อักษรนานาชาติสำหรับการถอดเสียงภาษาสันสกฤต ( IAST ) เป็น ระบบ การถอดเสียงที่ช่วยให้สามารถแปลงอักษรอินเดียเป็นอักษรโรมัน ได้โดยไม่สูญเสียข้อมูลใดๆ ดังเช่นที่ใช้ใน ภาษา สันสกฤตและภาษาอินเดียอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง ระบบนี้มีพื้นฐานมาจากระบบที่เกิดขึ้นในช่วงศตวรรษที่ 19 จากข้อเสนอแนะของCharles Trevelyan , William Jones , Monier Monier-Williamsและนักวิชาการอื่นๆ และได้รับการจัดทำเป็นทางการโดยคณะกรรมการการถอดเสียงของ Geneva Oriental Congressในเดือนกันยายน ค.ศ. 1894 ^{[ 1 ] [ 2 ]} IAST ทำให้ผู้อ่านสามารถอ่านข้อความภาษาอินเดียได้อย่างชัดเจน ราวกับว่าเป็นอักษรอินเดียต้นฉบับ

นักวิชาการมักใช้ IAST ในงานเขียนที่อ้างอิงถึงเอกสารในภาษาสันสกฤตภาษาบาลีและภาษาอินเดียคลาสสิกอื่นๆ

นอกจากนี้ IAST ยังถูกใช้ในคลังเอกสารอิเล็กทรอนิกส์หลักๆ เช่น SARIT, Muktabodha, GRETIL และ sanskritdocuments.org อีกด้วย

ระบบ IAST เป็นระบบที่ใช้กันอย่างแพร่หลายมานานกว่าศตวรรษในหนังสือและวารสารวิชาการด้านการศึกษาอินเดียคลาสสิก แม้ว่าจะมีการเปลี่ยนแปลงเล็กน้อยอยู่บ้าง เช่น การใช้ṃแทน ṁ เป็นเรื่องปกติ (และบางครั้งอาจใช้r̥แทน ṛ โดยเฉพาะในเอกสารที่ต้องแยกแยะตัวอักษรเทวนาครี ड़ ที่ใช้ในภาษาฮินดี) เมื่อไม่นานมานี้ มาตรฐาน ISO 15919สำหรับการถอดเสียงอักษรอินเดียได้เกิดขึ้นในปี 2001 จากแวดวงมาตรฐานและห้องสมุด โดยส่วนใหญ่ ISO 15919 จะปฏิบัติตามระบบ IAST โดยแตกต่างออกไปเพียงเล็กน้อย (เช่น ḷ/l̥ และ ṛ/r̥) ความแตกต่างที่เห็นได้ชัดที่สุดคือ ISO 15919 ē, ō ซึ่ง IAST แปลเป็น e, o ซึ่งใน ISO หมายถึงสระเสียงสั้น (เป็นแนวปฏิบัติที่ใช้กันทั่วไปในหมู่นักวิชาการด้าน การศึกษาภาษา ดราวิเดียน – ดูการเปรียบเทียบด้านล่าง)

ระบบการถอดเสียงภาษาอินเดียเป็นอักษรโรมันของหอสมุดแห่งชาติ อินเดียที่เมืองโกลกาตา ซึ่งมีจุดประสงค์เพื่อถอดเสียง อักษรอินเดียทั้งหมดเป็นอักษรโรมันเป็นส่วนขยายของระบบ IAST

การประชุมวิชาการนานาชาติว่าด้วยตะวันออกศึกษาครั้งที่ 10 ซึ่งจัดขึ้นที่เจนีวาเมื่อวันที่ 10 กันยายน พ.ศ. 2437 ได้รับรองสัญลักษณ์ดังต่อไปนี้: ^{[ 2 ] [ 3 ]}

สำหรับสระเสียงสั้น e และ o คณะกรรมการยังแนะนำให้ใช้ ĕ และ ŏ ตามลำดับด้วย

ตัวอักษร IAST แสดงพร้อม เทียบเท่าในอักษร เทวนาครีและค่าเสียงในIPAซึ่งใช้ได้กับภาษาสันสกฤตภาษาฮินดีและภาษาสมัยใหม่อื่นๆ ที่ใช้อักษรเทวนาครี แต่มีการเปลี่ยนแปลงทางด้านเสียงเกิดขึ้นบ้าง:

* เสียง Hจริงๆ แล้วเป็นเสียงกลอตทัลไม่ใช่เสียงเวลาร์

ตัวอักษรบางตัวมีการดัดแปลงด้วยเครื่องหมายกำกับเสียง : สระเสียงยาวจะมีเส้นขีดบนตัว (มักเรียกว่ามาครอน ) พยัญชนะเสียงสระ (พยางค์) เสียงม้วนลิ้น และ ṣ ( / ʂ /ในภาษาสันสกฤต, [ʃ] ในภาษาฮินดี) จะมีจุดใต้ตัวอักษรมีตัวอักษรหนึ่งที่มีจุดบนตัว: ṅ ( /ŋ/ ) มีตัวอักษรหนึ่งที่มีเครื่องหมายเน้นเสียง : ś ( / ɕในภาษาสันสกฤต, /ʃ/ในภาษาฮินดี) และมีตัวอักษรหนึ่งที่มีเส้นขีดใต้ตัว: ḻ ( / ɭ / ) (หน่วยเสียงย่อยระหว่างสระของ ḍ ในภาษาสันสกฤตเวท)

