Ryssä (การออกเสียงภาษาฟินแลนด์: [ˈrysːæ] ) เป็น คำภาษา ฟินแลนด์ที่ใช้เรียกคนรัสเซีย ซึ่งปัจจุบันถือว่าเป็นคำดูหมิ่น ^{[ 1 ]}คำนี้ยังใช้เป็นคำรวมสำหรับชาวรัสเซียหรือประเทศรัสเซีย ^{[ 2 ]}และอาจหมายถึงภาษารัสเซียด้วย ^{[ 1 ]} คำที่เป็นกลางสำหรับ "คนรัสเซีย" ในภาษาฟินแลนด์สมัยใหม่คือ venäläinenซึ่งมาจาก Venäjäที่แปลว่า "รัสเซีย"

คำว่าryssäยังถูกใช้สำหรับชนชาติอื่นที่ไม่ใช่ชาวรัสเซียภายในรัสเซียหรือสหภาพโซเวียตคำประสมreppuryssäและlaukkuryssäหมายถึงพ่อค้าขายกระเป๋าชาวคาเรเลียตะวันออก ที่ทำการค้าในฟินแลนด์จนถึงต้นศตวรรษที่ 20 ^{[ 2 ]}คำว่าpikkuryssä ("ชาวรัสเซียตัวเล็ก") ถูกใช้เพื่ออ้างถึง การเต้นรำ tropak (จากคำว่า " ชาวรัสเซียตัวเล็ก " สำหรับชาวยูเครนปัจจุบันเรียกว่าripaskaในภาษาฟินแลนด์)

คำว่าryssä ในภาษาฟินแลนด์ มาจากคำว่าryss ในภาษา สวีเดนซึ่งหมายถึงชาวรัสเซีย คำที่คล้ายกันนี้ใช้ในหลายภาษา เช่นRussianในภาษาอังกฤษ, русский ( russkiy ) ในภาษารัสเซีย, russeในภาษาฝรั่งเศส และอื่นๆ คำที่ใช้เรียกประเทศรัสเซียในภาษาส่วนใหญ่ก็มีรากศัพท์เดียวกัน เช่นРоссия ( Rossiya ) ในภาษารัสเซีย, Rysslandในภาษาสวีเดน และRussiaในภาษาอังกฤษ ดังนั้นคำในภาษาเหล่านี้จึงไม่มีความหมายในเชิงดูหมิ่นเหมือนกับคำว่าryssä ในภาษา ฟินแลนด์

คำเหล่านี้มาจากชาวรัสในยุคไวกิ้ง ซึ่งเห็นได้ชัดว่ามาจากคำภาษาสวีเดนโบราณrodhmenn ("คนพายเรือ", "ไวกิ้งบนเส้นทางจากชาววารังเกียนไปยังชาวกรีก ") ผ่านทางภาษาฟินนิค คำภาษาฟินนิคสำหรับ "คนพายเรือ" ยังคงหลงเหลืออยู่ใน ชื่อประเทศสวีเดนในภาษาฟินแลนด์และเอสโตเนีย คือ RuotsiและRootsiตามลำดับ^{[ 3 ]}

ตามความเข้าใจสมัยใหม่การใช้คำนี้ในเชิงดูหมิ่นในฟินแลนด์เริ่มต้นขึ้นในช่วงต้นของการได้รับเอกราชของฟินแลนด์ ก่อนหน้านั้น คำนี้ถูกใช้เป็นคำเรียกกลุ่มชาติพันธุ์ที่เป็นกลาง ตัวอย่างเช่น คำนี้ถูกใช้อย่างแพร่หลายในแกรนด์ดัชชีฟินแลนด์คำแปลที่ใช้ในเวลานั้นสำหรับสุนทรพจน์ของจักรพรรดิอเล็กซานเดอร์ที่ 1 แห่งรัสเซียที่กล่าวในการ ประชุม สภาปอร์โวในปี 1809 เป็นภาษาฝรั่งเศสเริ่มต้นว่า:

"ME ALEXANDER I. Jumalan Armosta, Keisari ja Itsevaltias yli koko Ryssänmaan" ^{[ 4 ]} ("เรา ALEXANDER I โดยพระคุณของพระเจ้า จักรพรรดิและผู้เผด็จการเหนือรัสเซียทั้งหมด")

การใช้คำว่า "ryssä" ในฟินแลนด์ในปัจจุบันถือเป็นการดูหมิ่นชาวรัสเซีย งานวิจัยที่ตีพิมพ์โดย Satu Tervonen ในปี 2000 ได้ศึกษาความหมายแฝงของคำเรียกที่เกี่ยวข้องกับเชื้อชาติหรือภูมิหลังของมนุษย์ ผู้เข้าร่วมการศึกษามีจำนวน 199 คน อายุระหว่าง 15 ถึง 80 ปี อาศัยอยู่ในเขตเมืองหลวง ผู้เข้าร่วมถูกขอให้ประเมินความหมายแฝงของการที่คนคนหนึ่งเรียกอีกคนว่า "ryssä" ระหว่างการโต้เถียงในแถวรอซื้อของในร้านขายของชำ โดยใช้มาตราส่วน "ดูหมิ่นมาก", "ดูหมิ่น", "ค่อนข้างไม่เป็นอันตราย", "เป็นกลาง" หรือ "แปลก" ผู้เข้าร่วม 92% คิดว่า "ryssä" เป็นคำดูหมิ่นอย่างน้อยที่สุด ในขณะที่ "neekeri" ("นิโกร") และ "manne" ("ยิปซี") มีสัดส่วน 90% และ 88% ตามลำดับ โดยทั่วไปแล้ว ผู้เข้าร่วมที่เป็นหญิงคิดว่าคำเหล่านั้นดูหมิ่นมากกว่าผู้เข้าร่วมที่เป็นชายเล็กน้อย^{[ 5 ]}

นอกจากชาวรัสเซียเองแล้ว คำว่า "ryssä" ยังถูกใช้กับชนชาติอื่นๆ ที่มีความเชื่อมโยงทางประวัติศาสตร์กับรัสเซียหรือสหภาพโซเวียตอีกด้วย ชนชาติเหล่านี้ได้แก่ชาวยูเครนชาวเบลารุสชาวเอสโตเนีย ชาวฟินแลนด์ เชื้อสายอิงเกรียนและชาวคาเรเลียเป็นต้นนอกจากนี้ คำว่า "ryssä" ยังถูกใช้ในเชิงดูหมิ่นกับผู้ ลี้ภัยชาวคาเรเลีย เชื้อสายฟินแลนด์ อีกด้วย ^{[ 6 ]}

• ชุคนา (Chukhna)เป็นคำที่ชาวรัสเซียใช้เรียกชาวฟินแลนด์และชนชาติบอลติก-ฟินนิคอื่นๆ
• Kotiryssäเป็นคำภาษาฟินแลนด์ที่ใช้เรียกบุคคลที่เป็นผู้ติดต่อประสานงานระหว่างชาวฟินแลนด์และชาวโซเวียตหรือรัสเซีย
• ความสัมพันธ์ระหว่างฟินแลนด์และรัสเซีย