จิดวัก ( โซมาลี: Jidwaaq , อาหรับ: جيدواق ) เป็นกลุ่มย่อยที่สำคัญ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของตระกูล ใหญ่ตระกูลหนึ่งใน โซมาลีคือ ตระกูลอับซาเม ดารอด^{[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ]}จิดวักเป็นที่รู้จักกันดีในเรื่องการพิชิตดินแดนในอบิสซิเนียในช่วงทศวรรษที่ 1500 พวกเขามีบทบาทสำคัญมากในรัฐสุลต่านอาดัล [ ^{4 ] พวก}เขามีชื่อเสียงในเรื่องการนำกองทัพที่ใหญ่ที่สุดมาด้วย และมีความจงรักภักดีต่ออิหม่ามอะห์มัด อย่างมาก จิดวักได้ผลิตนายพลที่มีชื่อเสียงหลายคน เช่นอะห์มัด กิร์รี บิน ฮุสเซนซึ่งเป็นมือขวาของ อะห์มัด อิบนุ อิบราฮิม อัล - กาซี^{[ 5 ]}

กลุ่ม Jidwaq อาศัยอยู่ในภูมิภาคโซมาเลียของเอธิโอเปีย เป็นหลัก [ ^{6 ] [ 7 ]} (ที่พวกเขาอาศัยอยู่ใน^{พื้นที่} Jigjiga ) ^{[ 8 ]} จังหวัด ทางตะวันออกเฉียงเหนือของเคนยาและภูมิภาคJubaland ทางตอนใต้ของ โซมาเลีย (ที่พวกเขาอาศัยอยู่ทางใต้ของBu'ale ) ^{[ 9 ]}ชื่อJidwaaqแปลว่า "เส้นทางของพระเจ้า" ในภาษาโซมาเลีย^{[ 10 ]}ตอนนี้กลุ่ม Jidwaq ส่วนใหญ่แบ่งออกเป็นสามสาขา; รูเบิล จิดวาก ( อบาสคูล ), ชาห์รูดิน จิดวาก (ยาบารี) และบาร์เร จิดวาก ( บาร์ไทร์ ) ^{[ 11 ]}

ตามรายงานของUNHCRชาว Jidwaq ในภูมิภาคโซมาลีส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมและเลี้ยงสัตว์ พวกเขามักทำการเกษตรแต่ก็เลี้ยงปศุสัตว์ด้วย^{[ 12 ]}

ตระกูลจิดวักส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในเขตฟาฟานในภูมิภาคโซมาลีของเอธิโอเปียรวมถึงจูบาแลนด์ซึ่งเป็นรัฐสมาชิกสหพันธ์ในโซมาเลีย ตอน ใต้^{[ 13 ]}พวกเขาเป็นหนึ่งในชนเผ่าแรกๆ ที่ตอบรับการเรียกร้องญิฮาดในช่วงการพิชิตอบิสซิเนียพวกเขาได้ผลิตแม่ทัพที่มีชื่อเสียง เช่นอาห์เหม็ด กิร์รี บิน ฮุสเซนซึ่งเป็นมือขวาของอิหม่ามอัศวินที่รับใช้ภายใต้รัฐสุลต่านอาดาลและต่อมาได้ก้าวหน้าขึ้นเป็นแม่ทัพนำ หน่วย โซมาลีในการรบ

บันทึกของชาวอาหรับฟากิห์

จากนั้นเขารวบรวมเผ่าโซมาลี ได้แก่ เผ่ากิร์รี เผ่ามาร์ไรฮาน เผ่ายิบเบรีกับหัวหน้าเผ่าอาหมัด กิร์รี เผ่าฮาร์ตี ชาวไมต์ เผ่าไจรัน เผ่ามัซซาร์ เผ่าบาร์ซูบ ทั้งหมดนี้เป็นชาวโซมาลี และพวกเขาได้รับคำสั่งจากอิหม่ามให้รักษาด้านซ้าย พวกเขาทั้งหมดอยู่ภายใต้การปกครองของมาตัน^{[ 14 ]}