แตกต่างจาก ระบบการถอดเสียงเป็นอักษรโรมันแบบ ASCIIเท่านั้น เช่นITRANSหรือHarvard-Kyotoเครื่องหมายกำกับเสียงที่ใช้ใน IAST อนุญาตให้ใช้ตัวพิมพ์ใหญ่สำหรับชื่อเฉพาะได้ ตัวอักษรตัวพิมพ์ใหญ่ที่ไม่เคยปรากฏที่ต้นคำ ( Ṁ(Ṃ) Ṇ Ṅ Ñ Ṝ Ḹ ) มีประโยชน์เฉพาะเมื่อเขียนด้วยตัวพิมพ์ใหญ่ทั้งหมด และใน บริบท ของ Pāṇiniซึ่งมีธรรมเนียมในการพิมพ์ เสียง ITด้วยตัวพิมพ์ใหญ่

โดยส่วนใหญ่ IAST เป็นส่วนย่อยของISO 15919ที่รวมเสียงเหลวแบบม้วนลิ้น (มีจุดใต้ภาพ) เข้ากับเสียงเหลวแบบสระ ( มีวงกลมล้อมรอบด้านล่าง ) และสระกลาง-ใกล้สั้นเข้ากับสระกลางยาว ข้อยกเว้นเจ็ดประการต่อไปนี้มาจากมาตรฐาน ISO เพื่อรองรับชุดสัญลักษณ์ที่ขยายเพิ่มเติมเพื่อให้สามารถถอดเสียงอักษรเทวนาครี และ อักษรอินเดียอื่นๆที่ใช้สำหรับภาษาอื่นๆ นอกเหนือจากภาษาสันสกฤตได้

วิธีที่สะดวกที่สุดในการป้อนอักษรโรมันจากภาษาสันสกฤตคือการตั้งค่าเค้าโครงแป้นพิมพ์ แบบอื่น วิธีนี้ช่วยให้สามารถกดปุ่มตัวดัดแปลงค้างไว้เพื่อพิมพ์ตัวอักษรที่มีเครื่องหมายกำกับเสียงได้ เช่นalt+ a= ā วิธีการตั้งค่านี้จะแตกต่างกันไปตามระบบปฏิบัติการและความชอบของผู้ใช้

ผู้ใช้ระบบปฏิบัติการ Linux/Unixและ BSD สามารถเลือกเค้าโครงแป้นพิมพ์แบบกำหนดเองและสลับไปมาระหว่างเค้าโครงได้โดยคลิกไอคอนธงในแถบเมนู แป้นพิมพ์สำหรับพิมพ์ภาษาสันสกฤต ภาษาฮินดี และภาษาอินเดียอื่นๆ อีกมากมาย ทั้งในรูปแบบอักษรดั้งเดิมและแบบถอดเสียง มีให้เป็นคุณสมบัติมาตรฐานใน Ubuntu, Linux Mint และระบบ Linux อื่นๆ ที่คล้ายกัน สำหรับระบบอื่นๆ สามารถติดตั้งแป้นพิมพ์เหล่านี้ได้โดยไม่ยากนัก

ผู้ใช้ macOSสามารถใช้แป้นพิมพ์ US International ที่ติดตั้งไว้ล่วงหน้า หรือติดตั้งเค้าโครงแป้นพิมพ์ Easy Unicode ของ Toshiya Unebe ก็ได้

ผู้ใช้ Microsoft Windowsสามารถเปลี่ยนเค้าโครงแป้นพิมพ์และตั้งค่าการแมปแป้นพิมพ์แบบกำหนดเองเพิ่มเติมสำหรับ IAST ได้ โปรแกรมติดตั้งแป้นพิมพ์ Pali ^{[ 5 ]}ที่สร้างโดย Microsoft Keyboard Layout Creator (MSKLC) รองรับ IAST (ใช้งานได้บน Microsoft Windows อย่างน้อยเวอร์ชัน 10 สามารถใช้ปุ่ม Alt ทางด้านขวาของแป้นพิมพ์แทนการใช้ปุ่ม Ctrl+Alt ได้)

แป้นพิมพ์ Androidที่ชื่อว่า "สันสกฤต (ละติน)" มีอักขระ IAST และ ISO ซึ่งสามารถป้อนได้โดยการกดปุ่มของตัวอักษรที่ตรงกันโดยไม่มีเครื่องหมายกำกับ เช่น การกดปุ่ม "s" ค้างไว้จะเรียกตัวเลือกระหว่าง ś และ ṣ

ระบบหลายระบบมีวิธีการเลือกอักขระ Unicode ด้วยภาพ มาตรฐานISO/IEC 14755เรียกวิธีการนี้ว่าวิธีการป้อนข้อมูลโดยการเลือกจากหน้าจอ (screen-selection entry method )

