคในปี 1999
ในด้านประสบการณ์ทางทหาร เขาเคยรับราชการในกองทัพป้องกันอาร์ตซัค (Artsakh Defence Army) ระหว่างปี 1996 ถึง 1999 ก่อนจะย้ายไปทำงานในหน่วยงานความมั่นคงแห่งชาติของอาร์ตซัค และได้รับความไว้วางใจจากประธานาธิบดี บาโก ซาฮักยาน ให้ดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการหน่วยงานดังกล่าวในช่วงปี 2018 ถึง 2020
การดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีและก้าวสู่ตำแหน่งประธานาธิบดี
ในปี 2020 ประธานาธิบดี อารายิก ฮารูตยูนยัน ได้แต่งตั้งให้ชาห์รามาเนียนดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการปลูกฝังความรักชาติทางทหาร เยาวชน กีฬา และการท่องเที่ยว นอกจากนี้เขายังเคยเป็นเลขาธิการสภาความมั่นคงของอาร์ตซัค และมียศทางทหารเป็นพลตรี (Major General)
จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในเดือนสิงหาคม 2023 เมื่อประธานาธิบดีฮารูตยูนยันประกาศลาออกจากตำแหน่ง พร้อมกับรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ กูร์เกน เนอร์ซิสยัน โดยก่อนการลาออก ฮารูตยูนยันได้ออกคำสั่งแต่งตั้งให้ชาห์รามาเนียนเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ (State Minister) ซึ่งเป็นตำแหน่งที่มีอำนาจบริหารกว้างขวาง
ต่อมาในวันที่ 9 กันยายน 2023 ชาห์รามาเนียนได้รับความสนับสนุนจากกลุ่มการเมืองในสภาหลายฝ่าย และได้รับเลือกให้เป็นประธานาธิบดีด้วยคะแนนเสียง 22 ต่อ 1 เสียง จากสมาชิกสภาทั้งหมด 23 คน
วิกฤตการณ์การรุกรานและการล่มสลายของอาร์ตซัค
เพียง 9 วันหลังจากเข้ารับตำแหน่ง อาเซอร์ไบจานได้เปิดฉากปฏิบัติการทางทหารโจมตีอาร์ตซัค ส่งผลให้รัฐบาลต้องยอมตกลงหยุดยิงและปลดอาวุธในวันถัดมา เหตุการณ์นี้ทำให้ชาวอาร์เมเนียจำนวนมากต้องอพยพออกจากพื้นที่ด้วยความกังวลเรื่องการกวาดล้างทางชาติพันธุ์
ในวันที่ 28 กันยายน 2023 ชาห์รามาเนียนได้ลงนามในกฤษฎีกาให้ยุบสถาบันของรัฐทั้งหมดภายในวันที่ 1 มกราคม 2024 ซึ่งถือเป็นการสิ้นสุดการดำรงอยู่ของสาธารณรัฐอาร์ตซัคอย่างเป็นทางการ
หลังจากลี้ภัยไปยังประเทศอาร์เมเนีย ชาห์รามาเนียนได้ประกาศจัดตั้งรัฐบาลพลัดถิ่น (Government-in-exile) ในเดือนมีนาคม 2024 เพื่อรักษาโครงสร้างการบริหารไว้ แม้ว่านายกรัฐมนตรี นิโคล ปาชินยัน ของอาร์เมเนียจะคัดค้านและมองว่าการกระทำดังกล่าวเป็นภัยต่อความมั่นคงก็ตาม จนกระทั่งวาระการดำรงตำแหน่งของเขาสิ้นสุดลงในวันที่ 21 พฤษภาคม 2025 และส่งต่ออำนาจให้แก่ อาช็อต ดานิเลียน
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- ชื่อเต็ม: Samvel Sergeyi Shahramanyan
- ตำแหน่งสูงสุด: ประธานาธิบดีคนที่ 5 ของสาธารณรัฐอาร์ตซัค
- วาระประธานาธิบดี: 31 สิงหาคม 2023 – 21 พฤษภาคม 2025 (รวมช่วงรัฐบาลพลัดถิ่น)
- ยศทางทหาร: พลตรี (Major General)
- การศึกษา: ปริญญาด้านเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยอาร์ตซัค
- สถานะครอบครัว: สมรสและมีบุตร 3 คน
| ช่วงเวลา | ตำแหน่ง | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| 2018 – 2020 | ผู้อำนวยการหน่วยงานความมั่นคงแห่งชาติ | แต่งตั้งโดยประธานาธิบดี บาโก ซาฮักยาน |
| พฤษภาคม 2020 – สิงหาคม 2023 | รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการปลูกฝังความรักชาติทางทหารฯ | ดูแลด้านเยาวชน กีฬา และการท่องเที่ยว |
| 31 ส.ค. – 10 ก.ย. 2023 | รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ (State Minister) | ได้รับอำนาจบริหารกว้างขวางก่อนเลือกตั้งประธานาธิบดี |
| 10 ก.ย. 2023 – 21 พ.ค. 2025 | ประธานาธิบดีสาธารณรัฐอาร์ตซัค | รวมช่วงการนำรัฐบาลพลัดถิ่นหลังการล่มสลายของรัฐ |
คำถามที่พบบ่อย
Samvel Shahramanyan คือใคร?
เขาคือนักการเมืองและนายทหารระดับสูงชาวอาร์เมเนีย ผู้ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีคนที่ 5 ของสาธารณรัฐอาร์ตซัคในช่วงวิกฤตการล่มสลายของรัฐ
ทำไมสาธารณรัฐอาร์ตซัคถึงต้องยุติการดำรงอยู่?
เนื่องจากการรุกรานทางทหารโดยอาเซอร์ไบจานในเดือนกันยายน 2023 ทำให้รัฐบาลอาร์ตซัคต้องยอมตกลงหยุดยิงและปลดอาวุธ นำไปสู่การลงนามยุบสถาบันของรัฐในวันที่ 1 มกราคม 2024
รัฐบาลพลัดถิ่น (Government-in-exile) คืออะไรในบริบทนี้?
คือการที่ชาห์รามาเนียนประกาศจัดตั้งรัฐบาลและสถาบันบริหารขึ้นใหม่ในต่างแดน (ประเทศอาร์เมเนีย) หลังจากสูญเสียดินแดน เพื่อรักษาความต่อเนื่องทางกฎหมายและการเมืองของอาร์ตซัค
ใครมารับช่วงต่อจาก Samvel Shahramanyan?
หลังจากวาระการดำรงตำแหน่งสิ้นสุดลงในวันที่ 21 พฤษภาคม 2025 อาช็อต ดานิเลียน (Ashot Danielyan) ซึ่งเป็นประธานสมัชชาแห่งชาติในพลัดถิ่น ได้เข้ามารับอำนาจประธานาธิบดีต่อ