อับดุล ราห์มาน โมมันด์
อับดุลเราะห์มาน
ภาพเขียนต้นฉบับของราห์มาน บาบาที่ได้รับมอบหมายจากอับดุลลาห์ ข่าน อัลโคไซ ในปี ค.ศ. 1798
ชีวิตส่วนตัว
เกิด	1042 ฮ.ศ.  (1632/1633  ค.ศ. ) เปชาวาร์สมัยจักรวรรดิมุกล(ปัจจุบันคือแคว้นไคเบอร์ปัคตุนควาประเทศปากีสถาน )
เสียชีวิต	1118 ฮ.ศ. (ค.ศ. 1706/1707); (อายุ 73-74 ปี) เปชาวาร์ จักรวรรดิมุกล
สถานที่พักผ่อน	เปชาวาร์ ประเทศปากีสถาน
พ่อแม่	อับดุส สัตตร โครยาเคล (บิดา)
ผลงานที่โดดเด่น	ดีวาน
เป็นที่รู้จักในด้าน	บทกวีภาษาปัชโต
ชีวิตทางศาสนา
ศาสนา	อิสลามนิกายซุนนี
นิกาย	ซูฟิซึม
ชื่อนักบวช	วาลี
วิชาชีพ	กวี

อับดุลเราะห์มาน โมมันด์ ( ปาชโต : عبدالرحمان بابا ; ประมาณปี 1632 – 1706) ^{[ 1 ]}หรือRahmān Bābā ( Pashto : رحمان بابا ) เป็น ชาว อัฟกัน ที่มีชื่อเสียง ^{[ 2 ] [ 3 ]}นักบุญซูฟีสมาชิกของซูฟี เดอร์วิชและกวีจากเปชาวาร์ (ปัจจุบันคือแคว้นไคเบอร์ปัคตุนควาประเทศปากีสถาน ) ในสมัยโมกุล เขาพร้อมด้วยKhushal Khan Khattak ร่วมสมัยของเขา ได้รับการยกย่องให้เป็นหนึ่งในกวีที่ได้รับความนิยมมากที่สุดในภาษา Pashto ^{[ 4 ]}บทกวีของเขาแสดงออกถึง ด้าน ลึกลับของศาสนาอิสลามซึ่งสอดคล้องกับธรรมชาติที่มุ่งเน้นลัทธิซูฟี ของเขา ^{[ 5 ]}

ความคิดเห็นเกี่ยวกับภูมิหลังครอบครัวของราห์มานนั้นแตกต่างกัน^{[ 6 ]}นักวิจารณ์หลายคนเชื่อมั่นว่าครอบครัวของเขาเป็นมาลิก (หัวหน้าหมู่บ้าน) ^{[ 6 ]}อย่างไรก็ตาม ราห์มาน บาบา น่าจะเป็นชายธรรมดาที่มีความรู้ ดังที่เขาเองได้กล่าวไว้ว่า "แม้คนร่ำรวยจะดื่มน้ำจากถ้วยทองคำ แต่ฉันชอบถ้วยดินเผาของฉันมากกว่า" ^{[ 7 ]}

บทกวีของราห์มานที่เรียกว่าDīwān (“บทกวีรวม”) ของราห์มาน บาบา ประกอบด้วยบทกวี 343 บท ซึ่งส่วนใหญ่เขียนด้วยภาษาปัชโต ซึ่งเป็นภาษาแม่ของเขา Dīwān ของราห์มาน บาบา มีการเผยแพร่อย่างกว้างขวางตั้งแต่ปี 1728 มีต้นฉบับลายมือของ Dīwān มากกว่า 25 เล่ม กระจัดกระจายอยู่ในห้องสมุดต่างๆ ทั่วโลก รวมถึง 10 เล่มในสถาบันปัชโตในเปชาวาร์ 4 เล่มในห้องสมุดแห่งชาติอังกฤษ 3 เล่มในหอสมุดแห่งชาติในปารีส รวมถึงสำเนาในห้องสมุดจอห์น ไรแลนด์สในแมนเชสเตอร์ห้องสมุดบอดเลียนในออกซ์ฟอร์ด และห้องสมุดมหาวิทยาลัยอาลิกาธ ฉบับพิมพ์ครั้งแรกได้รับการรวบรวมโดยมิชชันนารีแองกลิกัน TP Hughes และพิมพ์ในลาฮอร์ในปี 1877 ^{[ 8 ]}ฉบับนี้ยังคงเป็นฉบับที่ใช้กันมากที่สุดจนถึงทุกวันนี้

