ไซมอน เฉิง (Simon Cheng) จากเจ้าหน้าที่กงสุลสู่ผู้ลี้ภัยทางการเมือง
เรื่องราวของ ไซมอน เฉิง (Simon Cheng) หรือ เฉิง มัน-กิต (Cheng Man-kit) เป็นหนึ่งในกรณีที่สะท้อนถึงความตึงเครียดทางการเมืองระหว่างจีนและตะวันตกได้อย่างชัดเจน จากอดีตเจ้าหน้าที่ระดับปฏิบัติการในกงสุลอังกฤษประจำฮ่องกง ผู้มีความเชี่ยวชาญด้านเศรษฐกิจและการเมือง กลับต้องกลายเป็นบุคคลที่ถูกทางการจีนควบคุมตัวและถูกกล่าวหาในข้อหาที่น่ากังขา จนนำไปสู่การลี้ภัยทางการเมืองในประเทศอังกฤษในที่สุด
เส้นทางชีวิตและการทำงานก่อนเกิดเหตุการณ์
ไซมอน เฉิง เกิดเมื่อวันที่ 10 ตุลาคม 1990 เป็นชาวฮ่องกงโดยกำเนิดที่มีประวัติการศึกษาโดดเด่น เขาสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีด้านรัฐศาสตร์จาก มหาวิทยาลัยแห่งชาติไต้หวัน (National Taiwan University) และศึกษาต่อระดับปริญญาโทด้านเศรษฐศาสตร์การเมืองของยุโรปที่ London School of Economics (LSE)
ในปี 2017 เฉิงได้กลับมาทำงานที่ฮ่องกงในตำแหน่งเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการค้าและการลงทุน ณ กงสุลใหญ่สหราชอาณาจักรประจำฮ่องกง โดยรับผิดชอบหลักในส่วนของ Scottish Development International เพื่อดึงดูดให้นักลงทุนจากจีนแผ่นดินใหญ่เข้าไปลงทุนในสกอตแลนด์
จุดเปลี่ยนสำคัญ: การหายตัวไปและการถูกควบคุมตัว
เหตุการณ์พลิกผันเกิดขึ้นในวันที่ 8 สิงหาคม 2019 ขณะที่เฉิงเดินทางไปปฏิบัติงานที่เมืองเซินเจิ้น โดยเขาเดินทางกลับผ่านสถานีรถไฟ West Kowloon ซึ่งแม้จะตั้งอยู่ในฮ่องกง แต่พื้นที่ดังกล่าวอยู่ภายใต้เขตอำนาจของจีนตามข้อตกลง Co-location Agreement (ข้อตกลงที่อนุญาตให้เจ้าหน้าที่จีนปฏิบัติหน้าที่ในพื้นที่เฉพาะของฮ่องกงได้)
หลังจากส่งข้อความบอกแฟนสาวว่ากำลังผ่านด่านตรวจ เฉิงก็ได้ขาดการติดต่อทันที สร้างความกังวลให้กับครอบครัวและเพื่อนฝูง เนื่องจากเขาเคยแสดงจุดยืนสนับสนุนการประท้วงในฮ่องกงผ่านโซเชียลมีเดีย ซึ่งในช่วงเวลานั้นทางการจีนมักกล่าวหาว่ามหาอำนาจต่างชาติอยู่เบื้องหลังการจลาจล
การกล่าวหาและการตอบโต้จากทางการจีน
หลังจากหายตัวไปหลายวัน กระทรวงการต่างประเทศของจีนระบุว่าเฉิงถูกควบคุมตัวตามกฎหมายการลงโทษทางปกครองด้านความมั่นคง โดยต่อมาสื่อรัฐบาลจีนอย่าง Global Times ได้ระบุว่าเขาถูกจับกุมในข้อหา "จัดหาโสเภณี" ซึ่งครอบครัวของเฉิงปฏิเสธข้อกล่าวหานี้อย่างสิ้นเชิงและมองว่าเป็นเรื่องตลกที่สร้างขึ้นเพื่อทำลายชื่อเสียง
การเปิดเผยความจริงและการทรมาน
เมื่อได้รับการปล่อยตัวกลับสู่ฮ่องกงในวันที่ 24 สิงหาคม เฉิงได้เปิดเผยประสบการณ์อันโหดร้ายว่าเขาถูกเจ้าหน้าที่สอบสวนกดดันให้ระบุตัวตนและโครงสร้างองค์กรของผู้ประท้วงในฮ่องกง รวมถึงถูกบังคับให้ปลดล็อกโทรศัพท์เพื่อเข้าถึงอีเมลติดต่อกับกงสุลอังกฤษ
เฉิงระบุว่าเขาถูกด่าทอด้วยถ้อยคำรุนแรง ถูกตราหน้าว่าเป็น "สายลับ" และถูกข่มขู่ว่าจะถูกตั้งข้อหาจารกรรมหากไม่ยอมบันทึกวิดีโอสารภาพผิด ซึ่งวิดีโอที่ CGTN (สื่อรัฐบาลจีน) นำมาเผยแพร่ในภายหลังนั้น เฉิงยืนยันว่าเป็นการบันทึกภายใต้การบังคับและข่มขู่ว่าจะถูกกักขังโดยไม่มีกำหนด
