Steve Roud ผู้บุกเบิกดัชนีเพลงพื้นบ้านและผู้เชี่ยวชาญด้านคติชนวิทยา
ในโลกของการอนุรักษ์วัฒนธรรมมุขปาฐะ (Oral Tradition) หรือการถ่ายทอดเรื่องราวผ่านการบอกเล่า Steve Roud (เกิดปี 1949) คือชื่อที่ได้รับการยอมรับในฐานะผู้เชี่ยวชาญระดับโลกด้านคติชนวิทยา (Folklore) และความเชื่อเรื่องสิ่งเหนือธรรมชาติ เขาเคยดำรงตำแหน่งบรรณารักษ์ด้านการศึกษาท้องถิ่นของเขต Croydon ในลอนดอน และเป็นบรรณารักษ์กิตติมศักดิ์ของสมาคมคติชนวิทยา (Folklore Society) ซึ่งประสบการณ์เหล่านี้หล่อหลอมให้เขากลายเป็นผู้รวบรวมข้อมูลทางวัฒนธรรมที่สำคัญที่สุดคนหนึ่งของอังกฤษ
Roud Folk Song Index: จากกล่องรองเท้าสู่ฐานข้อมูลดิจิทัล
ผลงานที่สร้างชื่อเสียงให้เขามากที่สุดคือ Roud Folk Song Index ซึ่งเป็นฐานข้อมูลขนาดมหึมาที่รวบรวมการอ้างอิงมากกว่า 240,000 รายการ จากบทเพลงพื้นบ้านเกือบ 25,000 เพลงที่ถูกเก็บรวบรวมจากประเพณีการบอกเล่าในภาษาอังกฤษจากทั่วทุกมุมโลก
จุดเริ่มต้นของโครงการนี้เกิดขึ้นในช่วงปี 1970 โดยเริ่มจากความหลงใหลส่วนตัวที่ใช้เพียงบัตรดัชนีขนาด 3x5 นิ้ว เก็บไว้ในกล่องรองเท้า โดย Roud ได้บันทึกข้อมูลสำคัญ เช่น ชื่อนักร้อง ผู้รวบรวม สถานที่ วันที่บันทึก และแหล่งตีพิมพ์ สิ่งที่สำคัญที่สุดคือการกำหนด 'Roud number' หรือหมายเลขประจำเพลง เพื่อใช้ระบุเพลงแต่ละเพลงรวมถึงเวอร์ชันที่แตกต่างกัน (Variants) ของเพลงนั้นๆ
ต่อมาในปี 1993 เขาได้เปลี่ยนระบบการจัดเก็บจากกระดาษสู่ฐานข้อมูลคอมพิวเตอร์ ซึ่งปัจจุบันได้รับการดูแลและเผยแพร่ผ่านเว็บไซต์ของ Vaughan Williams Memorial Library และตั้งแต่ปี 2011 เป็นต้นมา ระบบหมายเลขของ Roud ได้กลายเป็นมาตรฐานที่ยอมรับกันอย่างแพร่หลายในแวดวงวิชาการ
ผลงานเขียนและการยอมรับในระดับสากล
นอกจากการสร้างดัชนีเพลงพื้นบ้านแล้ว Steve Roud ยังเป็นนักเขียนที่ผลิตผลงานคุณภาพมากมายเกี่ยวกับประเพณีตามปฏิทินและดนตรีพื้นบ้าน โดยผลงานของเขามักได้รับคำชมจากสื่อชั้นนำอย่าง The Guardian, The Times และ The Independent
หนึ่งในผลงานที่โดดเด่นคือ The Penguin Guide to the Superstitions of Britain and Ireland (2003) ซึ่งได้รับรางวัล Katharine Briggs Award จากสมาคมคติชนวิทยา นอกจากนี้ยังมี The English Year (2006) ที่สรุปประเพณีประจำปีของอังกฤษ และ The Lore of the Playground (2010) ที่วิเคราะห์การวิวัฒนาการของเกมเด็กผ่านวัฒนธรรมมุขปาฐะ
ในด้านดนตรีพื้นบ้าน หนังสือ The New Penguin Book of English Folk Songs (2012) ที่เขียนร่วมกับ Julia Bishop ได้รับการยกย่องว่าเข้าถึงง่ายและมีคุณค่าสำหรับคนทั่วไป ไม่ใช่เพียงแค่ผู้ที่คลั่งไคล้เพลงพื้นบ้านเท่านั้น รวมถึงหนังสือ Folk Song in England (2017) ที่ถูกขนานนามว่าเป็นประวัติศาสตร์เพลงพื้นบ้านอังกฤษที่ยิ่งใหญ่และสมบูรณ์