จิดวาคได้รับการอธิบายไว้ในวารสารของราชสมาคมภูมิศาสตร์ว่าเป็นสาขาที่อยู่ทางตะวันตกสุดของตระกูลดารอดโดยเฉพาะอย่างยิ่งตระกูลย่อยบาร์ติเรได้รับการอธิบายว่าเป็นผู้เลี้ยงสัตว์ นอกเหนือจากการปลูกกาแฟแล้ว ยังมีการแต่งงานกับเอมีร์แห่งฮาราร์ซึ่งทำให้พวกเขามีอิทธิพลอยู่บ้าง^{[ 15 ]}

ทางทิศใต้และทิศตะวันตกเฉียงใต้ของเบอร์เบรา บนถนนสู่ฮูร์รูร์ กลุ่มคาฟิลาจะผ่านดินแดนของชนเผ่าบูร์ติร์และกีร์รี ซึ่งเป็นสองสาขาทางตะวันตกสุดของตระกูลดารูด มีข้อมูลเกี่ยวกับสองชนเผ่านี้น้อยมาก เจ้าผู้ครองเมืองฮูร์รูร์ได้แต่งงานกับชนเผ่าบูร์ติร์รีมาเป็นเวลานานแล้ว ทำให้พวกเขามีอิทธิพลในระดับหนึ่ง แต่พวกเขาไม่ได้เดินทางไปยังชายฝั่งทะเลบ่อยนักเหมือนชนเผ่าอื่นๆ และดูเหมือนจะเป็นชนเผ่าเลี้ยงสัตว์ ประกอบอาชีพเพียงแค่เลี้ยงฝูงแกะและฝูงวัว และปลูกต้นกาแฟบนที่ราบต่ำทางตะวันออกเฉียงใต้ของฮูร์รูร์

Garad Hirsi Farah Hirsi หรือที่รู้จักกันดีในชื่อWiil Waal ( โซมาเลีย: Garaad Xirsi Faraax Xirsi Wiil-Waal, อัมฮาริก: ገራድ ዊልዋል ) Garad Wiil Waal เป็นกษัตริย์โซมาเลียตามประเพณีที่อาศัยอยู่ใน Jigjiga ในช่วงศตวรรษที่19 ^{[ 16 ]}เขาได้รับการยกย่องจากกลุ่มย่อยBartire Jidwaaq ของ ชนเผ่าDarod ที่สำคัญ ^{บันทึก ทาง ประวัติศาสตร์ พรรณนาถึง Garad} Hirsi Farah Hirsi เป็นคนที่มีวิจารณญาณและสติปัญญาอันแข็งแกร่ง แม้ว่าเขาจะเป็นที่รู้จักในเรื่องความโหดร้ายและไม่ยอมให้อภัย ทำให้เขาได้รับสมญานามว่า " Wiil-Waal " ซึ่งแปลว่า " Crazy Boy " ในภาษาโซมาเลีย^{[ 18 ]}มีเรื่องราวที่แตกต่างกันของ Garad Hirsi: บางคนพรรณนาว่าเขาโหดร้าย รุนแรง และความโลภ ในขณะที่คนอื่น ๆ อธิบายว่าเขาเป็นบุคคลที่เคร่งครัดในพระเจ้าและอธิษฐาน ถึงแม้จะมีความเห็นแตกต่างกัน แต่ทุกคนก็เห็นพ้องกันว่าชีวิตของเขานั้นเต็มไปด้วยความวุ่นวาย

มีรายงานที่แตกต่างกันมากมายเกี่ยวกับ Gerad Hirsi บางคนบรรยายว่าเขาโหดร้าย รุนแรง และโลภมาก บางคนพูดถึงเขาว่าเป็นคนเคร่งศาสนาและเป็นคนชอบสวดมนต์ อย่างไรก็ตาม ทุกคนต่างเห็นพ้องต้องกันว่าเขาทำเรื่องเลวร้ายมากมาย เพื่อเป็นการสำนึกผิด เขาชอบเลี้ยงอาหาร Widads และ Shaykh Jami แห่ง Harar ก็เป็นแขกประจำที่คอกของเขา^{[ 17 ]}

เขาใช้ชีวิตส่วนใหญ่ในการออกปล้นและปกป้องประชาชนของเขา โดยเฉพาะอย่างยิ่งการปลดปล่อยชาวโซมาลีจากชาวกัล ลาโอ โรโมในพื้นที่ซึ่งปัจจุบันคือจิกจิกาและพื้นที่โดยรอบ^{[ 17 ]}เรื่องราวของ Garad Wiil Waal ได้ถูกดัดแปลงเป็นหนังสือภาพสำหรับเด็กสองภาษา (อังกฤษและโซมาลี) ภายใต้โครงการ "Somali Bilingual Book Project" ชื่อ Wiil Waalเขียนโดย Kathleen Moriarty ภาพประกอบโดย Amin Amir และแปลโดย Jamal Adam ^{[ 19 ]}หนังสือเล่มนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อสอนวัฒนธรรมโซมาลีภูมิปัญญา และความสำคัญของการคิดอย่างชาญฉลาด

