หมู่เกาะไซคลอปส์ (ภาษาอิตาลี: Isole Ciclopi ) ซึ่งมีชื่อเสียงจาก เสา หินบะซอลต์ที่เรียงซ้อนกันเป็นแถว ตั้งอยู่ไม่ไกลจากภูเขาไฟเอตนานอกชายฝั่งตะวันออกของเกาะซิซิลีในทะเลเมดิเตอร์เรเนียน

หมู่เกาะไซคลอปส์ก่อตัวขึ้นเมื่อประมาณ 500,000 ปีก่อน มีต้นกำเนิดจากภูเขาไฟ และอาจเคยเชื่อมต่อกับเกาะซิซิลีในอดีต

หมู่เกาะไซคลอปส์มีลักษณะคล้ายคลึงกับGiant's Causewayบนชายฝั่งทางเหนือของไอร์แลนด์เหนือและเกาะStaffaนอกชายฝั่งตะวันตกของสกอตแลนด์ โดยเกาะ Staffa มีลักษณะคล้ายกับหมู่เกาะไซคลอปส์มากที่สุด แต่แตกต่างกันตรงที่เสาหินเรียงซ้อนกันเป็นขั้นบันได

แร่ที่รู้จักกันในชื่ออนาลไซม์สามารถพบได้ในหมู่เกาะไซคลอปส์ และถูกค้นพบครั้งแรกในหมู่เกาะไซคลอปส์ในลาวาโดยนักธรณีวิทยาชาวฝรั่งเศสDéodat de Dolomieu ^{[ 1 ] [ 2 ]}

มีตำนานเล่าขานกันมาแต่โบราณว่า ครั้งหนึ่งหมู่เกาะเหล่านี้เคยเป็นส่วนหนึ่งของแผ่นดินใหญ่ซิซิลี

โฮเมอร์มีเรื่องเล่าที่น่าสนใจเกี่ยวกับวิธีที่พวกเขาแยกจากกัน ในช่วงท้ายของบทที่เก้าของโอดิสซีเมื่อโอดิสซีเดินทางไปซิซิลี ที่นั่นมีไซคลอปส์ อาศัยอยู่ ซึ่งว่ากันว่ามีตาเพียงข้างเดียวอยู่บนหน้าผาก

ระหว่างการเดินทางกลับบ้านที่อิธากา โอดิสซีอุสได้พบกับ โพลีเฟมัสหนึ่งในพวกไซ คลอป ส์ ซึ่งได้ฆ่าลูกเรือของโอดิสซีอุสไปสองคน โอดิสซีอุสติดอยู่ในถ้ำของโพลีเฟมัสเพราะเขาและลูกเรือไม่สามารถเคลื่อนย้ายก้อนหินที่ปิดทางเข้าได้ โอดิสซีอุสจึงให้ไวน์พิเศษแก่โพลีเฟมัสจนกระทั่งเขาหลับไป แล้วจึงทำให้โพลีเฟมัสตาบอดโดยใช้ไม้เท้าของไซคลอปส์เองแทงเข้าไปในดวงตาของเขา โพลีเฟมัสเปิดถ้ำและชาวกรีกก็หนีไปยังเรือของพวกเขาได้ โพลีเฟมัสตะโกนเรียกไซคลอปส์ตัวอื่นๆ มาช่วย และโอดิสซีอุสจากบนเรือก็เริ่มเยาะเย้ยและล้อเลียนเขา โฮเมอร์ ( แปลโดย อเล็กซานเดอร์ โปป ) กล่าวว่า:

ถ้อยคำเหล่านี้เกิดจากความโกรธเกรี้ยวของยักษ์ไซคลอปส์: จากเนินเขาสูง เขาหักหินแหลมออกมาก้อนหนึ่ง; สัมภาระขนาดใหญ่ปลิวว่อนเหนือคลื่น; และใกล้เรือก็แล่นมาเกยตื้นบนผืนน้ำ มันเกือบจะชนหางเสือเรือและล้มลง; ทะเลทั้งผืนสั่นสะเทือนและคลื่นซัดเข้าฝั่ง

โอดิสซีอุสโอ้อวดว่า "โอดิสซีอุส ...โอรสแห่งลาเออร์เตส" เป็นผู้เผาตาของโพลีเฟมัส โพลีเฟมัสจึงอ้อนวอนขอให้โพไซดอนผู้เป็นบิดาแก้แค้น และ:

จากนั้นหินก้อนใหญ่กว่าก็โผล่ขึ้นมาจากที่ราบ เขาหมุนมันไปรอบๆ—มันดังก้องไปทั่วทะเล มันตกลงมาและเฉียดท้ายเรือ คลื่นคำราม สั่น สะเทือนด้วยน้ำหนัก และซัดเข้าฝั่งอย่างรุนแรง^{[ 3 ]}