แอนดรูว์ วินิอุส ( รัสเซีย: Андрей Андреевич Виниус , โรมาไนซ์ :  Andrey Andreyevich Vinius ; 1641–1717) ^{[ 1 ]}เป็นรัฐบุรุษ ชาวรัสเซีย เชื้อสายดัตช์ เขาเป็นเพื่อนของปีเตอร์มหาราชและสอนภาษาต่างๆ ในยุโรปให้แก่เขา เขาเป็นสมาชิกของกลุ่มเพื่อนสนิทของปีเตอร์ที่รวมตัวกันจัดตั้งเป็นกลุ่ม Jolly Company และThe All-Joking, All-Drunken Synod of Fools and Jesters ^{[ 2 ]}

วินิอุสเป็นบุตรชายของอันเดรย์ เดนิโซวิช วินิอุสพ่อค้า ชาวดัตช์ ^{[ 3 ] [ 4 ]}ซึ่งในปี 1627 ได้ร่วมงานกับไอแซค มาสซาและเดินทางไปยังรัสเซียในฐานะพ่อค้าธัญพืช ในปี 1628 เขาได้แต่งงานกับเกียร์ทรูด ฟาน ไรน์^{[ 5 ]}ในปี 1632 ในช่วงเวลาของไมเคิลแห่งรัสเซีย เขาได้ตั้งรกรากในรัสเซียเพื่อก่อตั้ง โรงงานเหล็กพลังน้ำในเมืองทูลา [ ^{6 ] [ 7 ] และ}ใน เมือง เซอร์ปูคอฟจากนั้นดูเหมือนว่าเขาจะบังคับให้ภรรยาของเขากลายเป็นชาวกรีกออร์โธดอกซ์^[ 8 ^{] หรือ}ชาวรัสเซียออร์โธดอกซ์ บุตรชายของพวกเขา แอนดรูว์ ได้รับการเลี้ยงดูให้พูดภาษาต่างๆ นอกเหนือจากภาษาดัตช์แล้ว ยังพูดภาษารัสเซียและเยอรมันได้อีกด้วย^{[ 9 ]}เขารู้ภาษาฝรั่งเศส โปแลนด์ และละตินด้วย ซึ่งต่อมาเขาได้สอนให้กับปีเตอร์มหาราช^{[ 2 ]}ประมาณปี 1664 วินิอุสได้แต่งงานกับหญิงชาวรัสเซียผู้สูงศักดิ์ เขาได้เป็นผู้แปลให้กับนิโคลาส วิทเซน ลูกพี่ลูกน้องลำดับที่สองของเขา ในปี 1665 ขณะเดินทางไปเยือนประเทศนั้นพร้อมกับยาคอบ โบรีลวิทเซนกลายเป็นเพื่อนสนิทของเขาตลอดชีวิตด้วยความสนใจร่วมกันในด้านการทำแผนที่

วินิอุสซึ่งอาศัยอยู่ในย่านชานเมืองเยอรมันร่วมกับชาวต่างชาติคนอื่นๆ ในมอสโกส่วนใหญ่ ทำงานในกระทรวงการต่างประเทศ ระหว่างปี 1672 ถึง 1674 เขาเดินทางไปลอนดอน ปารีส และมาดริดในฐานะนักการทูต จากนั้นเขาก็ไปทำงานที่ไปรษณีย์พร้อมกับพี่ชาย^{[ 2 ]}และกลายเป็นหัวหน้าไปรษณีย์รัสเซียคนแรกในปี 1675 ^{[ 3 ]}ดังนั้นเขาจึงสามารถส่งแผนที่และวัตถุโบราณทุกชนิดไปยังวิทเซนได้อย่างลับๆ

วินิอุสสอนภาษาดัตช์ (และละติน?) ให้แก่เจ้าชายปีเตอร์ผู้เยาว์ เขามักจะติดต่อกับปีเตอร์ในเรื่องต่างๆ ตั้งแต่เกมสงครามและกลยุทธ์ทางทหาร ไปจนถึงงานเลี้ยงสังสรรค์ที่เมามายของพวกเขาซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของสภาเมามาย^{[ 2 ] [ 10 ]}วินิอุสยังเป็นผู้ที่จัดขบวนพาเหรดเข้ามอสโกภายใต้ซุ้มประตูของพวกนอกรีต หลังจาก สงครามที่อาซอฟ ซึ่งทำให้ชาวมอสโกหลายคนงุนงง ^{[ 11 ]}

