Relazioni ( ภาษาอิตาลีแปลว่า รายงานหรือบัญชี; เอกพจน์relazione ) คือรายงานฉบับสุดท้ายที่ทูต เวนิสเสนอเกี่ยวกับการปฏิบัติหน้าที่ในต่างแดน Relazioni ประกอบด้วยคำอธิบายเกี่ยวกับสภาพทางการเมือง การทหาร เศรษฐกิจ และสังคมของประเทศที่ไปเยือน Relazioni มีความสำคัญต่อนักประวัติศาสตร์ในการบันทึกพัฒนาการทางการทูตในยุโรปยุคต้นสมัยใหม่

ในช่วงศตวรรษที่สิบสี่ สิบห้า และสิบหก รัฐต่างๆ ของอิตาลีได้สานสัมพันธ์ทางการค้า การทูต และการเมืองกับเอมิเรตส์เติร์กเมนในอนาโตเลียตะวันตก และต่อมากับจักรวรรดิออตโตมัน (รวมถึงรัฐอื่นๆ ในแถบเมดิเตอร์เรเนียนตะวันออก) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของกลยุทธ์หลายด้านเพื่อรักษาอาณาจักรการค้าที่ก่อตั้งมายาวนาน และเพื่อป้องกันไม่ให้กองทัพออตโตมันเข้ามาในคาบสมุทรอิตาลี

— แดเนียล กอฟฟ์แมน "การเจรจากับรัฐยุคฟื้นฟูศิลปวิทยา: จักรวรรดิออตโตมันและการทูตใหม่" ^{[ 1 ]}

ในบรรดารัฐต่างๆ ของอิตาลี ชาวเวนิสและรัฐเวนิสเผชิญกับภัยคุกคามเหล่านี้โดยตรงมากที่สุด เนื่องจากกองทัพและกองเรือของจักรวรรดิออตโตมันเริ่มรุกคืบเข้ามาในทะเลเอเดรียติกภัยคุกคามทางทหารจากจักรวรรดิออตโตมันเป็นสิ่งที่น่าหวาดหวั่นในจิตสำนึกของชาวอิตาลี แต่รัฐบาลของสาธารณรัฐเวนิสรู้ว่าการค้า ของตน พึ่งพาชาวพื้นเมืองและกองทัพของตนเองน้อยลงเรื่อยๆ และพึ่งพาความสัมพันธ์ที่ดีกับจักรวรรดิออตโตมัน มากขึ้นเรื่อยๆ ด้วยเหตุนี้ เวนิสจึงรู้สึกถึงความจำเป็นในการสร้างโลกออตโตมันขึ้นมา เนื่องจากจักรวรรดิออตโตมันกำลังขยายตัวอย่างรวดเร็วในขณะนั้น

มีพ่อค้าชาวเวนิสจำนวนมากอาศัยอยู่ในจักรวรรดิออตโตมัน ทำให้รัฐเวนิสรู้สึกว่าจำเป็นต้องปกป้องพ่อค้าของตนในสถานที่ "ต่างแดน" และ "น่าหวาดกลัว" ภายใต้การปกครองของออตโตมัน ชาวเวนิสจึงพยายามทำเช่นนั้นโดยการแต่งตั้งผู้แทนถาวรที่รู้จักกันในชื่อกงสุลหรือที่รู้จักกันดีในชื่อทูต ซึ่งมีหน้าที่ปกป้องพลเมืองของตนในรัฐ "ต่างแดน" และบรรยายเหตุการณ์ต่างๆ ภายในรัฐออตโตมันในจดหมายอย่างสม่ำเสมอ ระบบนี้เชื่อกันว่าเป็นจุดเริ่มต้นของการพัฒนาการทูต สมัยใหม่ ในยุโรป เมื่อเดินทางกลับไปยังรัฐเวนิส ผู้แทนถาวรเหล่านี้จะนำเสนอเหตุการณ์ที่พวกเขาพบเห็นภายในจักรวรรดิออตโตมันต่อสาธารณรัฐในเอกสารที่เรียกว่า relazione ตั้งแต่ปี 1454 เป็นต้นมา ผู้แทนถาวรที่ได้รับการแต่งตั้งจะพำนักอยู่ในรัฐออตโตมันเสมอ (โดยปกติจะอยู่ในเมืองหลวงของออตโตมัน)

รายงาน Relazione นำเสนอภาพรวมที่กว้างขวางและครอบคลุม ซึ่งได้รับการปรับปรุงให้ทันสมัยเป็นระยะโดยเอกอัครราชทูตแต่ละท่าน เกี่ยวกับสภาพทางการเมือง การทหาร เศรษฐกิจ และสังคมของประเทศที่ไปเยือน

- โดนัลด์ อี. เคลเลอร์ "การพัฒนาเอกอัครราชทูต Relazioni" ^{[ 2 ]}

รายงานแบบเวนิสที่พัฒนาอย่างสมบูรณ์ในศตวรรษที่ 16 และยุคต่อมานั้นแตกต่างอย่างมากจากรายงานฉบับสุดท้ายเกี่ยวกับขั้นตอนและผลลัพธ์ของภารกิจ