เหตุการณ์นี้ส่งผลให้ Ofcom (หน่วยงานกำกับดูแลสื่อของสหราชอาณาจักร) สั่งเพิกถอนใบอนุญาตออกอากาศของ CGTN ในอังกฤษ และสั่งปรับเป็นเงินกว่า 225,000 ปอนด์ เนื่องจากละเมิดกฎความเป็นส่วนตัวและความเป็นธรรม
ชีวิตหลังการลี้ภัยและการต่อสู้ทางการเมือง
หลังจากลาออกจากกงสุลเนื่องจากเหตุผลด้านความปลอดภัย เฉิงได้ยื่นขอลี้ภัยในสหราชอาณาจักรและได้รับอนุมัติในเดือนมิถุนายน 2020 เขาได้เปลี่ยนบทบาทมาเป็นนักกิจกรรมทางการเมือง โดยร่วมก่อตั้งแพลตฟอร์ม "Haven Assistance" เพื่อช่วยเหลือชาวฮ่องกงที่ถูกดำเนินคดีทางการเมืองและต้องการลี้ภัย รวมถึงจัดตั้งกลุ่ม "Hongkongers in Britain" เพื่อช่วยผู้ย้ายถิ่นฐานให้ปรับตัวเข้ากับสังคมอังกฤษได้
อย่างไรก็ตาม ในปี 2020 ทางการฮ่องกงได้ออกหมายจับเฉิงในข้อหาปลุกปั่นให้เกิดการแบ่งแยกดินแดนและสมคบคิดกับต่างชาติ ตามกฎหมายความมั่นคงแห่งชาติ และในปี 2023 ได้มีการตั้งเงินรางวัลนำจับสูงถึง 1 ล้านดอลลาร์ฮ่องกง นอกจากนี้ พาสปอร์ตของเขายังถูกยกเลิกในปี 2024
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- สถานะปัจจุบัน: ผู้ลี้ภัยทางการเมืองในสหราชอาณาจักร และอดีตผู้สมัครรับเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นลอนดอน (พรรคแรงงาน)
- ประเด็นหลัก: ถูกควบคุมตัวโดยทางการจีนในปี 2019 และถูกบังคับให้สารภาพผิดผ่านวิดีโอ
- ผลกระทบทางกฎหมาย: ถูกออกหมายจับโดยรัฐบาลฮ่องกงและถูกเพิกถอนหนังสือเดินทาง
- การสนับสนุน: รัฐบาลสหราชอาณาจักรยอมรับว่าเขาถูกทรมานและมอบสถานะผู้ลี้ภัยให้
| ปี/วันที่ | เหตุการณ์ | ผลลัพธ์/สถานะ |
|---|---|---|
| 2017 | เริ่มงานที่กงสุลใหญ่สหราชอาณาจักรประจำฮ่องกง | เจ้าหน้าที่ส่งเสริมการค้าและการลงทุน |
| สิงหาคม 2019 | ถูกควบคุมตัวที่สถานี West Kowloon | ถูกกล่าวหาว่าจัดหาโสเภณี/จารกรรม |
| มิถุนายน 2020 | ได้รับอนุมัติคำขอลี้ภัยในสหราชอาณาจักร | ได้รับสถานะผู้ลี้ภัยทางการเมือง |
| กรกฎาคม 2020 | ถูกออกหมายจับโดยตำรวจฮ่องกง | ข้อหาสมคบคิดกับต่างชาติ |
| มิถุนายน 2024 | ถูกเพิกถอนหนังสือเดินทางฮ่องกง | สูญเสียสัญชาติ/เอกสารเดินทาง |
คำถามที่พบบ่อย
ไซมอน เฉิง ถูกจับกุมด้วยข้อหาอะไรในตอนแรก?
ทางการจีนระบุว่าเขาถูกจับกุมตามกฎหมายการลงโทษทางปกครองด้านความมั่นคง โดยสื่อรัฐบาลจีนอ้างว่าเขาถูกจับในข้อหาจัดหาโสเภณี แต่ไซมอนและครอบครัวยืนยันว่าเป็นการสร้างเรื่องเพื่อปกปิดการสอบสวนทางการเมือง
ทำไม Ofcom ถึงสั่งปรับและเพิกถอนใบอนุญาตของ CGTN?
เนื่องจาก CGTN นำวิดีโอสารภาพผิดของไซมอน เฉิง มาออกอากาศโดยที่ไม่มีการยินยอมอย่างถูกต้อง และละเมิดกฎด้านความเป็นธรรมและความเป็นส่วนตัว โดยละเลยข้อเท็จจริงที่ว่าวิดีโอดังกล่าวถูกบันทึกภายใต้การบังคับ
สถานะปัจจุบันของไซมอน เฉิง ในสหราชอาณาจักรเป็นอย่างไร?
เขาได้รับสถานะผู้ลี้ภัยทางการเมืองและทำงานขับเคลื่อนด้านประชาธิปไตยให้กับฮ่องกงและไต้หวัน รวมถึงเคยลงสมัครรับเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นในลอนดอนภายใต้สังกัดพรรคแรงงาน (Labour Party)
กฎหมายความมั่นคงแห่งชาติของฮ่องกงส่งผลอย่างไรต่อเขา?
ทำให้เขาถูกประกาศเป็นผู้ต้องหาที่หลบหนี มีการออกหมายจับพร้อมเงินรางวัลนำจับ 1 ล้านดอลลาร์ฮ่องกง และนำไปสู่การเพิกถอนหนังสือเดินทางของเขาในปี 2024