Sopolemalama Filipe Tohi ศิลปินผู้ถ่ายทอดจิตวิญญาณแห่งแปซิฟิกผ่านงานประติมากรรม
Sopolemalama Filipe Tohi คือศิลปินชาวตองกาผู้ทรงอิทธิพล ซึ่งย้ายมาพำนักและสร้างสรรค์ผลงานในประเทศนิวซีแลนด์ตั้งแต่ปี 1978 ด้วยผลงานที่โดดเด่นและทรงพลัง ทำให้เขาได้รับการยกย่องจาก Art and Asia Pacific Almanac ในปี 2010 ว่าเป็น "ทูตคนสำคัญของศิลปะตองกา" โดยผลงานของเขาไม่เพียงแต่จัดแสดงในนิวซีแลนด์ แต่ยังขจรขจายไปสู่ระดับสากลและถูกเก็บรักษาไว้ในคอลเลกชันศิลปะชั้นนำมากมาย
ปรัชญา Lalava: หัวใจสำคัญในงานสร้างสรรค์
จุดเด่นที่ทำให้งานของ Tohi มีเอกลักษณ์คือการนำ Lalava (ลาลาวา) มาเป็นแรงบันดาลใจหลัก ซึ่ง Lalava คือเทคนิคการมัดหรือผูกเชือกแบบดั้งเดิมของชาวตองกาที่ใช้ในการสร้างบ้าน เรือ และเครื่องมือต่างๆ ก่อนที่วัสดุจากตะวันตกจะเข้ามามีบทบาท
สำหรับ Tohi แล้ว Lalava ไม่ได้เป็นเพียงทักษะทางช่างหรือการใช้งานในเชิงปฏิบัติเท่านั้น แต่ยังเป็นงานศิลปะที่ใช้เส้นเชือกหลากสีสันสร้างลวดลายที่ซับซ้อน ซึ่งเปรียบเสมือนภาษาที่ใช้สื่อสารและเป็นสายใยที่เชื่อมโยงผู้คนเข้ากับอดีต โดยเขาได้นำแนวคิดนี้มาประยุกต์ใช้ในงานประติมากรรมร่วมสมัยขนาดใหญ่ที่เปลี่ยนจากวัสดุธรรมชาติอย่างหินและไม้ มาเป็น อลูมิเนียมและเหล็ก เพื่อสร้างรูปทรงที่สะท้อนถึงการพันผูกและการเชื่อมโยง
ผลงานประติมากรรมชิ้นสำคัญและสถานที่จัดแสดง
ผลงานของ Sopolemalama Filipe Tohi กระจายตัวอยู่ตามพื้นที่สาธารณะและพิพิธภัณฑ์สำคัญ โดยแต่ละชิ้นแฝงไปด้วยความหมายทางวัฒนธรรมที่ลึกซึ้ง ดังนี้:
- Ha’amonga mata’a Maui (1996): ประติมากรรมหินแอนดีไซต์ สูง 174 ซม. จัดแสดงที่ Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa สื่อถึง "นิมิตของเมาอิ" (Maui) โดยได้รับแรงบันดาลใจจากอนุสาวรีย์หินโบราณในตองกา
- Halamoana (Ocean Pathway, 2003): งานอลูมิเนียมสูง 14 เมตร ในเมือง New Plymouth ที่ถอดรหัสสัญลักษณ์และภาษาแห่งแปซิฟิกผ่านปรัชญา Lalava
- Hautaha (Coming Together, 2004): ประติมากรรมเหล็กรูปทรงคล้ายการโอบกอด ตั้งอยู่หน้าห้องสมุด Onehunga ในโอ๊คแลนด์ สื่อถึงการหลอมรวมกันของกลุ่มคนหลากหลายเชื้อชาติ ทั้งชาวเมารี ชาวตะวันตก และชาวเกาะแปซิฟิก
- Matakimoana (Eye of the Ocean, 2007): งานอลูมิเนียมขนาดใหญ่ที่ทางเข้านิทรรศการ Tangata o le Moana ซึ่งนำลวดลายการพันเชือกที่เคยซ่อนอยู่ภายในโครงสร้างอาคารแบบดั้งเดิม (Fale) ออกมาให้เห็นเด่นชัด
- Vaka Folau (Canoes for the Journey, 2014): ประติมากรรมรูปทรงประตูที่มหาวิทยาลัย Victoria University of Wellington โดยใช้สามเหลี่ยมสามรูปแทนเมลานีเซีย ไมโครนีเซีย และโปลินีเซีย เชื่อมกันด้วยเกลียวคลื่น