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- Roud Folk Song Index: รวบรวมเพลงพื้นบ้านภาษาอังกฤษเกือบ 25,000 เพลง และมีการอ้างอิงกว่า 240,000 รายการ
- Roud Number: ระบบหมายเลขที่ใช้ระบุเพลงพื้นบ้านและเวอร์ชันต่างๆ เพื่อความเป็นเอกภาพในงานวิจัย
- รางวัลเกียรติยศ: ได้รับรางวัล Katharine Briggs Award, Gold Badge จาก English Folk Dance and Song Society และ Walford Award
- ความเชี่ยวชาญ: ครอบคลุมทั้งด้านเพลงพื้นบ้าน, ความเชื่อเรื่องโชคลาง, ประเพณีประจำปี และวัฒนธรรมการละเล่นของเด็ก
| ปีที่เผยแพร่/ได้รับ | ผลงาน/รางวัล | ความสำคัญ/รางวัลที่ได้รับ |
|---|---|---|
| 1970 (เริ่มต้น) | Roud Folk Song Index | ฐานข้อมูลเพลงพื้นบ้านที่ใหญ่ที่สุดในภาษาอังกฤษ |
| 2003 | The Penguin Guide to the Superstitions of Britain and Ireland | รางวัล Katharine Briggs Award |
| 2006 | The English Year | คู่มือประเพณีและเทศกาลประจำปีของอังกฤษ |
| 2009 | Gold Badge (EFDSS) | รางวัลสำหรับผู้มีคุณูปการโดดเด่นด้านดนตรีและระบำพื้นบ้าน |
| 2012 | The New Penguin Book of English Folk Songs | รางวัล Reference Award (2011) |
| 2014 | Walford Award | รางวัลจาก CILIP Information Services Group |
คำถามที่พบบ่อย
Roud Folk Song Index คืออะไร?
คือฐานข้อมูลที่รวบรวมเพลงพื้นบ้านในภาษาอังกฤษจากทั่วโลก โดยมีการกำหนดหมายเลขประจำเพลง (Roud number) เพื่อให้ง่ายต่อการค้นหาและอ้างอิงในเชิงวิชาการ แม้เพลงนั้นจะมีหลายเวอร์ชันก็ตาม
Steve Roud มีความเชี่ยวชาญด้านใดบ้าง?
เขามีความเชี่ยวชาญหลากหลายด้านในสายคติชนวิทยา รวมถึงเพลงพื้นบ้าน, ความเชื่อเรื่องสิ่งเหนือธรรมชาติและโชคลาง, ประเพณีตามปฏิทินของอังกฤษ และการศึกษาการละเล่นของเด็ก
ระบบ Roud number มีประโยชน์อย่างไร?
ช่วยให้นักวิจัยและนักดนตรีสามารถติดตามเพลงพื้นบ้านเพลงเดียวกันที่อาจมีชื่อเรียกต่างกันหรือถูกขับร้องในรูปแบบที่ต่างกันในแต่ละท้องถิ่น ให้รวมอยู่ในหมวดหมู่เดียวกันได้อย่างแม่นยำ
ผลงานเขียนเล่มใดของ Steve Roud ที่ได้รับรางวัลสูงสุด?
เล่มที่โดดเด่นมากคือ The Penguin Guide to the Superstitions of Britain and Ireland ซึ่งได้รับรางวัล Katharine Briggs Award สำหรับหนังสือด้านคติชนวิทยาที่ยอดเยี่ยมที่สุดแห่งปี
ปัจจุบันฐานข้อมูล Roud Index สามารถเข้าถึงได้ที่ไหน?
ฐานข้อมูลนี้ได้รับการดูแลและโฮสต์อยู่บนเว็บไซต์ของ Vaughan Williams Memorial Library ซึ่งเปิดให้ผู้ที่สนใจและนักวิชาการสามารถเข้ามาศึกษาค้นคว้าได้