เตียวชาน
ภาพประกอบจากนิยายสามก๊กสมัยราชวงศ์ชิง depicting เตียวฉาน
ปรากฏตัวครั้งแรก	" สามก๊ก "
สร้างโดย	หลัวกวนจง
อ้างอิงจาก	หนึ่งในนางสนมของตงจั่ว
ข้อมูลภายในจักรวาล
บุคคลสำคัญอื่นๆ	ตง จัวลือ บู

เตียวฉานเป็นหนึ่งในสี่สาวงามแห่งจีนโบราณ ส่วนใหญ่เป็นตัวละครสมมติ เธอเป็นที่รู้จักกันดีที่สุดจากบทบาทในนวนิยายอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊ก ในศตวรรษที่ 14 ซึ่งเธอเป็นเครื่องมือสำคัญในแผนการที่วางไว้โดยหวังหยุน โดย การล่อลวงลู่ปู้และทำให้ยอดนักรบผู้เก่งกาจทรยศและฆ่าพ่อบุญธรรมของเขา คือตงจั่วขุนศึกผู้โหดร้ายเตียวฉานมักถูกพรรณนาว่าเป็นตัวละครที่น่าชื่นชมและมีไหวพริบ อย่างไรก็ตาม ในบางเรื่องเล่า เธอถูกนำเสนอในฐานะหญิงร้ายและถูกประหารชีวิตโดยกวนอูหลังจากที่ลู่ปู้ล่มสลาย

บันทึกทางประวัติศาสตร์ของจีนระบุว่าลู่ปู้มีความสัมพันธ์ลับกับ นางสนมคนหนึ่งของตงจั่วและเขากลัวอยู่เสมอว่าตงจั่วจะรู้เรื่องนี้ นี่เป็นหนึ่งในเหตุผลที่ทำให้เขาหักหลังและลอบสังหารตงจั่วในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 192 อย่างไรก็ตาม ชื่อของนางสนมคนนั้นไม่ได้ถูกบันทึกไว้ ชื่อ "เตียวฉาน" ปรากฏครั้งแรกในซานกัวจือผิงฮวาในฐานะชื่อรองของภรรยาของลู่ปู้ ต่อมาซาจูตู้จี (ปัจจุบันสูญหายไปแล้ว) ได้อธิบายชื่อนี้ ซึ่งแปลตรงตัวว่า " จักจั่นสีดำ " ว่ามาจากหางสีดำและเครื่องประดับหยกรูปจักจั่นที่ประดับหมวกของข้าราชการชั้นสูงในสมัยราชวงศ์ฮั่นตะวันออก^{[ 1 ]}

ในเรื่องเล่าก่อนหน้านี้ เตียวฉานถูกบรรยายว่าเป็นภรรยาของลู่ปู้ที่พลัดพรากจากลู่ปู้โดยบังเอิญในช่วงความวุ่นวายทางการเมืองและไม่รู้เรื่องการสมคบคิดต่อต้านตงจั่ว เรื่องเล่าในภายหลังได้ลบภูมิหลังนี้ออกไปและให้เธอมีส่วนร่วมในแผนการมากขึ้น เรื่องเล่าเกี่ยวกับชะตากรรมสุดท้ายของเตียวฉานปรากฏในซาจูสมัยราชวงศ์หยวนชื่อของผลงานที่สูญหายเหล่านี้บ่งชี้ว่าเตียวฉานซึ่งถูกมองว่าเป็นหญิงร้าย ถูก กวนอูตัดหัวหลังจากลู่ปู้เสียชีวิต ซึ่งเป็นสิ่งที่สืบทอดมาในงิ้วสมัยหมิงหรือชิงบางเรื่องที่มีเตียวฉานเป็นตัวละครหลัก^{[ 1 ]}

ในละครสมัยราชวงศ์หยวนเรื่องเหลียนหวนจี (連環計) กล่าวว่าเตียวฉานเป็นลูกสาวของเหรินอัง (任昂) และชื่อจริงของเธอคือเหรินหงฉาง (任紅昌) เธอมีหน้าที่ดูแลหมวกจักจั่นดำ (貂蟬冠) จึงกลายเป็นที่รู้จักในชื่อ "เตียวฉาน" (แปลตรงตัวว่า "จักจั่นดำ") จางเฟยได้แนะนำเธอให้กวนอูรู้จักหลังจากที่ลู่ปู้เสียชีวิต แทนที่จะรับเธอเป็นของรางวัลจากการสงคราม กวนอูกลับตัดหัวเธอด้วยดาบ เหตุการณ์นี้ไม่ได้กล่าวถึงในบันทึกทางประวัติศาสตร์หรือนวนิยายอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กแต่ถูกเผยแพร่ผ่านสื่อมวลชน เช่น ละครโอเปราและการเล่าเรื่อง^{[ 2 ]}