“เราะห์มาน บาบาได้รับการยกย่องอย่างมาก ผลงานของเขาได้รับการยกย่องจากชาวปัชตุนจำนวนมากว่าเป็นมากกว่าบทกวีและเป็นรองเพียงคัมภีร์อัลกุรอาน เท่านั้น ” ^{[ 9 ]}

หลังจากการเสียชีวิตของเขา กวี นักดนตรี และนักร้องต่างพากันไปที่หลุมฝังศพของเขาทุกปี การรวมตัวประจำปีนี้ได้กลายเป็นงานเฉลิมฉลองในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ซึ่งยังคงเป็นส่วนหนึ่งของประเพณีทางวัฒนธรรมอันร่ำรวยของเปชาวาร์มาจนถึงทุกวันนี้ อย่างไรก็ตาม ในวันที่ 5 มีนาคม พ.ศ. 2552 "กลุ่มติดอาวุธ" ได้วางระเบิดสุสานของราห์มาน บาบาในเปชาวาร์ [ ^{10 ] [ 11 ] "}ระเบิดที่มีความรุนแรงสูงเกือบทำลายหลุมฝังศพ ประตูมัสยิด โรงอาหาร และห้องประชุมที่ตั้งอยู่ในบริเวณสุสานราห์มาน บาบา ตำรวจกล่าวว่าผู้ก่อการร้ายได้ผูกระเบิดไว้รอบเสาของสุสานเพื่อทำลายสุสาน" ^{[ 12 ]}ศาลเจ้าเปิดอีกครั้งในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2555 หลังจากการบูรณะใหม่ด้วยงบประมาณ 39 ล้านรูปี^{[ 13 ]}

• เอชจี ราเวอร์ตี , เดอะ กุลลิสถาน-อิ-โรห์: บทกวีและร้อยแก้วของอัฟกานิสถาน
• เอช.จี. ราเวอร์ตี, บทกวีคัดสรรจากชาวอัฟกัน ตั้งแต่ศตวรรษที่ 16 ถึง 19
• อับดุล ราห์มาน บาบา, โรเบิร์ต แซมป์สัน และโมมิน ข่าน. บทกวีของราห์มาน บาบา: กวีแห่งชาวปุชตุน.แปลโดย โรเบิร์ต แซมป์สัน และโมมิน ข่าน. เปชาวาร์: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัย, 2005.
• โรเบิร์ต แซมป์สัน. "บทกวีของราห์มาน บาบา: ด้านอ่อนโยนของจิตสำนึกปัชตุน" เอเชียกลาง 52 (2003): 213–228.
• โรเบิร์ต แซมป์สัน และ โมมิน ข่าน. หว่านดอกไม้: บทกวีคัดสรรจาก ราห์มาน บาบา กวีแห่งชาวอัฟกัน.เปชาวาร์: มูลนิธิอินเตอร์ลิท, 2008.
• โรเบิร์ต แซมป์สัน. "สงครามต่อต้านบทกวี: การดับสูญประเพณีพื้นบ้านตามแนวชายแดนปากีสถาน-อัฟกานิสถาน." เดอะ ฟรอนเทียร์ โพสต์, 7 ธันวาคม 2008.
• อับดุล ราห์มาน บาบา, เจนส์ เอเนโวลด์เซน, "นกไนติงเกลแห่งเปชาวาร์: ตัวเลือกจากเราะห์มาน บาบา" มูลนิธิอินเตอร์ลิท, 2536.
• อับดุลเราะห์มาน บาบา. "เราะห์มาน บาบา: บทกวีบางส่วนจากดีวานของท่าน" แปลเป็นภาษาอังกฤษโดย ฮิดายาตุลลาห์ มูฮิบเคิล อาร์บับ โมห์มันด์

• คุชัล ข่าน คัตตัก
• อับดุล กานี ข่าน
• อาเมียร์ ฮัมซา ชินวารี
• ราช วาลี ชาห์ คัตตัก