Yahya Jammeh อดีตประธานาธิบดีแกมเบียกับเส้นทางอำนาจและการละเมิดสิทธิมนุษยชน
Yahya Jammeh (ยยา จัมเมห์) เป็นอดีตนายทหารและนักการเมืองผู้ทรงอิทธิพลที่เคยดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีของประเทศแกมเบียเป็นเวลากว่าสองทศวรรษ ตั้งแต่ปี 1996 จนถึง 2017 เส้นทางการขึ้นสู่อำนาจของเขาเริ่มต้นจากการนำกองกำลังทหารเข้ายึดอำนาจการปกครอง และเปลี่ยนผ่านประเทศไปสู่ระบอบเผด็จการที่เต็มไปด้วยข้อครหาเรื่องการละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างรุนแรง
จุดเริ่มต้นและเส้นทางในสายทหาร
จัมเมห์เกิดเมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม 1965 ที่หมู่บ้าน Kanilai ในภูมิภาค West Coast ของแกมเบีย เขาเติบโตในครอบครัวมุสลิมกลุ่มชาติพันธุ์ Jola โดยมีบิดาเป็นนักมวยปล้ำอาชีพและมารดาเป็นแม่บ้านและแม่ค้า ด้านการศึกษา เขาได้รับทุนรัฐบาลเข้าเรียนที่ Gambia High School ในเมือง Banjul และจบการศึกษาระดับ O Levels ในปี 1983
เขาเริ่มต้นอาชีพทหารในปี 1984 โดยเข้าสังกัด National Gendarmerie (กองกำลังสารวัตรทหาร) และไต่เต้าขึ้นสู่ตำแหน่งต่างๆ จนกระทั่งได้เข้าเป็นนายทหารในกองทัพบกแกมเบีย (Gambian National Army) โดยได้รับมอบหมายให้ดูแลหน่วยตำรวจทหารในช่วงปี 1992-1994 นอกจากนี้เขายังเคยผ่านการฝึกอบรมหลักสูตรนายทหารตำรวจทหารที่ Fort McClellan ประเทศสหรัฐอเมริกาอีกด้วย
การรัฐประหารและการก้าวขึ้นสู่จุดสูงสุดของอำนาจ
ในวันที่ 22 กรกฎาคม 1994 จัมเมห์และนายทหารรุ่นน้องอีก 3 นาย ได้ร่วมกันก่อการรัฐประหารแบบไม่เสียเลือดเนื้อ เพื่อโค่นล้มรัฐบาลของ Sir Dawda Jawara หลังจากนั้นเขาได้จัดตั้ง Armed Forces Provisional Ruling Council (AFPRC) หรือสภาปกครองชั่วคราวของกองทัพ โดยดำรงตำแหน่งประธานสภาฯ และปกครองประเทศด้วยการออกกฤษฎีกา
แม้ในช่วงแรกจะสัญญาว่าจะคืนอำนาจให้พลเรือน แต่จัมเมห์กลับสร้างฐานอำนาจผ่านการร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ในปี 1996 ซึ่งเอื้อให้เขาสามารถดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีได้ไม่จำกัดวาระ ส่งผลให้เขาชนะการเลือกตั้งในปี 1996 และได้รับเลือกตั้งกลับมาอีกหลายครั้งในปี 2001, 2006 และ 2011 จนกระทั่งพ่ายแพ้การเลือกตั้งให้กับ Adama Barrow ในปี 2016
การปกครองแบบอำนาจนิยมและข้อพิพาทระหว่างประเทศ
ตลอดระยะเวลาการดำรงตำแหน่ง จัมเมห์เปลี่ยนแกมเบียให้กลายเป็นรัฐอำนาจนิยม เขาจำกัดเสรีภาพสื่ออย่างหนัก มีการสั่งปิดสถานีวิทยุและคุกคามนักข่าวที่วิพากษ์วิจารณ์รัฐบาล รวมถึงการออกกฎหมายที่เข้มงวดเพื่อลงโทษผู้ที่หมิ่นประมาทหรือปลุกปั่น
ในด้านนโยบายสังคมและต่างประเทศ จัมเมห์มีท่าทีรุนแรงต่อกลุ่ม LGBT+ โดยขู่ว่าจะประหารชีวิตผู้ที่มีความหลากหลายทางเพศ และมีความสัมพันธ์ที่ตึงเครียดกับประเทศเพื่อนบ้านอย่างเซเนกัล นอกจากนี้เขายังประกาศให้แกมเบียเป็นสาธารณรัฐอิสลาม และถอนตัวออกจากเครือจักรภพ (Commonwealth of Nations) รวมถึงศาลอาญาระหว่างประเทศ (ICC) ซึ่งนโยบายเหล่านี้ถูกยกเลิกทั้งหมดโดยรัฐบาลชุดต่อมา
ข้อกล่าวหาด้านอาชญากรรมและการละเมิดสิทธิมนุษยชน
จัมเมห์ถูกกล่าวหาว่าเกี่ยวข้องกับการละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างร้ายแรงหลายกรณี ซึ่งถูกเปิดเผยผ่านรายงานของคณะกรรมการความจริง การประนีประนอม และการเยียวยา (TRRC) โดยมีประเด็นสำคัญดังนี้:
