• พยัญชนะทุกตัวมี รูปแบบ ซ้ำกันด้วยเช่นกัน
• พยัญชนะเสียดแทรก /s, z, sʼ, ʃ, ʒ, ʃʼ/ จะออกเสียงเป็นพยัญชนะกึ่งเสียดแทรก [ts, dz, tsʼ, tʃ, dʒ, tʃʼ] เมื่อปรากฏอยู่ในกลุ่มพยัญชนะ โดยที่พยัญชนะตัวแรกเป็น /m, n, r, l/
• โดยทั่วไปแล้วเสียง /r/ จะออกเสียงเป็นเสียงแตะ [ɾ] ในรูปแบบเสียงเบา
• เสียงหยุดอาจมีการออกเสียงแบบมีลมแทรกได้ เช่น [pʰ, tʰ, (tsʰ), (tʃʰ), kʰ] ในรูปแบบต่างๆ กัน
• เสียง /p/ อาจอ่อนลงเป็นเสียงเสียดแทรก [ɸ, f] ภายในกลุ่มพยัญชนะ
• เสียงพยัญชนะอัด /ɓ, ɗ/ จะได้ยินเป็นเสียงไร้เสียง [ɓ̥ː, ɗ̥ː] เมื่อออกเสียงซ้ำกัน^{[ 4 ]}

มีหน่วยคำแสดงพหูพจน์อีกหน่วยหนึ่งที่ใช้กับคำนามที่มีชีวิต ซึ่งก็คือ -atse

ในภาษาคูเรต คำนามเชิงนามธรรมถูกสร้างขึ้นโดยการเติมคำต่อท้าย -unte หรือ -ete

คำหรือคำนามที่ได้มาจากคำกริยาที่แสดงการกระทำของคำกริยานั้น โดยสร้างขึ้นโดยการเติมคำต่อท้าย -atse ต่อท้ายคำกริยา

1) oon-I   = ใคร

2) oon-a = ใคร

3) oone-se = ถึงใคร/ของใคร

4) aba = อะไร

5) am = อะไร

6) aya = ที่ไหน

7) aya-pa = มาจากไหน

8) ช่วยเหลือ = เมื่อ

9) waidi = อย่างไร

10) waara = อย่างไร (ในการทักทาย)

11) aasawa = ซึ่ง

12) abasuw = ทำไม

13) aba bisha = ประเภทใด

14) aba genno = เท่าไหร่

15) aba allo = จำนวนเท่าใด

ในภาษาคูเรเต เรามีสรรพนามชี้เฉพาะ การใช้สรรพนามเหล่านี้ขึ้นอยู่กับตำแหน่งและความใกล้ชิดของสิ่งของหรือสิ่งที่ถูกชี้เฉพาะ รวมถึงผู้พูดหรือผู้ฟัง และความชัดเจนในโครงสร้างประโยคด้วย

·     Wo = เหนือลำโพง

·     Yede = ใต้ลำโพง

·     Ha = ใกล้ผู้พูดมากขึ้น

·     Se = อยู่ไกลจากผู้พูดและสามารถชี้ไปที่มันได้

·     เย่ = อยู่ไกลจากผู้พูดและไม่สามารถชี้ไปได้ ส่วนเย่ หมายถึงอยู่ใกล้ผู้ฟังมากกว่า

สรรพนามบุรุษที่สามจะถูกนำมาประกอบกับคำชี้เฉพาะที่กล่าวถึงข้างต้น เพื่อให้สามารถสร้างเป็นสรรพนามชี้เฉพาะได้

ภาษาคูเรเตมีสรรพนามสะท้อนตนเองแยกต่างหาก ซึ่งใช้เฉพาะในบุรุษที่สามเท่านั้น คือ บิยา หรือ เบมบา สามารถใช้สลับกันได้ สรรพนามเหล่านี้ไม่มีความแตกต่างระหว่างเพศชาย/เพศหญิง และเอกพจน์/พหูพจน์

ภาษาคูเรเตมีสรรพนามบุรุษที่สองที่ใช้ในการเรียกชื่อบุคคล

Do = คุณ (เพศชาย)

Duwa-ite = คุณ (คำสรรพนามบุรุษที่สามเพศชาย)

บุชเช่ = คุณ (เพศหญิง)

Bunaish' e = คุณ (เพศหญิงพหูพจน์)

ข้อกำหนด

ภาษาคูเรเตมีสามวรรค

-อนุประโยคสัมพัทธ์ -อนุประโยคเงื่อนไข -อนุประโยคส่วนเติมเต็ม

อนุประโยคสัมพัทธ์

เป็นอนุประโยคที่ทำหน้าที่ขยายคำนามและให้ข้อมูลเกี่ยวกับบุคคลหรือสิ่งของที่กล่าวถึง

ประโยคเงื่อนไขในภาษาคูเรเตคือคำต่อท้าย

-ete

อนุประโยคเสริมในภาษาคูเรเตคือ -nike ซึ่งจะแสดงเป็นคำต่อท้ายคำกริยาหลังเครื่องหมายแสดงลักษณะและกาลเวลา

