สเตฟานัสแห่งอเล็กซานเดรีย^{[ a ]} ​​( ภาษากรีก: Στέφανος Αλεξανδρεύς ; มีชีวิตอยู่ราว ค.ศ. 580 – ค.ศ. 640) เป็นนักปรัชญาและครูชาวไบแซนไทน์ ผู้ซึ่งนอกจากจะเขียนปรัชญาในแบบ นีโอเพลโตนิคแล้ว ยังเขียนเกี่ยวกับเล่นแร่แปรธาตุโหราศาสตร์และดาราศาสตร์ด้วย เขาเป็นหนึ่งในผู้เผยแพร่แนวคิดทางวิชาการของ อเล็กซานเดรียคนสุดท้ายก่อนการพิชิตอียิปต์ของอิสลาม^{[ 1 ]}

สเตฟานัสศึกษาที่อเล็กซานเดรีย อาจจะอยู่ภายใต้การดูแลของเอเลียสเขามักถูกกล่าวถึงร่วมกับเอเลียสและดาวิดในฐานะคริสเตียนในสำนักของโอลิมปิโอโดรัสตามที่จอห์น มอสคัสกล่าว เขาทำการสอนและเขียนคำอธิบายในอเล็กซานเดรียในช่วงทศวรรษที่ 580 ซึ่งเขามีส่วนเกี่ยวข้องกับข้อโต้แย้งเกี่ยวกับลัทธิโมโนฟิซิสซึมโดยเห็นได้ชัดว่าเขามีจุดยืนทั้งสองฝ่าย จอห์นเรียกเขาว่า "นักปรัชญาและนักโสฟิสต์" ^{[ 1 ]}

ไม่นานหลังจากที่จักรพรรดิเฮราคลิอุส ขึ้นครองราชย์ ในปี 610 สเตฟานัสได้ย้ายไปคอน สแตนติโนเปิล เมืองหลวงของจักรวรรดิ “เพื่อเชื่อมโยงอเล็กซานเดรียตอนปลายกับโลกไบแซนไทน์ในยุคกลาง” ^{[ 1 ]}ไม่เป็นที่ทราบแน่ชัดว่าเขาได้รับเชิญจากจักรพรรดิหรือไม่ เขาเข้ารับตำแหน่งเป็น “ศาสตราจารย์สากล” ( oikoumenikos didaskalos ) ^{[ b ]}ที่สถาบันจักรวรรดิสอนเพลโตอริสโตเติลควอดริเวียม^{[ c ]}การเล่นแร่แปรธาตุ และโหราศาสตร์ ในบรรดาลูกศิษย์ของเขามีนักปรัชญาที่รู้จักกันในชื่อPseudo-EliasและTychicus แห่ง Trebizondซึ่งเป็นอาจารย์ของAnania Shirakatsi นักปราชญ์ชาวอาร์เม เนีย^{[ 1 ]}

ผลงานหลายชิ้นถูกระบุว่าเป็นของสเตฟานัส บางชิ้นไม่ถูกต้อง ส่วนใหญ่เขียนขึ้นที่คอนสแตนติโนเปิล^{[ 1 ]}อากาปิอุสแห่งเฮียราโพลิสเขียนถึงสนธิสัญญาระหว่างเฮราคลิอุสกับกษัตริย์เปอร์เซียคาวาดที่ 2ในปี 628 ระบุว่าสเตฟานัส "มีชื่อเสียงในหมู่นักปรัชญาในเวลานั้น" ^{[ 3 ]}สเตฟานัสเสียชีวิตก่อนการเสียชีวิตของเฮราคลิอุสในปี 641 ^{[ 1 ]} มีการเสนอว่า เขาคือสเตฟานัสแห่งเอเธนส์แต่ไม่น่าจะเป็นไปได้^{[ 2 ]}

1. คำอธิบายเกี่ยวกับอริสโตเติล ฉบับพิมพ์:

