Thomas Risse นักวิชาการด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศผู้ทรงอิทธิพล
ในโลกของการศึกษาวิชา ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ (International Relations - IR) ชื่อของ Thomas Risse (หรือเดิมคือ Risse-Kappen) เป็นที่ยอมรับในฐานะนักคิดและนักวิชาการชั้นนำจากกรุงเบอร์ลิน ปัจจุบันเขาดำรงตำแหน่งประธานศูนย์ความสัมพันธ์ข้ามชาติ นโยบายต่างประเทศและความมั่นคง ณ สถาบันรัฐศาสตร์ Otto Suhr แห่งมหาวิทยาลัย Freie Universität Berlin นอกจากนี้ เขายังมีบทบาทสำคัญในการบริหารหลักสูตรปริญญาเอกของ Hertie School of Governance และมีส่วนร่วมในเครือข่ายการวิจัยระดับนานาชาติอีกมากมาย
เส้นทางวิชาการและพื้นฐานทางความคิด
Thomas Risse เกิดในปี 1955 และสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอกจากมหาวิทยาลัยแฟรงก์เฟิร์ตในปี 1987 ช่วงปี 1997 ถึง 2001 เขาได้ดำรงตำแหน่งประธานร่วมด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศที่ศูนย์ Robert Schuman สำหรับการศึกษาระดับสูง ณ สถาบันมหาวิทยาลัยยุโรป และภาควิชาสังคมศาสตร์และรัฐศาสตร์ในเมืองฟลอเรนซ์ ประเทศอิตาลี
ในเชิงทฤษฎี Risse ถูกจัดอยู่ในกลุ่มนักวิชาการสาย Constructivism (คอนสตรัคติวิซึม) หรือแนวคิดสรรค์สร้างนิยม ซึ่งเชื่อว่าโครงสร้างทางสังคมและอัตลักษณ์มีผลต่อพฤติกรรมของรัฐ อย่างไรก็ตาม แนวทางของเขาแตกต่างจากนักคอนสตรัคติวิซึมชาวอเมริกัน โดยเขาได้รับอิทธิพลอย่างสูงจากปรัชญาและทฤษฎีสังคมของเยอรมัน โดยเฉพาะงานของ Jürgen Habermas ซึ่งนำไปสู่ข้อเสนอที่ว่า การสื่อสารเชิงปฏิบัติ (Communicative Action) สามารถเปลี่ยนแปลงความเข้าใจในผลประโยชน์ของตัวแสดงต่างๆ และส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อการเมืองโลก
วิวัฒนาการของงานวิจัยและผลงานชิ้นสำคัญ
ยุคเริ่มต้น: นโยบายความมั่นคง
ในช่วงทศวรรษ 1980 Risse มุ่งเน้นศึกษาเรื่องนโยบายความมั่นคง โดยวิทยานิพนธ์เรื่อง “Die Krise der Sicherheitspolitik” ได้วิเคราะห์กระบวนการตัดสินใจด้านความมั่นคงและนโยบายต่างประเทศของเยอรมนีตะวันตก เขาได้ศึกษาบทบาทของขบวนการสันติภาพที่ต่อต้านการติดตั้งขีปนาวุธพิสัยกลาง ซึ่งงานชิ้นนี้มีความสำคัญต่อทฤษฎี IR เนื่องจากเป็นการโต้แย้งตรรกะความเท่าเทียมกันระหว่างการใช้กำลังและการป้องปราม
ยุคหลังสงครามเย็น: ความสัมพันธ์ข้ามชาติและสิทธิมนุษยชน
เมื่อสงครามเย็นสิ้นสุดลง ความสนใจของเขาเปลี่ยนไปสู่ ความสัมพันธ์ข้ามชาติ (Transnational Relations) และสิทธิมนุษยชน ในหนังสือ “Bringing Transnational Relations Back In” เขาชี้ให้เห็นว่าบทบาทของตัวแสดงที่ไม่ใช่รัฐ (Non-state actors) เช่น NGO, Amnesty International หรือกลุ่มทางศาสนา มักถูกละเลย ทั้งที่องค์กรเหล่านี้มีอิทธิพลต่อการกำหนดนโยบายของรัฐอย่างมาก
นอกจากนี้ ในผลงาน “Die Macht der Menschenrechte” (พลังแห่งสิทธิมนุษยชน) Risse ได้ใช้ทฤษฎีเสรีนิยมและสันติภาพเชิงประชาธิปไตยมาวิเคราะห์บรรทัดฐานระหว่างประเทศและการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองในกลุ่มประเทศทางใต้ โดยเสนอว่ากุญแจสำคัญในการทำให้รัฐเคารพสิทธิมนุษยชนคือ แรงกดดันจากภาคประชาสังคมทั้งในระดับประเทศและระดับข้ามชาติ และเขายังพบข้อเท็จจริงว่าการพัฒนาทางเศรษฐกิจกับการสร้างประชาธิปไตยไม่ได้ดำเนินควบคู่กันเสมอไป
