อิซาอุส ( ภาษากรีก : Ἰσαῖος Isaios ; มีชีวิตอยู่ในช่วงต้นศตวรรษที่ 4 ก่อนคริสต์ศักราช) เป็นหนึ่งในนักพูดชาวแอทติก 10 คน ตาม หลักเกณฑ์ของ อเล็กซานเดรียเขาเป็นศิษย์ของอิโซเครติส^{[ 1 ]}ในเอเธนส์และต่อมาได้สอนเดมอสเธเนส^{[ 1 ]}ในขณะที่ทำงานเป็นนักเขียนสุนทรพจน์ ให้กับผู้อื่น สุนทรพจน์ของเขามีเพียง 11 เรื่องที่ยังหลงเหลืออยู่ พร้อมกับเศษเสี้ยวของเรื่องที่ 12 ส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับมรดก โดยมีเรื่องหนึ่งเกี่ยวกับสิทธิพลเมืองไดโอนิซิอุสแห่งฮาลิคาร์นัสซัสเปรียบเทียบรูปแบบการพูดของเขากับลิเซียส แม้ว่าอิซาอุสจะชอบใช้ กลวิธีโต้แย้งมากกว่าก็ตาม

ไม่ทราบเวลาเกิดและเสียชีวิตของเขา แต่บันทึกทั้งหมดเห็นพ้องต้องกันว่าเขาเจริญรุ่งเรือง ( ἤκμασε ) ในช่วงระหว่างสงครามเพโลปอนเนเซียนและการขึ้นครองราชย์ของฟิลิปที่ 2 แห่งมาซิโดเนียดังนั้นเขาจึงมีชีวิตอยู่ระหว่างปี 420 ถึง 348 ก่อนคริสต์ศักราช^{[ 2 ]}เขาเป็นบุตรชายของไดอาโกราส และเกิดที่เมืองคาลซิสในยูโบเอียบางแหล่งข้อมูลกล่าวว่าเขาเกิดที่เอเธนส์อาจเป็นเพราะเขามาที่นั่นตั้งแต่อายุยังน้อยและใช้ชีวิตส่วนใหญ่ที่นั่น

เขาได้รับการสอนการพูดจากลิเซียสและอิโซคราเตส [ ^{3 ] ต่อ}มาเขามีส่วนร่วมในการเขียนสุนทรพจน์ทางกฎหมายให้กับผู้อื่น และก่อตั้งโรงเรียนสอนการพูดที่เอเธนส์ ซึ่ง กล่าวกันว่า เดมอสเธเนสเป็นศิษย์ของเขาซูดากล่าวว่าอิซาอุสสอนเขาโดยไม่คิดค่าใช้จ่าย ในขณะที่พลูตาร์คเล่าว่าเขาได้รับเงิน 10,000 ดรัคมา [ ^{4 ] และ}ยังกล่าวอีกว่าอิซาอุสเป็นผู้แต่งสุนทรพจน์ต่อต้านผู้ปกครองของเดมอสเธเนส หรืออย่างน้อยก็ช่วยเขาในการแต่ง รายละเอียดทั้งหมดเกี่ยวกับชีวิตของเขาไม่เป็นที่รู้จัก และเป็นเช่นนั้นแม้ในสมัยของไดโอนิเซียส เนื่องจากเฮอร์มิปปัสผู้เขียนเรื่องราวเกี่ยวกับศิษย์ของอิโซครา เตส ไม่ได้กล่าวถึงอิซาอุสเลย

ในสมัยโบราณมีสุนทรพจน์ 64 เรื่องที่ใช้ชื่อของอิซาอุส แต่นักวิจารณ์โบราณยอมรับว่ามีเพียง 50 เรื่องเท่านั้นที่เป็นของแท้^{[ 5 ]}ในจำนวนนี้ มีเพียง 11 เรื่องเท่านั้นที่ตกทอดมาถึงเรา แต่เรามีเศษเสี้ยวและชื่อเรื่องของสุนทรพจน์ 56 เรื่องที่ระบุว่าเป็นของเขา สุนทรพจน์ทั้ง 11 เรื่องที่ยังหลงเหลืออยู่ล้วนเกี่ยวกับเรื่องมรดกที่มีข้อพิพาท และดูเหมือนว่าอิซาอุสจะมีความรู้เกี่ยวกับกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับมรดกเป็นอย่างดี

คำปราศรัยเหล่านี้สิบคำเป็นที่รู้จักนับตั้งแต่การฟื้นฟูจดหมายในยุคเรอเนซองส์และได้รับการตีพิมพ์ในคอลเลกชันของนักปราศรัยชาวกรีก แต่ฉบับที่สิบเอ็ดเกี่ยวกับมรดกของเมเนเคิลส์ ( περὶ τοῦ Μενεκлέους κλήρου ) ได้รับการตีพิมพ์ครั้งแรกในปี พ.ศ. 2328 จากต้นฉบับของชาวฟลอเรนซ์โดยไทวิตต์และต่อมาโดยโอเรลลีในปี พ.ศ. 2357 นอกจากนี้ ในปี พ.ศ. 2358 ไมยังได้ค้นพบและตีพิมพ์ครึ่งหนึ่งของคำปราศรัยเกี่ยวกับมรดกของคลีโอนิมัสของอิเซอุส ( περὶ τοῦ Κлεωνύμου κлήρου ).

