อเล็กซิออส บรานาส ( ภาษากรีก: Ἀλέξιος Βρανᾶς ; มีชีวิตอยู่ราวปี 1166 – เสียชีวิตปี 1187) เป็น แม่ทัพ ไบแซนไทน์หนึ่งในแม่ทัพผู้มีชื่อเสียงไม่กี่คนที่ไม่ได้ก่อกบฏต่ออันโดรนิคอสที่ 1 คอมเนนอส ( ครองราชย์ ปี 1183–1185) โดยเขาได้นำทัพรบในนามของคอมเนนอสเพื่อต่อต้านฮังการีและปราบปรามการกบฏของธีโอดอร์ คันตาคูเซนอสในอนาโตเลีย ในฐานะผู้สนับสนุนคอมเนนอสอย่างเหนียวแน่น เขาได้นำทัพก่อกบฏต่อจักรพรรดิองค์ใหม่ไอแซคที่ 2 แองเจลอส ( ครองราชย์ปี 1185–1195) ในปี 1187 และเสียชีวิตในสมรภูมิ

อเล็กซิออส บรานาส เป็นสมาชิกของ ตระกูลบรานาสผู้มีชื่อเสียงในเมืองเอเดรียโนเปิลและมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับตระกูลคอมเนนอส ของจักรวรรดิ เขาเป็นบุตรชายของ เซบาสโตส มิคาเอล บรานาสและมาเรีย คอมเนเน ซึ่งเป็นหลานสาวของเซบาสโตคราเตอร์คน แรก ไอแซค คอมเนนอส [ ^{1 ] ซึ่ง}เป็นพี่ชายของอเล็กซิออสที่ 1 คอมเนนอส ( ครองราชย์ ค.ศ. 1081–1118) ^{[ 2 ]}ตัวเขาเองแต่งงานกับอันนา วาตาไซนา หลานสาวของมานูเอลที่ 1 คอมเนนอส ( ครองราชย์ ค.ศ. 1143–1180) น้องสาวของอันนา คือ ธีโอโดรา วาตาไซนา ก็เป็นคนรักของมานูเอลเช่นกันตระกูล วาตาเซส ซึ่งอเล็กซิออส บรานาส แต่งงานด้วย เป็นอีกตระกูลหนึ่งที่มีชื่อเสียงในเมืองและภูมิภาคเอเดรียโนเปิล บรานาสได้รับการบรรยายโดยคนร่วมสมัยว่า "ตัวเล็กแต่มีสติปัญญาลึกซึ้งและซับซ้อนอย่างมหาศาล และเป็นแม่ทัพที่เก่งที่สุดในยุคสมัยของเขา" ^{[ 3 ]}เขาได้รับการกล่าวถึงครั้งแรกในปี ค.ศ. 1166 โดยดำรงตำแหน่งเซบาสโตส^{[ 2 ]}

