Tihomir Blaškić กับเส้นทางจากนายพลสู่จำเลยอาชญากรสงครามในบอสเนีย
Tihomir Blaškić คืออดีตนายพลระดับสูงของสภาป้องกันโครเอเชีย (Croatian Defence Council หรือ HVO) ผู้มีบทบาทสำคัญในช่วงความขัดแย้งรุนแรงของสงครามบอสเนียและสงครามระหว่างชาวโครแอตและบอสเนียก์ ชื่อของเขากลายเป็นที่รู้จักในระดับสากลเมื่อถูกดำเนินคดีในข้อหาอาชญากรสงครามโดยศาลอาญาระหว่างประเทศสำหรับอดีตยูโกสลาเวีย (International Criminal Tribunal for the Former Yugoslavia หรือ ICTY)
ประวัติและการก้าวขึ้นสู่อำนาจทางทหาร
Blaškić เกิดเมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน ค.ศ. 1960 ณ หมู่บ้าน Brestovsko ในเขต Kiseljak ของบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา ซึ่งในขณะนั้นยังเป็นส่วนหนึ่งของสหพันธ์สาธารณรัฐสังคมนิยมยูโกสลาเวีย เขาเริ่มต้นเส้นทางสายทหารอย่างเป็นระบบ โดยสำเร็จการศึกษาจากโรงเรียนนายร้อยเบลเกรดในปี ค.ศ. 1983 และเคยดำรงตำแหน่งร้อยเอกในกองทัพประชาชนยูโกสลาเวีย (JNA)
ในช่วงที่เกิดความขัดแย้ง เขาได้รับตำแหน่งพันเอกใน HVO ซึ่งเป็นกองกำลังทหารหลักของสาธารณรัฐโครเอเชียแห่งเฮอร์เซก-บอสเนีย โดยได้รับมอบหมายให้เป็นผู้บัญชาการกองกำลังในพื้นที่บอสเนียตอนกลางตั้งแต่วันที่ 27 มิถุนายน ค.ศ. 1992 ต่อมาในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1994 เขาได้รับการเลื่อนยศเป็นนายพลและขึ้นดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการ HVO โดยมีศูนย์บัญชาการอยู่ที่เมืองโมสตาร์ ก่อนจะย้ายไปดำรงตำแหน่งผู้ตรวจการในกองทัพแห่งสาธารณรัฐโครเอเชียเมื่อเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1995
บริบทความขัดแย้งในหุบเขา Lašva
หลังจากการรับรองเอกราชของบอสเนียในเดือนเมษายน ค.ศ. 1992 ความตึงเครียดระหว่างกลุ่มชาติพันธุ์ได้ปะทุขึ้นเป็นสงคราม ชาวโครแอตในบอสเนียจึงจัดตั้ง HVO โดยได้รับการสนับสนุนจากกองทัพโครเอเชีย (HV) เพื่อควบคุมพื้นที่ในเขตชุมชนโครเอเชียแห่งบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา (HZBH)
Blaškić ได้รับหน้าที่ควบคุมกองกำลังใน หุบเขา Lašva ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีชาวมุสลิมและชาวโครแอตอาศัยอยู่ร่วมกันเป็นจำนวนมาก ในช่วงปี ค.ศ. 1992 ถึง 1993 ความสัมพันธ์ของทั้งสองกลุ่มเสื่อมถอยลงอย่างรุนแรง ท่ามกลางแผนการแบ่งเขตปกครองตนเองที่สร้างความไม่พอใจให้กับฝ่ายมุสลิมที่ต้องการชดเชยดินแดนที่สูญเสียไปให้กับชาวเซิร์บ ส่งผลให้เกิดการขับไล่ชาวโครแอตออกจากหลายเมือง เช่น Travnik, Bugojno และ Kakanj
การดำเนินคดีและคำตัดสินของศาล ICTY
ในปี ค.ศ. 1996 ศาล ICTY ได้ออกหมายจับ Blaškić ในข้อหาอาชญากรรมที่กองกำลังภายใต้การบังคับบัญชาของเขากระทำต่อชาวบอสเนียก์ในบอสเนียตอนกลาง โดยเฉพาะในหุบเขา Lašva ซึ่งครอบคลุมถึงการละเมิดอนุสัญญาเจนีวาอย่างร้ายแรง การฝ่าฝืนกฎหมายและธรรมเนียมปฏิบัติของสงคราม รวมถึงอาชญากรรมต่อมนุษยชาติ