ในช่วงสงครามใหญ่ทางเหนือหลังจากการรบที่นาร์วาปืนใหญ่ของรัสเซียก็ลดลงจนแทบไม่มีเหลือ^{[ 12 ]}ปีเตอร์ทรงแต่งตั้งวินิอุสให้ดำรงตำแหน่งผู้ตรวจการปืนใหญ่และสั่งให้เขาผลิตปืนใหญ่เพิ่มขึ้น^{[ 13 ]}ตามคำสั่งของซาร์และขัดกับความต้องการของชาวรัสเซียจำนวนมาก วินิอุสได้หลอมระฆังโบสถ์จำนวนมากในรัสเซีย^{[ 14 ]}และยังสั่งให้ลงโทษคนงานหล่อเหล็กที่ทำงานช้าเกินไป ด้วยการเฆี่ยนตี ^{[ 10 ]}ด้วยการหลอมระฆังโบสถ์หนึ่งในสี่ของรัสเซีย แปดเดือนหลังจากสิ้นสุดการรบที่นาร์วา วินิอุสก็สามารถผลิตปืนใหญ่ได้หลายร้อยกระบอกเพื่อส่งให้กองทัพรัสเซีย^{[ 10 ]}แม้จะมีอายุมากแล้ว แต่ตามคำสั่งของปีเตอร์ เขายังเดินทางไปยังไซบีเรียเพื่อมองหาเหมืองแร่ใหม่ที่มีศักยภาพ และในที่สุดก็ก่อตั้งโรงงานเหล็กหลายแห่งนอกเทือกเขาอูราล [ ^{10 ] ใน}ปี 1700 และ 1706 เขาได้เดินทางมายังสาธารณรัฐดัตช์ วินิอุสสูญเสียที่ดินและทรัพย์สินทั้งหมดเนื่องจากความขัดแย้งกับอเล็กซานเดอร์ ดานิโลวิช เมนชิคอฟ วินิอุสพยายามประสานความสัมพันธ์ระหว่างคริสตจักรกรีกออร์โธดอกซ์หรือรัสเซียกับคริสตจักรปฏิรูปดัตช์ ในปี 1709 วินิอุสกลับมาที่มอสโกและได้รับทรัพย์สินคืน ในปี 1712 บ้านของเขาถูกไฟไหม้ ภรรยาของเขาเสียชีวิตในกองไฟนั้น

• เดนเซล, มาร์คุส เอ. (2004). เดนเซล, มาร์คุส เอ. (บรรณาธิการ). จากการสื่อสารทางการค้าสู่การบูรณาการทางการค้า: ยุคกลางถึงศตวรรษที่ 19เล่มที่ 100 สมาคมประวัติศาสตร์เศรษฐกิจระหว่างประเทศ มหาวิทยาลัยซานอันเดรส สถาบันประวัติศาสตร์แห่งชาติ (อาร์เจนตินา) สไตเนอร์ISBN 978-3-515-08473-4.
• โจนส์, มอริซ เบเธลล์ (2005). ปีเตอร์ผู้ยิ่งใหญ่ . สำนักพิมพ์เคสซิงเกอร์. ISBN 978-1-4179-9769-5.
• แมสซี, โรเบิร์ต เค. (ตุลาคม 1981). ปีเตอร์มหาราช: ชีวิตและโลกของพระองค์ . นครนิวยอร์ก : สำนักพิมพ์บัลแลนไทน์ . ISBN 0-345-29806-3.
• โอเลียริอุส, อดัม; บารอน, ซามูเอล เอช. (1967). ซามูเอล เอช. บารอน (บรรณาธิการ). การเดินทางของโอเลียริอุสในรัสเซียศตวรรษที่ 17.สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด. ISBN 978-0-8047-0219-5.
• แมเรียน ปีเตอร์ส, เดอ วิจเซ่ คูปแมน Het wereldwijde onderzoek van Nicolaes Witsen (1641-1717), burgemeester en VOC-bewindhebber van Amsterdam (อัมสเตอร์ดัม 2010) [แปล: "Mercator Sapiens การสืบสวนทั่วโลกของ Nicolaes Witsen นายกเทศมนตรีเมืองอัมสเตอร์ดัมและสมาชิกคณะกรรมการของบริษัทอินเดียตะวันออก"]
• เซย์มัวร์, เฮนรี แดนบี (1855). รัสเซียในทะเลดำและทะเลอาซอฟ: บันทึกการเดินทางในไครเมียและจังหวัดชายแดน พร้อมด้วยข้อมูลเกี่ยวกับทรัพยากรทางเรือ การทหาร และการค้าของประเทศเหล่านั้น (ฉบับที่ 3  ). ลอนดอน: จอห์น เมอร์เรย์.
• โซโลเวียฟ, เซอร์เกอี มิคาอิลโลวิช (1976). ประวัติศาสตร์รัสเซีย . เล่มที่ 28. สำนักพิมพ์วิชาการนานาชาติ. ISBN 978-0-87569-269-2.

• ภาพเหมือนของพ่อแม่ของเขาโดยไอแซค ลุตติชุยส์