แอนดรูว์ สไตเนอร์ (22 สิงหาคม 1908 – 2 เมษายน 2009) หรือที่รู้จักกันในชื่อเอ็นเดร , อองเดรหรืออันเดรย์ สไตเนอร์เป็นสถาปนิกชาวเช็กโกสโลวาเกีย-อเมริกัน ที่เข้าร่วมในการต่อต้านการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ของชาวยิวในฐานะสมาชิกของกลุ่มทำงานบราติสลาวา ซึ่งเป็น องค์กรชาวยิวใต้ดิน เขามีบทบาทสำคัญในการเจรจากับเจ้าหน้าที่เอสเอสดีเตอร์ วิสลิเซนีเพื่อจ่ายค่าไถ่ 50,000 ดอลลาร์ให้กับผู้นำนาซี ซึ่งเป็นหนึ่งในสาเหตุหลักที่ทำให้การขนส่งชาวสโลวาเกียไปยังเอาชวิตซ์หยุดลงในต้นปี 1942 ต่อมา เขาได้เจรจาต่อรองการจ่ายค่าไถ่เพื่อช่วยชีวิตชาวยิวในหลายส่วนของยุโรปในฐานะส่วนหนึ่งของแผนยูโรปาหลังจากสงคราม เขาได้ตั้งรกรากในแอตแลนตาซึ่งเขาเป็นที่รู้จักในด้านสถาปัตยกรรม

สไตเนอร์เกิดในครอบครัวชาวยิวในเมืองดูนาเซอร์ดาเฮลีออสเตรีย-ฮังการี (ปัจจุบัน คือเมืองดูนา จสกา สเตรดาประเทศสโลวาเกีย ) และได้รับการศึกษาที่โรงเรียนสอนภาษาฮังการีในเมืองเอเปร์เยส (ปัจจุบันคือเมืองเปรซอฟประเทศสโลวาเกีย ) และเมืองโปโซนี (เพรสส์บูร์ก ปัจจุบันคือเมืองบราติสลาวาประเทศสโลวาเกีย ) ^{[ 1 ]}ระหว่างปี 1925 ถึง 1932 เขาศึกษาที่มหาวิทยาลัยเทคนิคเยอรมันในเมืองบร์โนในดินแดนเช็กหลังจากสำเร็จการศึกษา เขาทำงานให้กับเอิร์นสต์ วีสเนอร์แต่เขาได้ก่อตั้งสำนักงานของตนเองในปี 1934 หลังจากสำเร็จการฝึกงาน หนึ่งในโครงการแรกๆ ของเขาในฐานะสถาปนิกอิสระคืออาคารอพาร์ตเมนต์ที่จัตุรัสคาเมนเนใน เมือง บราติสลาวาเขาร่วมกับเอ็นเดร ซอนี ตีพิมพ์นิตยสารสถาปัตยกรรมชื่อฟอรัมในเมืองบราติสลาวาตั้งแต่ปี 1931 ถึง 1938 ในปี 1935 เขาแต่งงานกับเฮตตี ไวเนอร์ ในปี พ.ศ. 2483 สไตเนอร์ถูกคุมขังในค่ายกักกันของนาซีเป็นเวลาสั้นๆ ในปีเดียวกันนั้น เขาและภรรยาได้หลบหนีไปยังรัฐสโลวาเกียพร้อมกับลูกชายวัยเยาว์เพื่อหลีกเลี่ยงการถูกกดขี่ข่มเหงในเขตปกครองโบฮีเมียและโมราเวียที่เยอรมัน ยึดครอง ^{[ 2 ] [ 3 ] [ 4 ]}