• ความเห็นใน Aristotelem Graeca ed. consilio et auctoritate Academiae litt. เร็ก โบรุส. , เบอร์ลิน, Bd. ที่สิบห้า
• อิออนเนส ฟิโลโปนัส เดอ แอนิมา , เอ็ด. ไมเคิล เฮย์ดัค, 1897 หน้า 446-607 (ดู แพรฟ. p.  V); ฉบับที่ ที่สิบแปด/3
• สเตฟานัสเดอตีความ , เอ็ด. M. Hayduck, 1885 (เล่มที่ XXI/2: Stephanus ในวาทศาสตร์อาร์เทม แต่งโดย Byzantine Rhetor Stephanos แห่งศตวรรษที่ 12)

2. คำอธิบายเกี่ยวกับ Isagogue ของPorphyryฉบับพิมพ์:

• แอนตัน บอมสตาร์ก, อริสโตต. ข. เดน ไซเริน v. 5.-8. เจ. ,ฉบับที่ 1: Syr.-อาหรับ ชีวประวัติของ Aristot., syr. ความคิดเห็น z. Eisag.des Porph. , ไลพ์ซิก 1900, 181-210 (พร้อมการแปลคำอธิบายของ Stephanos)

3. งานด้านดาราศาสตร์และลำดับเหตุการณ์ ฉบับพิมพ์:

• คำอธิบายตามตัวอย่างคำอธิบาย Theonis ในตารางคู่มือ , Ed. ผู้ใช้, เดอ สเตฟาโน อัล.พี 38-54 (= ค.ล. ชริฟเทน. III, 295–319)

4. งานเขียนเกี่ยวกับเล่นแร่แปรธาตุ นักวิชาการมีความเห็นแตกต่างกันว่างานเหล่านี้เป็นงานเขียนของสตีเฟนแห่งอเล็กซานเดรียคนเดียวกันหรือไม่ เนื่องจากรูปแบบการเขียน ผู้แปลF. Sherwood Taylorยอมรับว่าเป็นงานของเขา^{[ 4 ]}ตำราเกี่ยวกับเล่นแร่แปรธาตุที่รวมบทกวีDe Chrysopoeia (ว่าด้วยวิธีทำทองคำ) ยังคงมีอยู่ในต้นฉบับสองฉบับ คือ Venice Cod. Marcianus 299 และ Paris BNF 2327

ฉบับพิมพ์:

• เด มากนา และซาครา อาร์เต , เอ็ด. Julius Ludwig Ideler ในPhysici et medici Graeci minores II , Berlin 1842 (พิมพ์ซ้ำ Hakkert, Amsterdam 1963) p.  199-253. (Ideler ใช้สำเนา Marcianus ที่ผิดพลาด)
• F. Sherwood Taylor, ผลงานเล่นแร่แปรธาตุของ S. of Al.ใน: Ambix, วารสารของสมาคมเพื่อการศึกษาเล่นแร่แปรธาตุและเคมียุคต้น 1, ลอนดอน 1937, 116–139; 2, 1938, 38-49 (เทย์เลอร์เปรียบเทียบ Ideler กับ Marcianus และเรียบเรียงบทเรียนที่ 1-3 เท่านั้น; พร้อมคำแปลและคำอธิบายเป็นภาษาอังกฤษ)
• Maria Papathanassiou, บรรณาธิการ, Stephanos von Alexandreia und sein alchemistisches Werk , เอเธนส์, 2017. ฉบับสมบูรณ์วิเคราะห์เชิงวิจารณ์ของข้อความภาษากรีก พร้อมการศึกษาและคำอธิบายอย่างละเอียด สามารถอ่านได้ทางออนไลน์ที่นี่และโพสต์ไว้ใน หน้า Academia.edu ของผู้เขียน

5. งานด้านโหราศาสตร์

• Opusculum apotelesmaticum , เอ็ด. ผู้ใช้ในDe Stephano Alพี 17-32 (= Kl. Schrr. III, 266–289)