นอกจากนี้ Isaeus ยังเป็นที่ทราบกันว่าได้เขียนคู่มือเกี่ยวกับการเขียนสุนทรพจน์ชื่อTechnēหรือIdiai technai ( ἰδίαι τέχναι , "ทักษะส่วนบุคคล") ซึ่งสูญหายไปแล้ว^{[ 6 ]}

รายชื่อสุนทรพจน์ที่ยังคงเหลืออยู่ (สามารถดูได้ที่ห้องสมุดดิจิทัลเพอร์ซีอุส )

1. ในที่ดินของคลีโอนิมัส
2. ในที่ดินของเมเนคลีส
3. ในที่ดินของไพร์รัส
4. ในที่ดินของนิโคสตราตัส
5. ในที่ดินของไดคาเอโอเจเนส
6. ในที่ดินของฟิโลคเทมอน
7. ในที่ดินของอพอลโลโดรัส
8. ในที่ดินของซิรอน
9. ในที่ดินของแอสตีฟิลัส
10. ในที่ดินของอริสตาร์คัส
11. ในที่ดินของฮาเนียส
12. ในนามของยูฟิเลทัส

แม้ว่าสุนทรพจน์ของเขาจะถูกจัดไว้เป็นอันดับที่ห้าในสารบบอเล็กซานเดรีย แต่เราก็ยังไม่เคยได้ยินว่านักไวยากรณ์คนใดเขียนคำอธิบายเกี่ยวกับเขาเลย ยกเว้นดิดิมัสแห่งอเล็กซานเดรีย [ ^{7 ] แต่}เรายังคงมีคำวิจารณ์เกี่ยวกับอิซาอุสที่เขียนโดยไดโอนิซิอุสแห่งฮาลิคาร์นัสซัสและจากการเปรียบเทียบสุนทรพจน์ที่ยังคงมีอยู่กับความคิดเห็นของไดโอนิซิอุส เราจึงได้ข้อสรุปดังต่อไปนี้

วาทศิลป์ของอิซาอุสคล้ายคลึงกับของอาจารย์ของเขาลิเซียส ในหลายแง่มุม รูปแบบของทั้งสองนั้นบริสุทธิ์ ชัดเจน และกระชับ แต่ในขณะที่ลิเซียสนั้นเรียบง่ายและสง่างาม อิซาอุสกลับมุ่งมั่นที่จะบรรลุถึงระดับความประณีตและความละเอียดอ่อนที่สูงกว่า โดยไม่ทำให้ลักษณะอันทรงพลังและน่าประทับใจของวาทศิลป์ของเขาลดลงแม้แต่น้อย จิตวิญญาณเดียวกันนี้ปรากฏให้เห็นในวิธีการที่เขาจัดการกับหัวข้อต่างๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการแบ่งหัวข้ออย่างชาญฉลาด และในวิธีการที่เขาผสมผสานข้อโต้แย้งของเขากับส่วนต่างๆ ของการอธิบายอย่างแยบยล ทำให้สุนทรพจน์ของเขากลายเป็นเหมือนภาพวาดที่แสงและเงาถูกจัดวางอย่างชัดเจนเพื่อสร้างผลลัพธ์บางอย่าง เป็นเพราะวิธีการจัดการนี้เองที่ทำให้เขาถูกอิจฉาและถูกตำหนิจากคนร่วมสมัย ราวกับว่าเขาพยายามหลอกลวงและนำผู้ฟังไปในทางที่ผิด เขาเป็นหนึ่งในบุคคลแรกๆ ที่หันความสนใจไปที่การพัฒนาวาทศิลป์ทางการเมืองอย่างเป็นวิทยาศาสตร์ แต่ความเป็นเลิศในสาขาศิลปะแขนงนี้เพิ่งเกิดขึ้นในยุคของเดมอสเธเนส

• ฟอร์สเตอร์, อี.เอส. (บรรณาธิการ, ผู้แปล) 1927, อิเซอุส (เคมบริดจ์, แมสซาชูเซตส์) ISBN 0-674-99222-9
• Roussel, P. (ed., tr.) 2003, Isée. วาทกรรม ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 3 (ฉบับพิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2465; ปารีส) ไอเอสบีเอ็น 2-251-00170-0
• ธาลไฮม์, ธ. (ed.) 1963, Isaei Orationes cum deperditarumแฟรกเมนต์ , 2nd ed. (ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 1 พ.ศ. 2446; สตุ๊ตการ์ท) ไอเอสบีเอ็น 3-598-71456-4
• ไวส์, วิลเลียม (1904). สุนทรพจน์ของอิเซอุส พร้อมหมายเหตุวิจารณ์และคำอธิบายเคมบริดจ์: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัย

•  บทความนี้รวมข้อความจากสิ่งพิมพ์ที่อยู่ในสาธารณสมบัติ แล้ว :  Smith, William , ed. (1870). "Isaeus (1)". พจนานุกรมชีวประวัติและตำนานกรีกและโรมัน

• ลอว์เลส, จอห์น เอ็ม. (1991). กฎหมายการโต้แย้ง และความเสมอภาคในสุนทรพจน์ของอิซาอุส พรอวิเดนซ์ รัฐโรดไอส์แลนด์: วิทยานิพนธ์ปริญญาเอก มหาวิทยาลัยบราวน์OCLC  26957676