ในปี ค.ศ. 1182 เบลาที่ 3 แห่งฮังการีได้บุกโจมตีดินแดนไบแซนไทน์ทางเหนือของเบลเกรดและบรานิเชโวและโจมตีไปไกลถึงนิชและโซเฟีย^{[ 4} ​​] นายพลผู้มากประสบการณ์อย่างอเล็กซิออส บรานาสและอันโดรนิคอส ลาปาร์ดาส^ได้ถูกส่งไปปราบปรามชาวเซิร์บและชาวฮังการี อย่างประสบความสำเร็จ ในปี ค.ศ. 1183 ^{[ 4 ] [ 2 ]}เพื่อเป็นการตอบแทนความภักดี บรานาสได้รับการเลื่อนตำแหน่งขึ้นเป็นโปรโตเซบาสโตสโดยอันโดรนิคอสที่ 1 คอมเนนอส ( ครองราชย์ ค.ศ. 1183–1185) ^{[ 2 ]}หลังจากนั้น เขาได้ปราบปรามการกบฏของธีโอดอร์ คันตาคูเซนอสในอนาโตเลีย [ ^{5 ] การ}ล่มสลายของเทสซาโลนิกาให้กับผู้รุกรานชาวนอร์มันและการรุกคืบไปยังคอนสแตน ติโนเปิ ลทำให้การล่มสลายของอันโดรนิคอสที่ 1 และการขึ้นครองราชย์ของไอแซคที่ 2 แองเจลอส^{[ 6 ]}ไอแซคที่ 2 จัดหาอาวุธและค่าจ้างให้กับอาสาสมัครชาวอนาโตเลียและส่งพวกเขาไปเข้าร่วมกองทัพภาคสนามภายใต้การนำของอเล็กซิออส บรานาส ซึ่งกำลังสกัดกั้นการรุกคืบของชาวนอร์มัน^{[ 7 ]}ใน ยุทธการ ที่เดเมทริตเซสเขาได้รับชัยชนะอย่างท่วมท้นและเด็ดขาด (พฤศจิกายน 1185) ซึ่งยุติภัยคุกคามจากชาวนอร์มันต่อจักรวรรดิได้อย่างมีประสิทธิภาพ^{[ 8 ]}พงศาวดารของนิเคทัส โคนิอาเตสและธีโอดอร์ สกูตาริอาเตสต่างเรียกเขาว่าstrategosในช่วงเหตุการณ์ปี 1185 ^{[ 2 ]}ในปีเดียวกันนั้น ไอแซคได้มอบตำแหน่งpanhypersebastos ให้แก่เขา ซึ่งเป็นยศที่มีเกียรติรองจากจักรพรรดิเท่านั้น^{[ 9 ]}

ในช่วงปลายฤดูใบไม้ร่วงปี 1187 ไอแซคที่ 2 ได้ส่งบรานาสไปปราบปรามการก่อกบฏของชาววลาค-บัลแกเรียของอาเซนและปีเตอร์ [ ^{10 ] บรา}นาสนำกองทัพขนาดใหญ่และได้รับการสนับสนุนจากญาติของเขาในเอเดรียโนเปิล และได้พิจารณาที่จะก่อกบฏ^{[ 10 ]} บรานาสดูหมิ่นจักรพรรดิ ไอแซคที่ 2 แองเจลอสองค์ใหม่ซึ่งเมื่อรวมกับความสำเร็จของเขาในฐานะแม่ทัพและสายสัมพันธ์ของเขากับราชวงศ์คอมเนนอย ในอดีต ทำให้เขากล้าที่จะมุ่งหวังในบัลลังก์^{[ 11 ] [ 5 ]}บรานาสได้รับการประกาศให้เป็นจักรพรรดิโดยกองทัพของเขาในเอเดรียโนเปิล และได้ออกเดินทางเพื่อยึดกรุงคอนสแตนติโน เปิ ล^{[ 10 ]}แม้จะประสบความสำเร็จในตอนแรก แต่บรานาสก็ไม่สามารถรุกคืบผ่านกำแพงเมืองได้ เนื่องจากพลเมืองต่อต้านเขา ซึ่งอาจเป็นเพราะเขาเป็นตัวแทนของชนชั้นสูงในท้องถิ่น^{[ 10 ]}คอนราดแห่งมอนต์เฟอร์รัตน้องเขยของไอแซ ค นำทหารม้าหนักบุกทะลวงกองทัพของบรานาส จากนั้นผู้นำทั้งสองก็ปะทะกัน^{[ 12 ]}บรานาสโจมตีคอนราดด้วยตนเอง แต่การแทงหอกของเขาสร้างความเสียหายเพียงเล็กน้อย จากนั้นคอนราดก็ทำให้บรานาสตกจากม้า หอกของเขาไปโดนส่วนแก้มของหมวกเหล็กของบรานาส เมื่อล้มลงกับพื้น อเล็กซิออส บรานาสก็ถูกตัดหัวโดยทหารราบที่สนับสนุนคอนราด เมื่อผู้นำของพวกเขาตาย กองทัพกบฏก็หนีออกจากสนามรบ^{[ 13 ]}หัวของบรานาสถูกนำไปยังพระราชวัง ซึ่งมันถูกปฏิบัติเหมือนลูกฟุตบอล จากนั้นก็ถูกส่งไปยังอันนา ภรรยาของเขา ซึ่ง (ตามที่นักประวัติศาสตร์นิเคทัส โคนิอาเตสกล่าว ) ตอบสนองต่อภาพที่น่าตกใจอย่างกล้าหาญ^{[ 14 ] [ 12 ]}หลังจากการพ่ายแพ้นี้ หลายคนในกองทัพของบรานาสเข้าร่วมกองทัพของอาเซนและปีเตอร์และต่อสู้กับไอแซค^{[ 12 ]}