Microsoft Windowsได้จัดเตรียมโปรแกรม Character Map เวอร์ชัน Unicode ไว้ตั้งแต่เวอร์ชัน NT 4.0 (ค้นหาได้โดยการกด+ จากนั้นพิมพ์แล้วกด Enter ) โดยปรากฏในเวอร์ชันสำหรับผู้ใช้ทั่วไปตั้งแต่ XP เป็นต้นไป โปรแกรมนี้จำกัดเฉพาะอักขระในBasic Multilingual Plane (BMP) เท่านั้น สามารถค้นหาอักขระได้โดยใช้ชื่ออักขระ Unicode และสามารถจำกัดตารางให้แสดงเฉพาะบล็อกรหัสที่กำหนดได้ นอกจากนี้ยังมีเครื่องมือขั้นสูงจากผู้พัฒนาภายนอกที่คล้ายกันให้เลือกใช้ ( ตัวอย่าง ซอฟต์แวร์ฟรี ที่น่าสนใจ คือBabelMap ) ⊞ WinRcharmap↵ Enter

macOSมี "จานสีตัวอักษร" ที่มีฟังก์ชันการทำงานคล้ายคลึงกัน พร้อมด้วยการค้นหาตามตัวอักษรที่เกี่ยวข้อง ตารางสัญลักษณ์ในแบบอักษร ฯลฯ สามารถเปิดใช้งานได้ในเมนูการป้อนข้อมูลในแถบเมนูภายใต้ การตั้งค่าระบบ → ภาษา → เมนูการป้อนข้อมูล (หรือ การตั้งค่าระบบ → ภาษาและข้อความ → แหล่งที่มาของการป้อนข้อมูล) หรือสามารถดูได้ภายใต้ แก้ไข → อีโมจิและสัญลักษณ์ ในหลายๆ โปรแกรม

เครื่องมือที่เทียบเท่ากัน เช่นgucharmap ( GNOME ) หรือkcharselect ( KDE ) มีอยู่ในระบบปฏิบัติการ Linux ส่วนใหญ่

ผู้ใช้งาน SCIM บนแพลตฟอร์ม Linux ยังมีโอกาสติดตั้งและใช้งานตัวจัดการอินพุต sa-itrans-iast ซึ่งให้การสนับสนุนอย่างสมบูรณ์สำหรับมาตรฐาน ISO 15919 สำหรับการถอดเสียงภาษาอินเดียเป็นอักษรโรมัน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของไลบรารี m17n

หรือผู้ใช้สามารถใช้อักขระยูนิโค้ดบางตัวในบล็อก Latin-1 Supplement, Latin Extended-A, Latin Extended Additional และ Combining Diarcritical Marks เพื่อเขียน IAST ได้

มีเพียงบางฟอนต์ เท่านั้นที่รองรับอักขระ ละตินยูนิโค้ดทั้งหมดที่จำเป็นสำหรับการถอดเสียงอักษรภาษาอินเดียตามมาตรฐาน IAST และ ISO 15919

ตัวอย่างเช่น ชุดฟอนต์ Arial , TahomaและTimes New Roman ที่ได้รับอนุญาตเชิงพาณิชย์ ซึ่งมาพร้อมกับMicrosoft Office 2007และเวอร์ชันที่ใหม่กว่านั้น ก็รองรับอักขระ Unicode ที่ประกอบขึ้นล่วงหน้า เช่นī ด้วยเช่น กัน

Junicode , Libertinus , ตระกูล TeX Gyre และฟอนต์ Notoของ Google เป็นเพียงตัวอย่างฟอนต์ฟรีคุณภาพสูงจำนวนไม่กี่แบบที่มีอักขระ IAST ที่ประกอบไว้ล่วงหน้า

แบบอักษรข้อความอื่นๆ ที่ใช้กันทั่วไปในการผลิตหนังสือจำนวนมากอาจไม่รองรับอักขระอย่างน้อยหนึ่งตัวจากกลุ่มอักขระนี้ ดังนั้น นักวิชาการจำนวนมากที่ทำงานด้านการศึกษาภาษาสันสกฤตจึงใช้แบบอักษร OpenType ฟรี เช่น FreeSerif หรือGentiumซึ่งทั้งสองแบบนี้รองรับเครื่องหมายกำกับเสียงที่เชื่อมต่อกันทั้งหมดในชุดอักขระ IAST อย่างสมบูรณ์ แบบอักษรเหล่านี้เผยแพร่ภายใต้ใบอนุญาตGNU FreeFontหรือSIL Open Font Licenseตามลำดับ สามารถแบ่งปันได้อย่างอิสระและไม่จำเป็นต้องซื้อซอฟต์แวร์ที่เป็นกรรมสิทธิ์เพื่อใช้แบบอักษรเหล่านั้น

• เรดดี้, ชาชีร์. "บันทึกของชาชีร์: การถอดเสียงสันสกฤตสมัยใหม่ "
• "แป้นพิมพ์หลายภาษา "