เมื่อรัฐสโลวาเกียประกาศเอกราชในปี 1939 ก็เริ่มทำการกดขี่ข่มเหงชาวยิว ในที่สุด ชาวยิวถูกบังคับให้จัดตั้งสภาชาวยิว (Judenrat) ที่รู้จักกันในชื่อÚstredňa Židov (ÚŽ) เพื่อดำเนินการตามคำสั่งของนาซี สไตเนอร์ทำงานให้กับ ÚŽ ช่วยจัดตั้งค่ายแรงงานสำหรับชาวยิวด้วยความหวังว่าทางการสโลวาเกียจะไม่เนรเทศพวกเขา ในปี 1942 มีชาวยิวประมาณ 4,000 คนอยู่ในค่ายแรงงาน เมื่อชาวยิวสโลวาเกียสองในสามถูกเนรเทศ ส่วนใหญ่ที่อยู่ในค่ายแรงงานรอดชีวิต ต่อมา สไตเนอร์ได้เข้าร่วมขบวนการต่อต้านภายในองค์กรนั้น ซึ่งรู้จักกันในชื่อกลุ่มทำงานบราติสลาวา (Bratislava Working Group ) เยฮูดา บาวเออร์นักประวัติศาสตร์ชาวอิสราเอลอธิบายว่าเขาเป็น "ผู้ไม่ยึดติดกับอุดมการณ์" ซึ่งแตกต่างจาก บุคคลสำคัญในกลุ่มทำงาน ที่มีแนวคิดไซออนิสต์และออร์โธดอกซ์^{[ 1 ] [ 4 ] [ 5 ]}สไตเนอร์มีบทบาทสำคัญในการช่วยคณะทำงานติดสินบนดีเตอร์วิสลิเซนีเจ้าหน้าที่เอสเอสผู้ให้คำปรึกษาแก่ชาวยิวในส โลวาเกีย ในตอนแรก การเจรจากับวิสลิเซนีดำเนินการผ่านคาโรล ฮอคเบิร์ก ชาวยิวผู้ร่วมมือกับ นาซี ซึ่งน่าจะยักยอกเงินบางส่วนที่คณะทำงานพยายามใช้ติดสินบนวิสลิเซนี^{[ 6 ]}แม้จะขัดกับความปรารถนาของรับบีไมเคิล ดอฟ ไวส์มันด์ลสมาชิกอีกคนหนึ่งของคณะทำงาน สไตเนอร์ได้ให้หลักฐานแก่ตำรวจสโลวาเกียเกี่ยวกับฮอคเบิร์ก ซึ่งถูกจับกุมในข้อหาติดสินบนและทุจริตในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2485 ^{[ 7 ]}ไวส์มันด์ลเชื่อว่าฮอคเบิร์กมีประโยชน์ และสนับสนุนให้คณะทำงานพยายามปล่อยตัวเขา นอกจากนี้เขายังกังวลว่าฮอคเบิร์กจะเปิดเผยการเจรจาGisi Fleischmannหัวหน้าคณะทำงาน เข้าข้าง Steiner และคณะทำงานไม่ได้เข้าไปแทรกแซงเพื่อช่วยเหลือ Hochberg ^{[ 7 ]}

หลังจากการจับกุม Hochberg Steiner ได้รับเลือกให้เจรจากับ Wisliceny แม้ว่า Fleischmann จะรับช่วงการเจรจาต่อในภายหลังก็ตาม^{[ 8 ] [ 9 ]}ในช่วงเวลานี้ คณะทำงานกำลังพยายามระดมทุนสำหรับแผนยุโรปซึ่งเป็นข้อเสนอที่จะหยุดการเนรเทศไปยังค่ายสังหารใน เขต ปกครองทั่วไปในโปแลนด์ที่ถูกยึดครองด้วยเงิน 3 ล้านดอลลาร์^{[ 10 ]}นักประวัติศาสตร์สรุปว่านาซีไม่ได้ตั้งใจที่จะปล่อยชาวยิวจำนวนมากให้รอดพ้นจากความตาย [ ^{11 ] [ 12 ] แต่}ผู้นำของคณะทำงานเชื่อว่าข้อเสนอนั้นเป็นของจริง [ ^{13 ] องค์กร}ชาวยิวระหว่างประเทศมีข้อสงสัยเกี่ยวกับแผนนี้ แต่พวกเขาก็พยายามจัดหาเงินทุน อย่างไรก็ตาม เนื่องจากข้อจำกัดของฝ่ายสัมพันธมิตรเกี่ยวกับการโอนเงิน เงินทุนจึงต้องถูกส่งอย่างผิดกฎหมาย และคณะทำงานไม่ได้รับเงินตามที่นาซีเรียกร้องทันเวลา ในเดือนกันยายน พ.ศ. 2486 วิสลิเซนีได้ยกเลิกการเจรจา^{[ 14 ]}โดยอ้างว่าเป็นเพราะคณะทำงานไม่สามารถจ่ายเงินได้^{[ 15 ]}

เมื่อการลุกฮือของชาวสโลวาเกียปะทุขึ้นในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2487 สไตเนอร์อยู่กับครอบครัวในพื้นที่ที่อยู่ภายใต้การควบคุมของกองกำลังพลพรรค และไม่สามารถกลับไปยังบราติสลาวาได้^{[ 16 ]} เขารอดชีวิตจากสงครามพร้อมกับภรรยาและลูกชายโดยซ่อนตัวอยู่ในภูเขา หลังจากที่ กองทัพแดงปลดปล่อยสโลวาเกียในช่วงต้นปี พ.ศ. 2488 เขาก็กลับมาประกอบอาชีพสถาปนิกอีกครั้ง และยังบริหารศูนย์ฟื้นฟูสำหรับเด็กชาวยิวด้วยเงินทุนจากคณะกรรมการร่วมกระจายความช่วยเหลือแม้ว่าเขาจะเห็นอกเห็นใจลัทธิไซออนิสต์ แต่เขาก็เลือกที่จะย้ายไปอยู่ที่สหรัฐอเมริกาหลังจากที่พรรคคอมมิวนิสต์เข้ายึดครองเชโกสโลวาเกียในปี พ.ศ. 2491 ^{[ 17 ]}หลังจากพำนักอยู่ในคิวบา ช่วงสั้นๆ เขาก็ได้รับการเสนอตำแหน่งหัวหน้าสถาปนิกในสตูดิโอของอเมริกา และย้ายไปอยู่ที่แอตแลนตา รัฐจอร์เจีย ในปี พ.ศ. 2493 เขาได้สอนการออกแบบเมืองที่ มหาวิทยาลัยแห่งรัฐจอร์เจียในปัจจุบันขณะที่ทำงานให้กับบริษัทสถาปัตยกรรมRobert and Company Associatesในช่วงทศวรรษ พ.ศ. 2503 เขาออกแบบบ้านและโบสถ์ยิว Ahavath Achim นอกจากนี้ เขายังดำรงตำแหน่งรองประธานแผนกออกแบบเมืองของสถาบันนักวางผังเมืองแห่งอเมริกาด้วย เขาเสียชีวิตที่แอตแลนตาในปี 2009 และถูกฝังที่สุสานโอ๊คแลนด์ภรรยาและลูกชายสองคนของเขาเสียชีวิตก่อนหน้าเขา^{[ 2 ] [ 3 ] [ 4 ]}เขาเป็นสมาชิกคนสุดท้ายที่ยังมีชีวิตอยู่ของคณะทำงาน^{[ 1 ]}