แมวน้ำของเขา 5 ตัวรอดชีวิต^{[ 12 ]}

หลังจากที่เขาเสียชีวิตแล้ว บุตรชายของเขาเทโอดอร์ บรานาสก็ได้เป็นคนรักของจักรพรรดินีแอนนา ( แอกเนสแห่งฝรั่งเศส ) ทั้งคู่คบหากันตั้งแต่ปี 1193 ตามที่อัลเบอริกแห่งทรัวส์-ฟงแตนส์ นักประวัติศาสตร์ตะวันตกบันทึกไว้ เทโอดอร์ได้รับการแต่งตั้งเป็นซีซาร์และได้รับการแต่งตั้งเป็นเจ้าเมืองเอเดรียโนเปิลโดยจักรวรรดิละติน [ ^{15 ] อ}เล็กซิออส บรานาสยังมีลูกสาวคนหนึ่ง ซึ่งอาจมีชื่อว่ายูโดเกีย ผู้ซึ่งแต่งงานกับไอแซค แองเจลอส บุตรชายของจอห์น ดูคาสขุนนาง ชั้นสูง

• แองโกลด์, ไมเคิล (1984). จักรวรรดิไบแซนไทน์ ค.ศ. 1025–1204: ประวัติศาสตร์การเมือง (  ฉบับพิมพ์ครั้งแรก). ลอนดอนและนิวยอร์ก: ลองแมน. ISBN 0-582-49060-X.
• โชเนียเตส, นีเซตัส (1984) โอ้เมืองไบแซนเทียม พงศาวดารของ Niketas Choniatēs แปลโดย แฮร์รี เจ. มากูเลียส ดีทรอยต์: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยแห่งรัฐเวย์น. ไอเอสบีเอ็น 0-8143-1764-2.
• ลาโชวิคซ์, ปาเวล (2021) "ลำดับชั้นของ Komnenoi สุดท้ายและราชวงศ์ Angelos จาก Sebastohypertatos ถึง Sebastokrator" สตูเดีย เซราเนีย . 11 . ศูนย์วิจัยวัลเดมาร์ เซรัน: 283– 300
• Ĭordanov, Ivan (2003). Corpus of Byzantine Seals from Bulgaria . Agato. ISBN 978-954-92395-5-3.
• เจโควา, เจิ้นย่า (2021) "อเล็กซิออส คอมเนนอส บรานาส แม่ทัพคนสุดท้ายของคอมเนนอย (ตามตราประทับของเขา)" Studia Academica ซูเมเนนเซีย8 : 171– 181.

• คาซดัน, อเล็กซานเดอร์ (1991). "บรานาส, อเล็กซิออส". ในคาซดัน, อเล็กซานเดอร์ (บรรณาธิการ). พจนานุกรมไบแซนเทียมฉบับออกซ์ฟอร์ด . ออกซ์ฟอร์ดและนิวยอร์ก: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ด. หน้า 320. ISBN 0-19-504652-8.
• สเตียร์นอน, ลูเซียง (1965) "หมายเหตุของตำแหน่งและ prosopographie ไบเซนไทน์: Sébaste และ gambros " Revue des études ไบเซนไทน์23 : 222– 243. ดอย : 10.3406/ rebyz.1965.1349
• วาร์โซส, คอนสแตนตินอส (1984) Η Γενεαγία των Κομνηνών [ The Genealogy of the Komnenoi ] (PDF) (ในภาษากรีก) ฉบับที่บี. เทสซาโลนิกิ: ศูนย์ไบเซนไทน์ศึกษา มหาวิทยาลัยเทสซาโลนิกิ . หน้า394–417 , 540–543 .