ชะตากรรมสุดท้ายของเตียวฉานนั้นแตกต่างกันไปตามแต่ละเรื่องเล่า แต่โดยหลักแล้วแบ่งออกเป็นประเภทต่างๆ ดังนี้:

• ประการแรก เธอถูกสังหารโดยผู้ติดตามของตงจั่ว พร้อมกับหวังหยุน หลังจากที่ลู่ปู้หนีรอดไปได้
• ประการที่สอง นางติดตามลู่ปู้ไปขณะที่เขาออกไปปฏิบัติภารกิจกับกองทัพ แต่ถูกประหารชีวิตพร้อมกับลู่ปู้หลังจากที่ลู่ปู้พ่ายแพ้ในยุทธการที่ซีผีหรือไม่ก็ฆ่าตัวตายหลังจากที่โจโฉเข้าครอบครองร่างของนาง
• ประการที่สาม เตียวฉานถูกโจโฉจับตัวไปหลังยุทธการที่ซีปี่ แต่ได้รับการช่วยเหลือจากจ้าวหยุนซึ่งต่อมาเธอก็ได้แต่งงานกับเขา
• ประการที่สี่ ตามที่เล่าไว้ในละครโอเปราแบบดั้งเดิมบางเรื่อง โจโฉได้นำเตียวฉานมามอบให้ กวนอูหลังจากยุทธการที่ซีปี่โดยหวังว่าจะได้รับความภักดีจากกวนอู อย่างไรก็ตาม กวนอูมองว่าเธอเป็นหญิงร้าย เนื่องจากบทบาทของเธอในการทำให้ลู่ปู้และตงจั่วล่มสลาย เขาจึงฆ่าเธอเพื่อหลีกเลี่ยงอิทธิพลของเธอที่มีต่อเขาหรือพี่น้องร่วมสาบานของเขาอย่างหลิวเป่ยและจางเฟย^{[ 3 ]}
• ประการที่ห้า กวนอูประทับใจกับการเสียสละของเตียวฉานในการโค่นล้มลู่ปู้และตงจั่ว จึงช่วยเธอจากโจโฉในการรบที่ซีปี่และส่งเธอไป เตียวฉานจึงบวชเป็นภิกษุณีและเขียนเรื่องราวของเธอไว้เป็นที่ระลึก^{[ 4 ]}

ภาพวาดของเตียวฉานในงานศิลปะที่ระเบียงยาวพระราชวังฤดู ร้อน

ในนวนิยาย อิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กในศตวรรษที่ 14 เตียวฉานได้ช่วยเหลือขุนนางหวังหยุนในการวางแผนโน้มน้าว ให้ ลู่ ปู้สังหาร ตงจั่วบิดาบุญธรรมของเขาซึ่งเป็นขุนศึกผู้โหดร้ายหวังหยุนได้มอบเตียวฉานให้แก่ตงจั่วในฐานะสนม แต่ในขณะเดียวกันก็หมั้นหมายเธอกับลู่ปู้ด้วย เตียวฉานใช้ความงามของเธอในการยุยงให้เกิดความอิจฉาริษยาระหว่างตงจั่วและลู่ปู้

วันหนึ่งขณะที่ตงจั่วไม่อยู่ ลู่ปู้แอบเข้าไปในห้องนอนของเขาด้วยความหวังที่จะได้พบกับเตียวฉาน เตียวฉานแสร้งทำเป็นเสียใจมากและพยายามฆ่าตัวตายด้วยการกระโดดลงไปในสระน้ำ โดยกล่าวว่าเธออับอายที่ได้เห็นลู่ปู้เพราะเธอถูกตงจั่วล่วงละเมิด ลู่ปู้เสียใจมากและสัญญาว่าจะไม่ปล่อยให้เธอต้องทนทุกข์ทรมานจากน้ำมือของตงจั่วอีกต่อไป ทันใดนั้นตงจั่วก็กลับมาและเห็นทั้งสองกอดกัน ลู่ปู้จึงวิ่งหนี ตงจั่วจึงไล่ตามและขว้างหอกใส่เขา แต่พลาดเป้า ระหว่างทาง ตงจั่วได้พบกับที่ปรึกษาของเขาหลี่หรูซึ่งแนะนำให้เขาปล่อยให้ลู่ปู้ได้อยู่กับเตียวฉาน เพื่อที่จะได้รับความไว้วางใจจากลู่ปู้ ต่อมาตงจั่วกลับไปหาเตียวฉานและกล่าวหาว่าเธอทรยศต่อความรักของเขา โดยกล่าวว่าเขาตั้งใจจะยกเธอให้ลู่ปู้ เตียวฉานตอบอย่างขุ่นเคืองว่าลู่ปู้กอดเธอโดยไม่เต็มใจ และพยายามฆ่าตัวตายเพื่อ "พิสูจน์ความรัก" ที่มีต่อตงจั่ว ตงจั่วรู้สึกซาบซึ้งใจและปฏิเสธความคิดที่จะปล่อยเธอไป