แบบอย่างของกิจกรรมดังกล่าวในสมัยจักรวรรดิออตโตมันนั้น ปรากฏให้เห็นได้ชัดเจนที่สุดในรายงาน (relazioni) ที่กงสุลเวนิสรายงานต่อวุฒิสภาเป็นประจำเมื่อถูกเรียกตัวกลับจากการประจำการในเมืองหลวงของจักรวรรดิออตโตมัน เป้าหมายของรายงานเหล่านี้คือการสกัดกั้นการรุกคืบของกองทัพตุรกีและปกป้องตำแหน่งของเวนิส

— แดเนียล กอฟฟ์แมน "การเจรจากับรัฐยุคฟื้นฟูศิลปวิทยา: จักรวรรดิออตโตมันและการทูตใหม่" ^{[ 3 ]}

เอกสาร Relazioni ให้ความรู้ที่ชาวเวนิสจำเป็นต้องรู้เกี่ยวกับศัตรู (จักรวรรดิออตโตมัน) เอกสาร Relazioni มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อชาวเวนิส เพราะมันระบุจุดอ่อนและจุดเสี่ยงที่จักรวรรดิออตโตมันอาจอ่อนแอลงด้วยตัวของมันเอง หรือที่เวนิสอาจเข้าแทรกแซง กล่าวโดยง่าย เอกสารเหล่านี้มีความสำคัญต่อชาวเวนิสเพราะมันเปรียบเสมือน "คู่มือยุทธศาสตร์" ที่ชาวเวนิสสามารถใช้เป็นแนวทางได้หากจำเป็น

ในช่วงศตวรรษที่สิบหก ชื่อเสียงของหนังสือ "Relazioni" จากเวนิสแพร่กระจายไปไกล และมีการขายสำเนาในต่างประเทศในราคาที่ดี ไม่เพียงแต่ให้กับรัฐบาลเท่านั้น แต่ยังรวมถึงนักสะสมผู้ทรงความรู้ด้วย

- โดนัลด์ อี. เคลเลอร์ "การพัฒนาเอกอัครราชทูต Relazioni" ^{[ 4 ]}

ตระกูลขุนนางเวนิสเก็บสำเนาของ relazioni ไว้เป็นของตนเอง โดยเฉพาะอย่างยิ่งตระกูลที่สมาชิกในตระกูลได้สร้างเกียรติให้แก่ตระกูล สำเนาที่อยู่ในห้องสมุดและหอจดหมายเหตุต่างๆ ในปัจจุบันมาจากแหล่งข้อมูลเหล่านี้ ในศตวรรษที่ 16 relazioni ได้รับความนิยมในระดับนานาชาติ และความกังวลเกี่ยวกับความปลอดภัยของ relazioni ก็เพิ่มมากขึ้น ชาวเวนิสเกรงว่าหากไม่มีการควบคุมการแจกจ่าย relazioni จะส่งผลเสียอย่างร้ายแรง เช่น การปิดปากทูต หรือการเปิดเผยสิ่งที่ควรเก็บเป็นความลับต่อสาธารณชน^{[ 5 ]}น่าเสียดายที่รัฐบาลเวนิสไม่ประสบความสำเร็จในการรักษาความปลอดภัยของ relazioni อย่างไรก็ตาม "นับเป็นโชคดีอย่างยิ่งของนักประวัติศาสตร์สมัยใหม่ เพราะสำเนาที่กระจัดกระจายทำให้เรามี relazioni เหลืออยู่มากมาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งฉบับแรกๆ" ^{[ 6 ]}

• หอจดหมายเหตุแห่งรัฐเวนิส
• ยุคฟื้นฟูศิลปวิทยาอิตาลี
• สาธารณรัฐเวนิส

• กอฟฟ์แมน, แดเนียล. 2007. "การเจรจากับรัฐยุคฟื้นฟูศิลปวิทยา: จักรวรรดิออตโตมันและการทูตแบบใหม่" ในหนังสือ The Early Modern Ottomans: Remapping the Empire . บรรณาธิการโดย เวอร์จิเนีย อักซาน และ แดเนียล กอฟฟ์แมน. เคมบริดจ์: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ หน้า 61–74
• Queller, Donald E. 1973. "การพัฒนาความสัมพันธ์ทางการทูต" เวนิสในยุคเรเนสซองส์บรรณาธิการโดย JR Hale ลอนดอน: Faber and Faberหน้า 174–196

• บรัมเม็ตต์, ปาลมิรา. 2007. "จินตนาการถึงพื้นที่ของจักรวรรดิออตโตมันยุคต้นสมัยใหม่ จากประวัติศาสตร์โลกถึงปิริ เรอิส" ในหนังสือ จักรวรรดิออตโตมันยุคต้นสมัยใหม่: การทำแผนที่จักรวรรดิใหม่ บรรณาธิการ เวอร์จิเนีย อักซาน และ แดเนียล กอฟฟ์แมน เคมบริดจ์: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ หน้า 15–58
• คาร์แมน, เอลิซาเบธ. 1997. "การทูตผ่านทางข่าวลือ: เวลา ระยะทาง และจดหมายทูตในศตวรรษที่สิบหก" . Ex Post Facto 6.
• เดอ วิคเคฟอร์ต, อับราฮัม (1716). ทูต [ sic ] และหน้าที่ของเขา ซึ่งเพิ่มเติมด้วยบทความทางประวัติศาสตร์เกี่ยวกับการเลือกตั้งจักรพรรดิและผู้เลือกตั้งแปลโดย จอห์น ดิกบี ลอนดอน: พิมพ์โดย บี. ลินทอตต์ หน้า 253–256