6. ดวงชะตาของมูฮัมหมัดและคำพยากรณ์เกี่ยวกับการกำเนิดของอิสลามที่อ้างว่าเป็นของสเตฟานัสเป็นของปลอม ต้องมีอายุหลังจากปี 775 เนื่องจากมีการกล่าวถึงกาหลิบอัลมะห์ดี^{[ 3 ]}

ข้อความ:

• Julius Ludwig Ideler , Physici et medici Graeci minores II, Berlin 1842 (พิมพ์ซ้ำโดย Hakkert, Amsterdam 1963) p.  199-253. ข้อความภาษากรีก (เท่านั้น) ฉบับเต็มทางออนไลน์ที่ Google หนังสือที่นี่
• F. Sherwood Taylor, "งานเขียนเชิงเล่นแร่แปรธาตุของสเตฟาโนสแห่งอเล็กซานเดรีย" ใน "Ambix" (1937). เล่ม 1, หน้า 116–39 doi : 10.1179/amb.1937.1.2.116 ; เล่ม 2, หน้า39–49. ข้อความภาษากรีกและคำแปลภาษาอังกฤษที่อยู่ตรงข้ามกันของ 3 ใน 9 บทบรรยายของงานชิ้นนี้ 

พจนานุกรม:

• Albert Ehrhard , Karl Krumbacher : Geschichte der byzantinischen Litteratur von Justinian bis zum Ende des Oströmischen Reiches, 2nd Ed. (พ.ศ. 2440) ฉบับที่ 2 ที่ Google Books ฉบับเต็ม หน้า 480f  , 614, 621 *, 625, 633. (ฉบับที่ 1 ที่นี่ )
• อดอล์ฟ ลุมเป (1995) "สเตฟานัสแห่งอเล็กซานเดรีย" ใน Bautz, Traugott (เอ็ด) Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL) (ในภาษาเยอรมัน) ฉบับที่ 10. เฮิร์ซเบิร์ก: เบาท์ซ คอลัมน์ 1406–1409. ไอเอสบีเอ็น 3-88309-062-X.

บทความและงานวิจัย:

• เฮอร์มันน์ ยูเซเนอร์ , เดอ สเตฟาโน อเล็กซานดริโนบอนน์ (1880)
• อัลบ. Jahn, "Chemica graeca ex codicibus Monacensi 112 et Bernensi 579", Revue de Philologie 15 (1891) 101–115 แนะนำสั้น ๆ เกี่ยวกับผลงานการเล่นแร่แปรธาตุของเขา
• เอฟ. เชอร์วูด เทย์เลอร์, "ต้นกำเนิดของวิชาเล่นแร่แปรธาตุของกรีก", แอมบิกซ์, ฉบับที่ 1, พฤษภาคม 1937, หน้า 30–47
• Maria Papathanassiou, (1992), "Stephanos von Alexandreia und sein alchemistisches Werk", Ph.D. วิทยานิพนธ์ Humboldt Universität zur Berlin, Berlin.
• Maria Papathanassiou, (1990–1991) "Stephanus of Alexandria: แนวคิดทางเภสัชกรรมและจักรวาลวิทยาในงานเล่นแร่แปรธาตุของเขา", "Ambix", nº 37, หน้า 121–133; เลขที่ 38 น.  112 [เพิ่มเติม].
• R. Werner Soukup, (1992), "Natur, du hismlische! Die alchemistischen Traktate des Stephanos von Alexandria. Eine Studie zur Alchemie des 7. Jahrhunderts", "Mitteilungen der Österreichischen Gesellschaft für Geschichte der Naturwissenschaften 12, 1992, 1-93
• Maria Papathanassiou, (1996), "Stephanus of Alexandria: On the structure and date of his alchemical work", ใน "Medicina nei Secoli 8", 2, หน้า 247–266
• Wanda Wolska-Conus, "Stéphanos d'Athènes และ Stéphanos d'Alexandrie. Essai d'identitification et de biographie" Revue des Études Byzantines 47 (1989), p.  5-89.