- การสังหารหมู่: ถูกกล่าวหาว่าสั่งการให้หน่วยกึ่งทหารที่ชื่อว่า "Junglers" สังหารผู้อพยพชาวแอฟริกากว่า 50-60 คนในปี 2005
- การล่าแม่มด: ในปี 2009 มีการจับกุมชาวแกมเบียเกือบ 1,000 คนในข้อหาเป็นแม่มด และบังคับให้ดื่มน้ำสมุนไพรที่มีพิษ
- การทรมานและการอุ้มหาย: มีรายงานการกักขังโดยมิชอบ การซ้อมทรมาน และการทำให้บุคคลสูญหายจำนวนมาก
- การหลอกลวงทางการแพทย์: อ้างว่าสามารถรักษาโรค HIV/AIDS และหอบหืดได้ด้วยสมุนไพรธรรมชาติ ซึ่งเป็นเรื่องที่ขัดกับหลักวิทยาศาสตร์และเป็นอันตรายต่อผู้ป่วย
ปัจจุบัน Yahya Jammeh ลี้ภัยอยู่ในประเทศอิเควทอเรียลกินี และทรัพย์สินของเขาในหลายประเทศถูกอายัดเนื่องจากข้อกล่าวหาเรื่องการยักยอกเงินหลวงเพื่อใช้ชีวิตอย่างหรูหรา
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- ตำแหน่งสูงสุด: ประธานาธิบดีคนที่ 2 ของแกมเบีย (1996–2017)
- วิธีการขึ้นสู่อำนาจ: รัฐประหารแบบไม่เสียเลือดเนื้อในปี 1994
- พรรคการเมือง: Alliance for Patriotic Reorientation and Construction (APRC)
- สถานะปัจจุบัน: ลี้ภัยในประเทศอิเควทอเรียลกินี
- ข้อกล่าวหาหลัก: ฆาตกรรม, ทรมาน, และยักยอกทรัพย์สินของรัฐ
| ปี (ค.ศ.) | เหตุการณ์สำคัญ | ผลลัพธ์/สถานะ |
|---|---|---|
| 1984 | เข้าประจำการใน National Gendarmerie | เริ่มต้นอาชีพทหาร |
| 1994 | นำการรัฐประหารโค่นล้มรัฐบาล Jawara | ขึ้นเป็นประธาน AFPRC |
| 1996 | ชนะการเลือกตั้งประธานาธิบดี | ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีอย่างเป็นทางการ |
| 2009 | เริ่มแคมเปญล่าแม่มด | ชาวแกมเบียถูกจับกุมเกือบ 1,000 คน |
| 2016 | พ่ายแพ้การเลือกตั้งให้ Adama Barrow | สิ้นสุดอำนาจการปกครอง |
| 2017 | ออกจากประเทศแกมเบีย | ลี้ภัยไปยังอิเควทอเรียลกินี |
คำถามที่พบบ่อย
Yahya Jammeh ขึ้นสู่อำนาจได้อย่างไร?
เขาขึ้นสู่อำนาจผ่านการนำกลุ่มนายทหารรุ่นน้องก่อการรัฐประหารแบบไม่เสียเลือดเนื้อในปี 1994 เพื่อโค่นล้มรัฐบาลของ Sir Dawda Jawara และปกครองในฐานะประธานสภาปกครองชั่วคราวของกองทัพ (AFPRC) ก่อนจะชนะการเลือกตั้งในปี 1996
ทำไมเขาถึงถูกวิพากษ์วิจารณ์เรื่องสิทธิมนุษยชน?
เนื่องจากมีการรายงานว่าเขาสั่งการให้มีการสังหารผู้อพยพ, การทรมานนักโทษ, การอุ้มหายผู้เห็นต่างทางการเมือง, และการจัดแคมเปญล่าแม่มดที่ละเมิดสิทธิขั้นพื้นฐานของพลเมืองอย่างรุนแรง
เขามีความเชื่อเรื่องการรักษาโรคที่แปลกประหลาดอย่างไร?
จัมเมห์อ้างว่าเขาสามารถรักษาโรค HIV/AIDS และหอบหืดได้ด้วยสมุนไพรธรรมชาติ และแนะนำให้ผู้ป่วยหยุดใช้ยาต้านไวรัส ซึ่งถูกวิจารณ์อย่างหนักจากผู้เชี่ยวชาญว่าไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์และเป็นอันตราย
ปัจจุบัน Yahya Jammeh พำนักอยู่ที่ไหน?
ปัจจุบันเขาอาศัยอยู่ในประเทศอิเควทอเรียลกินีในฐานะผู้ลี้ภัย หลังจากพ่ายแพ้การเลือกตั้งและถูกกดดันให้ลงจากอำนาจในปี 2017
นโยบายต่างประเทศของเขาส่งผลอย่างไรต่อแกมเบีย?
นโยบายของเขามักสร้างความขัดแย้งกับประเทศเพื่อนบ้านอย่างเซเนกัล และการถอนตัวออกจากองค์กรสากล เช่น เครือจักรภพและศาลอาญาระหว่างประเทศ ทำให้แกมเบียถูกโดดเดี่ยวในระดับสากลในช่วงเวลาหนึ่ง