1. กรณีนาม (Nominative case) 2. กรณีสัมบูรณ์ (Absolutive case) 3. กรณีแสดงความเป็นเจ้าของ (Genitive Case)

4. กรณี Dative 5. กรณี Allative 6. กรณี Ablative

7. กรณีบอกตำแหน่ง 8. กรณีแสดงความสัมพันธ์ 9. กรณีแสดงเครื่องมือ

กรณีนาม

โดยจะแสดงในรูปแบบของคำต่อท้าย -i ซึ่งจะถูกเติมต่อท้ายคำนาม

รูปแสดงกรรมวาจกในภาษาคูเรเตมักไม่มีเครื่องหมายกำกับ สามารถแสดงได้โดยการเติมคำต่อท้าย -o

คำนี้แสดงเป็นคำต่อท้าย -i และปรากฏเฉพาะกับคำนามที่ลงท้ายด้วยพยัญชนะ ดังนั้นจึงไม่ค่อยพบเห็นบ่อยนัก เนื่องจากคำนามส่วนใหญ่ในภาษาคูเรเตลงท้ายด้วยสระ

คำนี้ใช้แสดงกรรมรองในประโยคในภาษาคูเรเต โดยใช้หน่วยคำ-se แทน

ตัวอย่าง:  

            Tan-i ade-se waatse อิน-โด

                ฉันให้น้ำผู้ชายคนหนึ่ง

                       ฉันให้น้ำแก่ชายคนหนึ่ง

เมื่อเติมคำต่อท้าย -se เข้ากับคำนามที่ลงท้ายด้วยพยัญชนะ คำต่อท้ายหรือหน่วยคำนั้นจะเป็น-use

ตัวอย่าง:

Is-i ats-use katsa in-do

เธอให้คนกินอาหาร

      เธอให้Sอาหารแก่คนคนหนึ่ง

เป็นการใช้เพื่อเน้นการเคลื่อนที่ไปยังหรือมุ่งหน้าไปยังสถานที่ใดสถานที่หนึ่ง การแสดงลักษณะการเคลื่อนที่ (Allative case) จะแสดงด้วยหน่วยคำ/คำต่อท้าย-me

ตัวอย่าง:

Is-i abeto-me soro in-do

เธอให้มีดอาเบโตะ

       เธอส่งมีดให้เอเบโตะ

สำหรับคำนามที่ลงท้ายด้วยพยัญชนะ คำต่อท้ายแสดงการกระทำ (Allative suffix) จะเป็น-ume

ตัวอย่าง:   es-ume in-gu-wa

                      พระองค์ประทาน

                        ส่งต่อให้เขา

แสดงออกมาในรูปของ คำต่อท้าย -paซึ่งมีความหมายว่า "จาก"

ตัวอย่าง:     koorusso-pa e yoo-do

                        Koorusso ร้องเพลงมาสที่ 3 มาแล้ว

                              เขามาจากเมืองคูรูสโซ

คำนามที่ลงท้ายด้วยพยัญชนะจะใช้คำต่อท้ายว่า-apa

ตัวอย่าง:

อี ออก-อาปา ยู-ดี กัต-โต บา-นี-โก

เธอเดินทางมาเหนื่อยล้าจนไม่มีตัวตน

        เนื่องจากเพิ่งเดินทางกลับมา เธอจึงไม่รู้สึกเหนื่อย

แสดงให้เห็นได้จากคำต่อท้าย-naซึ่งมีความหมายว่า "ด้วย"

ตัวอย่าง:     is-i soro-na atsho burss-o

                      เธอใช้มีดหั่นเนื้อ

                             เธอหั่นเนื้อด้วยมีด

สำหรับคำนามที่ลงท้ายด้วยพยัญชนะ คำต่อท้ายจะเป็น-ina

ตัวอย่าง:    ade-i shutsh-ina kana ish'-sh'-o

                        ชายคนหนึ่งขว้างก้อนหินใส่สุนัข

                            ชายคนหนึ่งขว้างก้อนหินใส่สุนัข

กรณีระบุสถานที่

คำนี้มีความหมายว่า 'ใน' มีคำต่อท้ายบอกสถานที่สองแบบ คือ-aka ใช้สำหรับสิ่งที่ไม่ใช่ของเหลวและ-a ใช้สำหรับของเหลว

ตัวอย่าง:   is-i zaw-aka utt-o

                    เธอดูแลบ้านให้

                     เธอนั่งอยู่ในบ้านหลังหนึ่ง

เอเด-ฉันเป็นมาโอ โชริ-ยา โช-โต

ชายผู้สะท้อนผ้าแม่น้ำล้าง

       ชายคนหนึ่งซักผ้าในแม่น้ำ

แสดงให้เห็นได้จากคำต่อท้าย-araซึ่งมีความหมายว่า 'ด้วย'

ตัวอย่าง: is-i doru-w-ara zawa yoo-do

                   เธอมาบ้านแกะ

                              เธอกลับบ้านพร้อมกับแกะ