สารคดีปี 1999 โดย Brad Lichtenstein เรื่องAndré's Livesบันทึกเรื่องราวการกลับมาสโลวาเกียของสไตเนอร์พร้อมกับลูกชายเพื่อพูดคุยเกี่ยวกับประสบการณ์ในช่วงสงคราม^{[ 4 ] [ 18 ]}ในปี 2004 สไตเนอร์ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากมหาวิทยาลัยมาซาริกในเมืองบร์โน [ ^{19 ] สถาปนิก}ชาวสโลวาเกีย Ratislav Udžan เขียนวิทยานิพนธ์ปริญญาเอกเกี่ยวกับชีวิตและผลงานของสไตเนอร์^{[ 2 ]}ร้านกาแฟแห่งหนึ่งในเมืองบร์โนได้รับการตั้งชื่อตามเขาในปี 2008 ^{[ 20 ]}ห้องครัวที่ได้รับการออกแบบใหม่ของเขาได้รับรางวัล Grand Prize for Kitchen of the Year ในนิตยสารAtlanta Homes & Lifestyles ^{[ 21 ]}

• Abraham Fuchs, The Unheeded Cry (ในภาษาฮีบรูในชื่อKarati ve ein oneh ) (ArtScroll History, 1984)
• เดวิด แครนซ์เลอร์ , เลือดของพี่น้องเจ้า: การตอบสนองของชาวยิวออร์โธดอกซ์ในช่วงโฮโลคอสต์ . บรูคลิน: สำนักพิมพ์ Ktav, 1987. ISBN 978-0-89906-858-9
• เบาเออร์, เยฮูดา (1994). ชาวยิวขายได้หรือ?: การเจรจาระหว่างนาซีและชาวยิว, 1933–1945 . นิวเฮเวน: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเยล. ISBN 9780300059137.
• แรบไบไมเคิล เบอร์ ไวส์แมนเดิล , มิน ฮาเมตซาร์ ( จากช่องแคบ ) ในภาษาฮีบรู
• สถาปนิก เอนเดร ชไตเนอร์: arbeiten aus den Jahren 1934–1939คุณพ่อ คาลิโวดา บรุนน์ 2482 65 วิ
• ฟาตรัน, กิลา (1994). "คณะทำงาน"" การศึกษาเรื่องการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์และโฮโลคอสต์ 8 ( 2). แปลโดย Greenwood, Naftali: 164– 201. doi : 10.1093/hgs/8.2.164 . ISSN 8756-6583 . 
• Friling, Tuvia (2005). ลูกศรในความมืด: เดวิด เบน-กูเรียน ผู้นำชุมชนชาวยิว และความพยายามช่วยเหลือในช่วงการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์เล่ม 1  แปลโดย Ora Cummings เมดิสัน: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยวิสคอนซิน ISBN 9780299175504.
• WAHLA, Ivan, ed., PELŠÁK, Petr, ed. SAPÁK, Jan, ed. Brněnští židovští architekti = สถาปนิกชาวยิวแห่งเบอร์โน: ค.ศ. 1919–1939เบอร์โน: Spolek Obecní dům, 2000. 95 วิ. ไอเอสบีเอ็น 80-238-7188-9.

• Petr Bok และ Martin Smok (VERAfilm, ปราก และสถานีโทรทัศน์เช็ก) นำเสนอAmong Blind Foolsสารคดีวิดีโอความยาวสามชั่วโมงเกี่ยวกับกลุ่มทำงานบราติสลาวาซึ่งรวมถึงบทสัมภาษณ์กับ Andre Steiner ในแอตแลนตา

• บทสัมภาษณ์จากเว็บไซต์พิพิธภัณฑ์อนุสรณ์สถานการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์แห่งสหรัฐอเมริกา