- Te Auaunga Awa (2019): พื้นที่พบปะแบบพหุวัฒนธรรมที่ผสมผสานโครงสร้าง Fale แบบดั้งเดิมเข้ากับศิลปะ Lalava ซึ่งได้รับรางวัลด้านสถาปัตยกรรมในปี 2020
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- ประวัติ: เกิดวันที่ 23 สิงหาคม 1959 ที่ประเทศตองกา ย้ายไปนิวซีแลนด์ปี 1978
- วัสดุที่ใช้: เริ่มต้นจากหินและไม้ พัฒนาสู่การใช้เหล็กและอลูมิเนียมในงานร่วมสมัย
- รางวัลเกียรติยศ: ได้รับรางวัล Arts Foundation of New Zealand Laureate Award ในปี 2023 และ Creative New Zealand Senior Pacific Artist Award ในปี 2009
- การศึกษาค้นคว้า: เคยได้รับทุนพำนักศิลปิน (Residency) ในหมู่เกาะคุกเพื่อวิจัยระบบการมัดเชือก Tufunga Lalava
- สถานที่เก็บรักษาผลงาน: Auckland Art Gallery, Govett-Brewster Art Gallery และ Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa
| ปี (ค.ศ.) | ชื่องาน / กิจกรรม | สถานที่ / รายละเอียด |
|---|---|---|
| 1990 | Te Moemoea no Iotefa | Sarjeant Art Gallery, Wanganui |
| 2000 | Biennale of Lyon | ฝรั่งเศส (ศิลปินรับเชิญ) |
| 2002 | Genealogy of lines | Govett-Brewster Art Gallery |
| 2007 | Date Line | เบอร์ลิน, เยอรมนี |
| 2012 | Home AKL | Auckland Art Gallery |
| 2014 | Tonga ʻi onopooni | Pataka Art + Museum, Porirua |
คำถามที่พบบ่อย
Lalava คืออะไรและมีความสำคัญอย่างไรต่อผลงานของ Filipe Tohi?
Lalava คือเทคนิคการมัดเชือกแบบดั้งเดิมของชาวตองกาที่ใช้ในงานก่อสร้างและเครื่องมือ สำหรับ Tohi มันคือสัญลักษณ์ของการเชื่อมโยง ภาษา และการสืบทอดทางวัฒนธรรม ซึ่งเขาได้นำมาเปลี่ยนเป็นรูปทรงประติมากรรมโลหะร่วมสมัย
ผลงานของเขาจัดแสดงอยู่ที่ไหนบ้างในนิวซีแลนด์?
ผลงานของเขาถูกเก็บรักษาในพิพิธภัณฑ์ระดับชาติอย่าง Te Papa Tongarewa, Auckland Art Gallery และ Govett-Brewster Art Gallery รวมถึงมีประติมากรรมสาธารณะในเมือง New Plymouth, Auckland และ Wellington
วัสดุที่ Tohi ใช้ในการสร้างงานมีการเปลี่ยนแปลงอย่างไร?
ในช่วงแรก Tohi เน้นการใช้หินและไม้ในการแกะสลัก แต่ในระยะหลังเขาหันมาใช้เหล็กและอลูมิเนียมเพื่อสร้างงานประติมากรรมขนาดใหญ่ที่สะท้อนถึงความทันสมัยแต่ยังคงรากเหง้าทางวัฒนธรรม
รางวัลสูงสุดที่ Sopolemalama Filipe Tohi เคยได้รับคืออะไร?
หนึ่งในรางวัลอันทรงเกียรติล่าสุดคือ Arts Foundation of New Zealand Laureate Award ซึ่งเขาได้รับในปี 2023 เพื่อเชิดชูความเป็นเลิศในฐานะศิลปิน