ยุคหลังเหตุการณ์ 9/11: รัฐล้มเหลวและการปกครอง
ภายหลังเหตุการณ์ 9/11 Risse ได้หันมาศึกษาเรื่อง รัฐล้มเหลว (Failed States) และการธรรมาภิบาล โดยในงานเขียนล่าสุดของเขาได้จำแนกความแตกต่างระหว่างรัฐล้มเหลวกับพื้นที่ที่มี อำนาจรัฐจำกัด (Limited Statehood) เพื่อวิเคราะห์รูปแบบการปกครองในพื้นที่ดังกล่าว
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- ความเชี่ยวชาญ: เป็นนักวิชาการสาย Constructivism ที่ประยุกต์ใช้ทฤษฎีสังคมศาสตร์ของเยอรมัน
- จุดเน้นทางวิชาการ: เปลี่ยนผ่านจากนโยบายความมั่นคง $\rightarrow$ ความสัมพันธ์ข้ามชาติ/สิทธิมนุษยชน $\rightarrow$ การปกครองในรัฐล้มเหลว
- รางวัลเกียรติยศ: ได้รับรางวัล Max Planck Research Prize สำหรับความร่วมมือระหว่างประเทศในปี 2003
- บทบาทปัจจุบัน: ประธานศูนย์ความสัมพันธ์ข้ามชาติฯ ที่ Freie Universität Berlin และหัวหน้าหลักสูตร PhD ที่ Hertie School of Governance
| องค์กร/สถาบัน | บทบาทหน้าที่ |
|---|---|
| Freie Universität Berlin | ประธานศูนย์ความสัมพันธ์ข้ามชาติ นโยบายต่างประเทศและความมั่นคง |
| Hertie School of Governance | หัวหน้าหลักสูตรปริญญาเอก (PhD program) |
| Fritz Thyssen Foundation | สมาชิกคณะที่ปรึกษาทางวิทยาศาสตร์ |
| Peace Research Institute Frankfurt (HSFK) | สมาชิกคณะกรรมการมูลนิธิ |
| Berlin Social Science Center (WZB) | สมาชิกคณะที่ปรึกษา |
| German Council on Foreign Relations (DGAP) | สมาชิกคณะกรรมการอำนวยการ |
| Institute for European Politics (IEP) | สมาชิกคณะที่ปรึกษาทางวิชาการ |
| Science Europe | ประธานร่วมคณะกรรมการสังคมศาสตร์ |
คำถามที่พบบ่อย
Thomas Risse มีแนวคิดทางวิชาการที่โดดเด่นอย่างไร?
เขาเป็นนักวิชาการสาย Constructivism ที่นำทฤษฎีสังคมและปรัชญาของเยอรมัน โดยเฉพาะแนวคิดของ Jürgen Habermas มาปรับใช้ เพื่ออธิบายว่าการสื่อสารและการสร้างความเข้าใจร่วมกันสามารถเปลี่ยนแปลงผลประโยชน์และพฤติกรรมของรัฐในเวทีโลกได้
งานวิจัยเรื่องสิทธิมนุษยชนของเขามีข้อสรุปว่าอย่างไร?
Risse เสนอว่าการที่รัฐจะยอมรับและปฏิบัติตามบรรทัดฐานด้านสิทธิมนุษยชนนั้น เกิดจากอิทธิพลและการผลักดันของภาคประชาสังคม (Civil Society) ทั้งภายในประเทศและเครือข่ายข้ามชาติที่กดดันโครงสร้างอำนาจของรัฐ
ความแตกต่างระหว่างรัฐล้มเหลวและพื้นที่ที่มีอำนาจรัฐจำกัดในมุมมองของ Risse คืออะไร?
ในงานวิจัยยุคหลัง 9/11 เขาได้แยกแยะว่าพื้นที่ที่มีอำนาจรัฐจำกัด (Limited Statehood) มีลักษณะการปกครองและกลไกการจัดการที่แตกต่างจากรัฐล้มเหลว (Failed States) ซึ่งเป็นจุดเน้นสำคัญในงานเขียนล่าสุดของเขา
Thomas Risse มีความสัมพันธ์กับนักวิชาการท่านอื่นอย่างไร?
นอกจากความร่วมมือทางวิชาการกับผู้เชี่ยวชาญระดับโลกแล้ว เขายังสมรสกับ Tanja Börzel ซึ่งเป็นนักวิชาการเช่นเดียวกัน