แม้ในช่วงแรกเขาจะได้รับตำแหน่งผู้ตรวจการทั่วไปของกองทัพโครเอเชียจากประธานาธิบดี Franjo Tuđman แต่ในที่สุดเขาก็ยอมมอบตัวตามคำแนะนำของผู้บังคับบัญชาและเข้าสู่กระบวนการพิจารณาคดีในปี ค.ศ. 1997
| ระยะเวลา/เหตุการณ์ | คำตัดสิน/บทลงโทษ | รายละเอียดสำคัญ |
|---|---|---|
| มีนาคม ค.ศ. 2000 | จำคุก 45 ปี | ตัดสินตามความรับผิดชอบส่วนบุคคลและในฐานะผู้บังคับบัญชา |
| กรกฎาคม ค.ศ. 2004 | ลดโทษเหลือจำคุก 9 ปี | ศาลอุทธรณ์ยกฟ้อง 16 จาก 19 ข้อหา รวมถึงเหตุการณ์สังหารหมู่ที่ Ahmići |
| กรกฎาคม ค.ศ. 2004 | ปล่อยตัวชั่วคราว/พ้นโทษ | ได้รับการปล่อยตัวเนื่องจากรับโทษมาแล้วกว่า 8 ปี และมีพฤติกรรมดี |
ในการพิจารณาคดีครั้งแรก ศาลระบุว่าเขามีความผิดในหลายประเด็น เช่น การฆาตกรรมโดยเจตนา การทำลายทรัพย์สินในวงกว้าง และการทรมานเชลยศึก อย่างไรก็ตาม ในชั้นอุทธรณ์ปี ค.ศ. 2004 ศาลได้ยอมรับข้อโต้แย้งเรื่อง "สายการบังคับบัญชาแบบคู่ขนาน" (Double chain of command) ทำให้ความรับผิดชอบในหลายข้อหาหายไป และลดโทษลงเหลือเพียง 9 ปี เนื่องจากปัจจัยด้านสุขภาพ พฤติกรรมในเรือนจำ และภาระทางครอบครัว
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- ตำแหน่งสูงสุด: นายพลผู้บัญชาการ HVO และผู้บัญชาการกองกำลังในบอสเนียตอนกลาง
- ข้อหาหลัก: อาชญากรรมต่อมนุษยชาติ และการละเมิดอนุสัญญาเจนีวา
- จุดเปลี่ยนทางกฎหมาย: การยอมรับเรื่องสายการบังคับบัญชาที่ซับซ้อนทำให้โทษลดลงจาก 45 ปี เหลือ 9 ปี
- สถานะปัจจุบัน: พ้นโทษและได้รับการปล่อยตัวในปี ค.ศ. 2004
คำถามที่พบบ่อย
Tihomir Blaškić คือใคร?
เขาคืออดีตนายพลของสภาป้องกันโครเอเชีย (HVO) ที่มีบทบาทในการนำกองกำลังในช่วงสงครามบอสเนีย และเคยถูกตัดสินว่าเป็นอาชญากรสงคราม
ทำไมโทษจำคุกของเขาถึงลดลงอย่างมาก?
ศาลอุทธรณ์ของ ICTY พบว่าเขาไม่มีความรับผิดชอบในฐานะผู้บังคับบัญชาสำหรับข้อหาหลายประการ รวมถึงเหตุการณ์ที่ Ahmići เนื่องจากมีระบบการสั่งการที่ซับซ้อน (Double chain of command) และพิจารณาปัจจัยส่วนตัว เช่น สุขภาพและพฤติกรรมที่ดี
HVO คือหน่วยงานอะไร?
HVO หรือ Croatian Defence Council คือกองกำลังทหารอย่างเป็นทางการของสาธารณรัฐโครเอเชียแห่งเฮอร์เซก-บอสเนีย ซึ่งจัดตั้งขึ้นเพื่อปกป้องและควบคุมพื้นที่ของชาวโครแอตในบอสเนีย
เขามอบตัวกับศาล ICTY หรือไม่?
ใช่ เขาได้มอบตัวโดยสมัครใจในปี ค.ศ. 1997 หลังจากได้รับคำแนะนำจากผู้บังคับบัญชาทางทหารของเขา
มีการพยายามรื้อฟื้นคดีหลังจากเขาพ้นโทษหรือไม่?
มีการยื่นคำร้องจากอัยการ Carla Del Ponte ในปี ค.ศ. 2005 เพื่อขอให้มีการพิจารณาคดีใหม่โดยอ้างว่ามีหลักฐานใหม่ แต่ศาลอุทธรณ์ได้ยกคำร้องดังกล่าวในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 2006