ลู่ปู้โกรธแค้นและไปที่บ้านของหวังหยุนเพื่อระบายความคับข้องใจ หวังหยุนจึงใช้โอกาสนี้ยุยงให้ลู่ปู้ร่วมแผนการฆ่าตงจั่ว ลู่ปู้ฆ่าตงจั่วเมื่อตงจั่วปรากฏตัวในพิธีสละราชสมบัติของจักรพรรดิเซียนให้แก่เขา ซึ่งแท้จริงแล้วพิธีนั้นเป็นกับดักที่หวังหยุนและลู่ปู้วางไว้ หลังจากตงจั่วตาย ลู่ปู้แต่งงานกับเตียวฉานและหนีออกจากฉางอาน ไป พร้อมกับเธอเมื่อเขาพ่ายแพ้ต่ออดีตผู้ติดตามของตงจั่ว

ในช่วงหลังของนิยาย เตียวฉานปรากฏตัวเพียงเล็กน้อยในยุทธการที่ซีปี่และไม่ถูกกล่าวถึงอีกเลยหลังจากนั้น

เตียวฉานปรากฏตัวเป็นตัวละครที่เล่นได้ใน ซีรีส์วิดีโอเกม Dynasty WarriorsและWarriors OrochiของKoeiในวิดีโอเกมWo Long: Fallen Dynastyเตียวฉานเป็นตัวตนปลอมของแม่มดหงจิง เธอยังปรากฏตัวในซีรีส์มังงะSouten Kouro อีกด้วย ในเกมการ์ดMagic: The Gatheringมีการ์ดสิ่งมีชีวิตในตำนานชื่อ "เตียวฉาน ความงามอันมีศิลปะ" ^{[ 5 ]}ในทำนองเดียวกัน เตียวฉานปรากฏตัวเป็นสกินทางเลือกสำหรับคลาสโจรในเกมการ์ดHearthstoneชื่อ เตียวฉานวาเลียร่าเธอยังปรากฏตัวเป็นตัวละครในTotal War: Three Kingdoms อีก ด้วย

นักแสดงหญิงที่มีชื่อเสียงที่รับบทเป็นเตียวฉานในภาพยนตร์และละครโทรทัศน์ ได้แก่: ไวโอเล็ต กู ในเตียวฉาน (1938); หลิน ไต้ ในเตียวฉาน (1958); ^{[ 6 ]}นีน่า หลี่ในโฉมงามกับเสี่ยวซือ (1987); เฉินหงในสามก๊ก (1994) และเตียวฉานกับลู่ปู้ (2001); ไอรีน ชิว ในกวนกง (1996); ชาร์ลา จางในเตียวฉาน (2002); เฉินฮ่าวในสามก๊ก (2010); หลิวอี้เฟยในนักฆ่า (2012); กุลนาซาร์ในเทพเจ้าแห่งสงคราม จ้าวหยุน (2016) และราชวงศ์นักรบ (2019); นาโอมิ วาตานาเบะและซูซู ฮิโรเสะในสามก๊ก (2020)

• รายชื่อบุคคลสำคัญในยุคสามก๊ก
• รายชื่อตัวละครสมมุติในยุคสามก๊ก

• เฉิน โชว (ศตวรรษที่ 3) บันทึกเรื่องสามก๊ก ( ซานกัวจือ )
• ฟาน เย่ (ศตวรรษที่ 5) หนังสือราชวงศ์ฮั่นตอนปลาย ( โฮ่วฮั่นซู่ )
• แฮร์ริส, ราเชล (2004). การขับขานบทเพลงแห่งหมู่บ้าน: ดนตรี ความทรงจำ และพิธีกรรมในหมู่ชาวซีเบแห่งซินเจียง . อ็อกซ์ฟอร์ด, นิวยอร์ก: สำนักพิมพ์บริติชอะคาเดมี มหาวิทยาลัยอ็อกซ์ฟอร์ด. ISBN 978-0-19-726297-9. OCLC  56539097 .
• หัว กู่ (1996) แม่ม่ายพรหมจารี . แปลโดย โกลด์แบลตต์, ฮาวเวิร์ด โฮโนลูลู: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยฮาวาย. หน้า 104, 105. ไอเอสบีเอ็น 978-0-8248-1770-1. OCLC  33407434 .
• ลั่ว กวนจง (ศตวรรษที่ 14) สามก๊ก ( สามก๊ก )
• ออฟ, เกร็ก (2005). Dynasty Warriors 5: คู่มือเกมอย่างเป็นทางการของ Prima . โรสวิลล์, ออนแทรีโอ: Prima Games. ISBN 978-0-7615-5141-6. OCLC  62162042 .