Hawo Takoหรือที่รู้จักกันในชื่อ (Xaawo Taako หรือ Hawa Osman) เป็นนักต่อสู้เพื่ออิสรภาพผู้ปฏิวัติ เกิดที่Kebri Beyahในภูมิภาค Somaliประเทศเอธิโอเปียพี่ชายของเธอเป็นหนึ่งในผู้ก่อตั้งSYLซึ่งการหายตัวไปของเขาทำให้เธอกลายเป็นสมาชิก Hawo Tako มีส่วนร่วมในการจลาจลในโมกาดิชู ในปี 1948 ซึ่งเธอถูกฆ่าตาย^{[ 20 ]}

ไม่มีข้อตกลงที่ชัดเจนเกี่ยวกับโครงสร้างของตระกูลและตระกูลย่อย และมีการละเว้นสายตระกูลจำนวนมาก รายการต่อไปนี้นำมาจาก รายงาน ความขัดแย้งในโซมาเลีย: ปัจจัยขับเคลื่อนและพลวัตของธนาคารโลก ในปี 2548 และ รายงานการประเมินโซมาเลียปี 2544 ของ กระทรวง มหาดไทยสหราชอาณาจักร^{[ 21 ] [ 22 ]}

• ดารอด (ดารูด บิน อิสมาอิล อัล-ญะบาร์ตี)
  • คาบลาละห์
    • คุมาเดะ
      • อะบาซามี^{[ 23 ]}
        • โอกาเดน
        • บาลัด
        • เวย์เทน
        • จิดวาค
          • Barre Jidwaaq ( Bartire )
          • รูเบิล จิดวาค ( อับัสคูล )
          • ชาห์รูดิน จิดวาค (ยาบารี)

• ฮาโว ทาโก , อบาสกูล , วีรบุรุษชาตินิยมโซมาเลีย
• การาด ฮีร์ซี ฟาราห์ ฮิร์ซี (วิล-วาล), บาร์ตีร์การาดที่ 17 ของอับซามีสนามบินจิกจิกา (JIJ) ตั้งชื่อตามเขา เรื่องราวพื้นบ้านของโซมาเลียหลายเรื่องมีพื้นฐานมาจากชีวิตของเขา^{[ 24 ]}
• อาห์เหม็ด กิร์ริ บิน ฮุสเซน อัล โซมาลี แห่งยาบาร์เรผู้นำชาวอะดาไลต์ในศตวรรษที่ 16
• ชีค ฮัสซัน ยาบาร์เร สุลต่านแห่ง ตระกูล ยาบาร์เรโรงพยาบาลส่งต่อชีค ฮัสซัน ยาบาร์เร (JIJ) ตั้งชื่อตามท่าน
• Hasan Muhumed (Xasan Daadhi), Bartireรัฐมนตรีกระทรวงทรัพยากรน้ำประจำภูมิภาคโซมาเลียคนปัจจุบัน
• Abdiwasa Abdilahi Bade, Abaskuulนักวิชาการโซมาเลีย และรัฐมนตรีรัฐบาลกลางเอธิโอเปีย
• Abdulfatah Abdullahi Hassan, Abaskuul , อดีตรัฐมนตรีกระทรวงแรงงานของรัฐบาลกลางเอธิโอเปีย, เอกอัครราชทูตปัจจุบันประจำโซมาเลีย^{[ 25 ]}

  

• Garad Kulmiye Mohammed Dool Wiil-Waal Garad คน ปัจจุบัน ของ Absame, Bartireและผู้นำสภาผู้สูงอายุภูมิภาคโซมาเลีย
• Mubashir Dubbad Raage, Abaskuul , อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง, ปัจจุบันรัฐมนตรีกระทรวงความมั่นคงของภูมิภาคโซมาเลีย

• ฮาบร มักดี
• อาเหม็ด กีร์รี บิน ฮุสเซน อัล โซมาลี
• ดารอด