ในทางสังคมวิทยาข้อเท็จจริงทางสังคมคือค่านิยม บรรทัดฐานทางวัฒนธรรม และโครงสร้างทางสังคมที่อยู่เหนือตัวบุคคลและสามารถควบคุมทางสังคมได้ นักสังคมวิทยาชาวฝรั่งเศสเอมิล ดูร์เคม ได้นิยามคำนี้และโต้แย้งว่าสาขาวิชาสังคมวิทยาควรเข้าใจได้ว่าเป็นการศึกษาเชิงประจักษ์ของข้อเท็จจริงทางสังคม สำหรับดูร์เคม ข้อเท็จจริงทางสังคม "ประกอบด้วยลักษณะการกระทำ ความคิด และความรู้สึกที่อยู่นอกเหนือตัวบุคคล ซึ่งมีอำนาจบังคับโดยอาศัยอำนาจนั้นในการควบคุมตัวบุคคล" ^{[ 1 ]}

ในหนังสือ The Rules of Sociological Methodดัวร์เคมได้วางทฤษฎีสังคมวิทยาไว้ว่าเป็น "วิทยาศาสตร์แห่งข้อเท็จจริงทางสังคม" เขาถือว่าข้อเท็จจริงทางสังคมนั้น "ประกอบด้วยการแสดงออกและการกระทำ" ซึ่งหมายความว่า "ไม่สามารถสับสนกับปรากฏการณ์ทางชีวภาพหรือปรากฏการณ์ทางกายภาพได้ เพราะปรากฏการณ์เหล่านั้นไม่มีอยู่จริงนอกจากในและผ่านจิตสำนึกของแต่ละบุคคล" ^{[ 1 ]}ดัวร์เคมกล่าวว่าข้อเท็จจริงทางสังคมคือสิ่งที่ผู้คน จำนวนมาก ทำในลักษณะที่คล้ายคลึงกันมาก เพราะชุมชนสังคมที่พวกเขาเป็นสมาชิกอยู่นั้นมีอิทธิพลต่อพวกเขาให้ทำสิ่งเหล่านี้^{[ 2 ]}

ดือร์เคมได้นิยามข้อเท็จจริงทางสังคมไว้ดังนี้:

"ข้อเท็จจริงทางสังคม คือ รูปแบบการกระทำใดๆ ไม่ว่าจะคงที่หรือไม่ก็ตาม ซึ่งสามารถส่งผลกระทบจากภายนอกต่อตัวบุคคลได้"

หรือ:

ซึ่งเป็นเรื่องทั่วไปในสังคมโดยรวม ในขณะที่ยังคงมีอยู่เป็นของตนเอง โดยไม่ขึ้นอยู่กับการแสดงออกเฉพาะบุคคล" ^{[ 1 ]}

เขามองว่ามันเป็นแนวคิดที่เป็นรูปธรรมที่ส่งผลต่อชีวิตประจำวันของบุคคล^{[ 3 ]}

ตัวอย่างข้อเท็จจริงทางสังคมของดูร์เคม ได้แก่ สถาบันทางสังคม เช่น ความสัมพันธ์ทางเครือญาติและการแต่งงาน สกุลเงิน ภาษา ศาสนา การจัดระเบียบทางการเมือง และสถาบันทางสังคมทั้งหมดที่เราต้องคำนึงถึงในการปฏิสัมพันธ์ในชีวิตประจำวันกับสมาชิกคนอื่นๆ ในสังคมของเรา การเบี่ยงเบนจากบรรทัดฐานของสถาบันเหล่านั้นทำให้บุคคลนั้นไม่เป็นที่ยอมรับหรือไม่เข้ากับกลุ่ม

ผลงานที่โดดเด่นที่สุดชิ้นหนึ่งของ Durkheim คือการค้นพบ "ข้อเท็จจริงทางสังคม" ของอัตราการฆ่าตัวตาย โดยการตรวจสอบ สถิติการฆ่าตัวตายของตำรวจในเขตต่างๆ อย่างละเอียด Durkheim แสดงให้เห็นว่าอัตราการฆ่าตัวตายของ ชุมชน คาทอลิกต่ำกว่า ชุมชน โปรเตสแตนต์เขาอธิบายว่าสาเหตุนี้มาจาก ปัจจัย ทางสังคม (ตรงข้ามกับปัจจัยส่วนบุคคล) ^{[ 4 ]}การค้นพบนี้ถือเป็นการค้นพบที่สำคัญและยังคงมีอิทธิพลอยู่จนถึงปัจจุบัน

การค้นพบข้อเท็จจริงทางสังคมของ Durkheim มีความสำคัญเพราะสัญญาว่าจะทำให้สามารถศึกษาพฤติกรรมของสังคมโดยรวมได้ แทนที่จะเป็นเพียงพฤติกรรมของบุคคลใดบุคคลหนึ่ง Durkheim ชี้ให้เห็นว่าการกระทำของแต่ละบุคคลเป็นตัวอย่างหรือตัวแทนของการกระทำประเภทต่างๆ ในสังคม^{[ 5 ]} อย่างไรก็ตาม นักสังคมวิทยา เชิงตีความร่วมสมัยบางคนเช่น Max Atkinson และ Jack Douglas อ้างถึงการศึกษาของ Durkheim เพื่อจุดประสงค์ที่แตกต่างกันสองประการ:

• งานศึกษาของดูร์เคมแสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่านักวิจัยทางสังคมต้องระมัดระวังเพียงใดในการตรวจสอบให้แน่ใจว่าข้อมูลที่รวบรวมมาวิเคราะห์นั้นถูกต้องแม่นยำ อัตราการฆ่าตัวตายที่ดูร์เคมรายงานนั้น ปัจจุบันเป็นที่ชัดเจนแล้วว่าส่วนใหญ่เป็นผลมาจากการจำแนกประเภทการเสียชีวิตว่าเป็น "การฆ่าตัวตาย" หรือ "ไม่ใช่การฆ่าตัวตาย" ในแต่ละชุมชน สิ่งที่เขาค้นพบจริง ๆ ไม่ใช่อัตราการฆ่าตัวตาย ที่แตกต่างกัน เลย แต่เป็นวิธีการคิดเกี่ยวกับการฆ่าตัวตายที่ แตกต่างกันต่างหาก
• การศึกษาของเขายังเป็นจุดเริ่มต้นในการศึกษาความหมายทางสังคมและวิธีที่การกระทำส่วนบุคคลที่ดูเหมือนเหมือนกันมักไม่สามารถจัดประเภทตามหลักฐานเชิงประจักษ์ได้การกระทำ ทางสังคม (แม้แต่การกระทำส่วนตัวและเฉพาะบุคคลอย่างการฆ่าตัวตาย) ในมุมมองสมัยใหม่นี้ มักถูกมอง (และจัดประเภท) โดยผู้กระทำ ทางสังคม การค้นพบข้อเท็จจริงทางสังคมเกี่ยวกับการกระทำดังกล่าว จึงโดยทั่วไปแล้วเป็นไปไม่ได้และไม่พึงประสงค์ แต่การค้นพบวิธีที่แต่ละบุคคลรับรู้และจัดประเภทการกระทำเฉพาะเจาะจงต่างหากที่ให้ข้อมูลเชิงลึก ความซับซ้อนเพิ่มเติมเกิดขึ้นจากการถามเกี่ยวกับสถานะของการ "ค้นพบ" การรับรู้และการจัดประเภทเหล่านี้ ท้ายที่สุดแล้ว การ "ค้นพบ" ที่กล่าวอ้างดังกล่าวไม่ได้ สะท้อนถึงการปฏิบัติในการจัดประเภทที่ฝังอยู่ในสังคม ด้วยหรือ? แต่ถ้าการค้นพบการรับรู้ข้อเท็จจริงทางสังคมดังกล่าวไม่น่าสงสัย ก็ยากที่จะเข้าใจว่าทำไมข้ออ้างดั้งเดิมเกี่ยวกับข้อเท็จจริงทางสังคมจึงน่าสงสัย^{[ 6 ] [ 7 ]}

สำหรับมาร์เซล มอสส์หลานชายและผู้ร่วมงานบางครั้งของเดอร์เคมข้อเท็จจริงทางสังคมโดยรวม (ภาษาฝรั่งเศสfait social total ) คือ "กิจกรรมที่มีนัยสำคัญทั่วทั้งสังคม ในด้านเศรษฐกิจ กฎหมาย การเมือง และศาสนา" ^{[ 8 ]} เส้นใยที่หลากหลายของชีวิตทางสังคมและจิตวิทยาถูกถักทอเข้าด้วยกันผ่านสิ่งที่เขาเรียกว่าข้อเท็จจริงทางสังคมโดยรวม ข้อเท็จจริงทางสังคมโดยรวมให้ข้อมูลและจัดระเบียบแนวปฏิบัติและสถาบันที่ดูเหมือนจะแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง^{[ 9 ]}มาร์เซล มอสส์ทำให้คำนี้เป็นที่นิยมในหนังสือของเขาThe Gift :

ปรากฏการณ์เหล่านี้มีทั้งด้านกฎหมาย เศรษฐกิจ ศาสนา สุนทรียศาสตร์ สัณฐานวิทยา และอื่นๆ อีกมากมาย เป็นเรื่องทางกฎหมายเพราะเกี่ยวข้องกับสิทธิส่วนบุคคลและสิทธิส่วนรวม ศีลธรรมที่จัดระเบียบและแพร่หลาย อาจเป็นข้อบังคับโดยสมบูรณ์ หรือเป็นเพียงการสรรเสริญหรือการตำหนิ เป็นเรื่องทางการเมืองและเรื่องภายในครอบครัว เพราะเป็นที่สนใจของทั้งชนชั้นและตระกูล เป็นเรื่องทางศาสนา เพราะเกี่ยวข้องกับศาสนาที่แท้จริง ลัทธิวิญญาณนิยม เวทมนตร์ และความคิดทางศาสนาที่แพร่หลาย เป็นเรื่องทางเศรษฐกิจ เพราะแนวคิดเรื่องคุณค่า ประโยชน์ ดอกเบี้ย ความหรูหรา ความมั่งคั่ง การได้มา การสะสม การบริโภค และการใช้จ่ายอย่างฟุ่มเฟือยล้วนมีอยู่... ^{[ 10 ]}

• อุดมการณ์ที่ครอบงำ
• สังคมวิทยาเชิงบวก

• Shaffer, L. S. (2006). "คำคมของ Durkheim สมมติฐานการให้เหตุผล และธรรมชาติของข้อเท็จจริงทางสังคม" มุมมองทางสังคมวิทยา ฉบับฤดูใบไม้ร่วง หน้า57–70 . ข้อความฉบับเต็ม

• ข้อเท็จจริงทางสังคมคืออะไร?ที่Wayback Machine (เก็บถาวรเมื่อวันที่ 3 ตุลาคม 2012) จาก Émile Durkheim, The Rules of the Sociological Method (เรียบเรียงโดยSteven Lukesแปลโดย W. D. Halls) นิวยอร์ก: Free Press, 1982, หน้า 50–59